Khoảng trống lớn về giảm khí mê tan là cơ chế tài chính cho các nguồn phát thải nhỏ lẻ

Việt Nam đã và đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm kiểm soát phát thải khí nhà kính. Đơn cử, Nghị định 06/2022 và Nghị định 119/2025 được xem là nền tảng quan trọng cho việc kiểm kê khí nhà kính, xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định, đồng thời thúc đẩy thị trường tín chỉ carbon trong nước.

Theo các chuyên gia, những Nghị định nêu trên cũng phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành trong quản lý nguồn phát thải. Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay nằm ở đặc thù sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, phân tán, khiến công tác kiểm kê và giám sát phát thải gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh đó, năng lực chuyên môn tại địa phương còn hạn chế, trong khi nhiều nông dân vẫn chưa có đầy đủ kiến thức về biến đổi khí hậu và thị trường carbon.

(Ảnh minh họa)

Các chuyên gia cho rằng, khoảng trống lớn hiện nay là cơ chế tài chính cho các nguồn phát thải nhỏ lẻ. Theo đó, nhiều trang trại, hộ sản xuất có mức phát thải thấp chưa thuộc diện bắt buộc kiểm kê nên khó tham gia thị trường carbon để tạo thêm nguồn thu. Ngoài ra, việc đo đạc phát thải hiện vẫn tốn kém, thiếu các phương pháp đánh giá nhanh với chi phí thấp.

Tuy nhiên, cơ hội là rất lớn khi nhiều tổ chức trong nước và quốc tế sẵn sàng hỗ trợ xây dựng thị trường carbon. Nếu có cơ chế minh bạch và chính sách ưu đãi phù hợp, hoàn toàn có thể huy động hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước cho mục tiêu giảm phát thải.

Ngoài ra, một vấn đề khác được đặt ra là xây dựng chuỗi giá trị tuần hoàn trong nông nghiệp. Hiện nay, phần lớn trang trại trồng trọt và chăn nuôi hoạt động tách biệt, dẫn tới phụ phẩm nông nghiệp và chất thải chăn nuôi chưa được tận dụng hiệu quả. Nếu kết nối được lĩnh vực chăn nuôi và trồng trọt, nhiều loại chất thải có thể trở thành nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, hướng tới mô hình “không chất thải”.

Để thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí mê tan bền vững đến năm 2030, cần thay đổi tư duy từ “xử lý chất thải” sang “khai thác tài nguyên từ chất thải”. Việc giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản trên thị trường quốc tế, nhất là khi nhiều quốc gia đã áp dụng các rào cản carbon đối với hàng nhập khẩu.

Đồng thời, cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ, hạ tầng dùng chung và hệ thống dữ liệu quốc gia về phát thải khí nhà kính. Một hệ thống kiểm kê khí nhà kính, xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định được đồng bộ, thống nhất giữa các bộ, ngành sẽ là nền tảng quan trọng để quản lý hiệu quả phát thải và phát triển thị trường carbon minh bạch trong tương lai…/.

HẢI YẾN