Tại TP. Hà Nội, tăng cường quản lý hệ thống thoát nước đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh các trận mưa lớn có xu hướng gây áp lực ngày càng rõ lên hạ tầng đô thị. Với tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ xây dựng cao, nhiều khu vực có bề mặt bê tông hóa lớn, khả năng tiêu thoát nước tại một số điểm vẫn có thể bị hạn chế khi lượng mưa tăng đột biến.
Vì vậy, công tác kiểm tra, duy tu, nạo vét hệ thống cống, rãnh, cửa thu nước và các tuyến tiêu thoát cần được triển khai thường xuyên, nhất là trước thời điểm dự báo có mưa lớn. Cùng với đó, việc rà soát các điểm thường xuyên xảy ra úng ngập giúp cơ quan chức năng chủ động bố trí lực lượng, phương tiện và phương án xử lý phù hợp.
Đối với những khu vực có nguy cơ cao, việc phát hiện sớm tình trạng tắc nghẽn, bùn đất, rác thải hoặc hư hỏng công trình thoát nước có ý nghĩa trực tiếp trong việc duy trì dòng chảy.
Trước đó, vào giữa tháng 9/2026, sau những trận mưa lớn kéo dài, thành phố Hà Nội đã vận hành phương án ứng phó ở mức cao nhất, huy động hơn 2.500 người cùng hơn 200 thiết bị; đồng thời vận hành đồng bộ các trạm bơm, hồ điều hòa, cửa phai và công trình chống úng ngập nhằm nhanh chóng tiêu thoát nước, giảm ngập cho các khu vực trên địa bàn.
Đáng chú ý, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội đã chỉ đạo Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thoát nước Hà Nội và các đơn vị thoát nước triển khai phương án ứng phó theo kịch bản ở mức cao nhất. Cùng với đó, các công trình khẩn cấp và công trình chống úng ngập được vận hành đồng bộ để tăng khả năng điều tiết, thu gom và bơm tiêu cho hệ thống.
Để tăng cường khả năng ứng phó, giảm thiểu tối đa tình trạng ngập lụt, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Công văn số 4822/UBND-ĐT về việc nâng cao trách nhiệm, tăng cường quản lý, duy tu, duy trì hệ thống thoát nước, bảo đảm an toàn khi xảy ra mưa lớn, úng ngập.
Theo đó, UBND thành phố yêu cầu Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã, phường theo phạm vi, địa bàn được giao quản lý nâng cao tinh thần trách nhiệm, tuyệt đối không chủ quan, lơ là trong công tác quản lý, duy tu, duy trì, vận hành hệ thống thoát nước và tổ chức ứng trực khi xảy ra mưa, úng ngập. Xác định bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân là yêu cầu ưu tiên hàng đầu.
Các đơn vị duy tu, duy trì tăng cường kiểm tra, nạo vét, khơi thông hệ thống thoát nước; rà soát toàn bộ các hố ga, miệng thu nước, nắp đậy, tấm đan và các công trình thoát nước thuộc phạm vi quản lý, đặc biệt tại các tuyến đường, khu vực thường xuyên xảy ra úng ngập và các vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Công nhân ngành thoát nước khơi thông cống rãnh, sẵn sàng ứng phó trước mùa mưa. (Ảnh: DA).
Kịp thời phát hiện, sửa chữa, thay thế các nắp hố ga, tấm đan bị mất, hư hỏng, xô lệch, xuống cấp, không bảo đảm an toàn. Đối với các vị trí chưa thể khắc phục ngay, phải kịp thời rào chắn, cảnh báo, bố trí lực lượng kiểm soát và có biện pháp bảo đảm an toàn, không để xảy ra tai nạn đối với người và phương tiện.
UBND thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị liên quan theo dõi sát diễn biến thời tiết, tình hình mưa, úng ngập; chủ động tổ chức vận hành đồng bộ, hiệu quả hệ thống thoát nước, hồ điều hòa, trạm bơm.
Đồng thời, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, thiết bị ứng trực theo phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm chủ động, kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Các đơn vị duy tu, duy trì phải tổ chức ứng trực nghiêm túc, liên tục, bố trí lực lượng bám sát địa bàn khi xảy ra mưa lớn, úng ngập, đặc biệt tại các điểm ngập sâu, hầm chui, khu vực trũng thấp, có dòng chảy mạnh, các vị trí hố ga, miệng thu và khu vực xung yếu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Triển khai đồng bộ các giải pháp và công trình chống ngập khẩn cấp giúp Hà Nội hạn chế ngập lụt.
Khi xảy ra tình huống, các đơn vị phải kịp thời rào chắn, cảnh báo, phối hợp phân luồng, kiểm soát; chủ động phối hợp tổ chức cứu hộ, cứu nạn khi có tình huống phát sinh, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản của nhân dân.
Ngoài ra, UBND thành phố yêu cầu Công an thành phố khẩn trương điều tra, xử lý nghiêm các hành vi trộm cắp, tiêu thụ nắp hố ga, nắp cống trên hè phố, lòng đường theo quy định của pháp luật, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông.
Với đặc thù đô thị rộng, dân số đông và hệ thống hạ tầng thoát nước chịu nhiều áp lực, Hà Nội cần duy trì trạng thái chủ động trước các tình huống mưa lớn. Hiệu quả chống ngập không chỉ phụ thuộc vào quy mô công trình mà còn nằm ở khả năng vận hành đồng bộ, phát hiện nhanh và xử lý kịp thời những điểm bất thường.
Việc thường xuyên kiểm tra các tuyến cống, mương, hồ điều hòa, trạm bơm và cửa xả sẽ giúp hạn chế tình trạng dòng chảy bị cản trở, đồng thời tạo điều kiện để hệ thống phát huy công suất khi xuất hiện lượng mưa lớn trong thời gian ngắn.
Bên cạnh những giải pháp về hạ tầng, Hà Nội hướng tới đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong theo dõi mực nước và cảnh báo các khu vực có nguy cơ ngập, qua đó hỗ trợ lực lượng chức năng đưa ra phương án điều tiết phù hợp. Ở cấp cơ sở, việc xác định rõ trách nhiệm quản lý từng tuyến, từng khu vực cũng giúp quá trình xử lý sự cố diễn ra nhanh hơn.
Về lâu dài, quản lý thoát nước cần được Thủ đô đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, gắn với không gian mặt nước, hồ điều hòa, cây xanh và các giải pháp tăng khả năng thấm, trữ nước. Khi các khâu từ duy tu, vận hành đến cảnh báo và ứng phó được kết nối chặt chẽ, khả năng chống chịu của đô thị trước những trận mưa lớn sẽ được nâng lên, góp phần bảo đảm an toàn giao thông, sinh hoạt và đời sống người dân.
Song song đó, các đơn vị cũng phối hợp lực lượng quản lý, vận hành công trình thủy lợi tại các nguồn tiêu để chủ động hạ mực nước, tạo dung tích dự phòng, sẵn sàng ứng phó với diễn biến mưa lớn trong những giai đoạn tới.
Lê Vân