Hệ thống đê điều của Hà Nội có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống lũ, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và bảo đảm sự phát triển ổn định của Thủ đô. Trước yêu cầu ứng phó với biến đổi khí hậu, diễn biến thời tiết cực đoan và tốc độ đô thị hóa ngày càng cao, thành phố đang triển khai kế hoạch nâng cấp, cải tạo toàn diện hệ thống đê điều theo hướng đồng bộ, hiện đại.
Việc đầu tư tập trung vào các tuyến đê xung yếu, các công trình kè, cống dưới đê, hệ thống thoát nước và các hạng mục đã xuống cấp, đồng thời ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác quản lý, giám sát và vận hành công trình. Bên cạnh đó, Hà Nội tăng cường rà soát hiện trạng, đánh giá mức độ an toàn của các tuyến đê, chủ động xây dựng phương án xử lý các điểm có nguy cơ mất an toàn trước mùa mưa bão.
Công tác phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và đơn vị quản lý đê điều cũng được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và khai thác công trình, góp phần bảo đảm an toàn phòng, chống thiên tai và phát triển bền vững.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hệ thống đê trên địa bàn thành phố dài gần 800 km, trong đó có gần 38 km đê hữu Hồng là cấp đặc biệt bảo vệ trực tiếp cho khu vực trung tâm. Ngoài ra còn có hơn 626km đê đã được phân cấp. Thành phố có 1.984 trạm bơm. Cùng với đó, có khoảng 30 nghìn km kênh mương nội đồng do các tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý.
Hiện nay, trên địa bàn Thành phố có 3 hệ thống thủy lợi lớn, gồm: Trung Hà - Suối Hai, Phù Sa - Đồng Mô và sông Nhuệ; 624 trạm bơm có nhiệm vụ tiêu úng. Tổng lưu lượng tiêu khoảng 4,33 triệu m3/h. Đặc biệt, Hà Nội có khoảng 37,7km đê hữu Hồng được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân cấp là đê cấp đặc biệt, bảo vệ trực tiếp cho vùng Thủ đô.
Hà Nội hiện có gần 800km đê.
Đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai, tuy nhiên hệ thống đê điều của Hà Nội hiện nay vẫn bộc lộ một số hạn chế, địa chất nền yếu và nhiều cống dưới đê xuống cấp, hư hỏng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao...Trước tình hình trên, Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường vừa ký ban hành Kế hoạch số 265/KH-UBND về tổng thể đầu tư cải tạo, nâng cấp hệ thống đê điều trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kế hoạch đặt mục tiêu xây dựng hệ thống đê điều hiện đại, bảo đảm an toàn ứng với mực nước lũ thiết kế và có giải pháp để bảo đảm an toàn đê khi xảy ra lũ lịch sử; phát huy lợi thế của hệ thống đê điều là công trình lịch sử, văn hóa, cảnh quan và giao thông nhằm tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là khu vực ven đê, ven sông; nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống đê điều kết hợp giao thông.
Nhất quán quan điểm chỉ đạo về đầu tư nâng cấp hệ thống đê điều "đảm bảo an toàn phòng, chống lũ; mở rộng tối đa mặt cắt và đảm bảo tối thiểu 02 làn xe, đồng bộ tải trọng xe, kết nối tối ưu hệ thống hạ tầng giao thông khu vực; kết hợp với chỉnh trang đô thị đối với các đoạn tuyến đê đi qua khu vực đô thị;
Đầu tư hệ thống đê điều hiện đại, đồng bộ, đủ năng lực ứng phó với các kịch bản mưa lũ cực đoan, sử dụng đa mục tiêu, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội". Đồng thời, Thành phố yêu cầu tiếp tục thực hiện các dự án đầu tư trung hạn giai đoạn 2021- 2025 (đối với các dự án chưa hoàn thành); lập kế hoạch đầu tư cải tạo, nâng cấp, chỉnh trang hệ thống đê điều giai đoạn 2026-2030.
Đối với giai đoạn sau năm 2030, quan tâm đến giải pháp nâng cao chất lượng đê (gia cố thân đê, nền đê, lấp hồ ao, ruộng trũng ven đê) và giữ gìn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan (chỉnh trang đê, trồng cỏ kỹ thuật, trồng hoa mái đê) lồng ghép trong các dự án đầu tư hệ thống đê điều, dự án kết hợp giao thông, chỉnh trang đô thị;
Giải phóng mặt bằng, di dời nhà ở, công trình trong phạm vi bảo vệ đê; hiện đại hóa công tác quản lý đê điều (lắp đặt hệ thống camera giám sát, xây dựng cơ sở dữ liệu trực tuyến…). Kế hoạch đầu tư xây dựng, chỉnh trang tuyến đê, quản lý sử dụng bãi sông Hồng khu vực đô thị trung tâm thực hiện trong dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng; đối với các tuyến sông và các khu vực khác, triển khai đồng bộ với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.
Nâng cao cao trình đỉnh đê, bảo đảm an toàn chống lũ ứng với mực nước lũ thiết kế theo quy hoạch đê điều và phòng chống lũ và có giải pháp để bảo đảm an toàn đê. Gia cố nền đê, thân đê, mái đê, xử lý triệt để các điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đê (thẩm lậu, sạt trượt, đùn sủi…).
TP.Hà Nội dự kiến sẽ xây dựng, cải tạo và phát triển đê phù hợp với quy hoạch giao thông theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. (Ảnh minh hoạ).
Phương án phát triển đê kết hợp giao thông phải phù hợp với quy hoạch giao thông theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, điều chỉnh Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội và các quy hoạch đô thị, nông thôn được duyệt có liên quan (Quy hoạch chung xã, Quy hoạch phân khu, Quy hoạch chi tiết...), đồng bộ với dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, dự án Khu Đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội, dự án Trục Cảnh quan sông Đáy. Ưu tiên triển khai đồng bộ với dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, dự án Khu Đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội, dự án Trục Cảnh quan sông Đáy (dự kiến) và các dự án đô thị ven đê, ven sông khác theo quy hoạch.
Đối với khu vực sông Tích, sông Bùi (ảnh hưởng lũ rừng ngang), do đặc điểm điều kiện tự nhiên, để ổn định đời sống Nhân dân khu vực này, cần có các giải pháp tổng thể, đồng bộ bao gồm đầu tư công trình đê điều, thủy lợi và các giải pháp phi công trình. Tổ chức lại không gian dân cư trong vùng thường xuyên ngập lụt; tái định cư các hộ dân sinh sống trong lòng sông Tích, sông Bùi, các khu vực thường xuyên ngập lụt và các giải pháp quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ hiện đại dự báo, cảnh báo lũ, chủ động triển khai ứng phó, bảo đảm an toàn người dân trong khu vực.
Trong thời gian tới, việc nâng cấp, cải tạo hệ thống đê điều của Hà Nội tiếp tục được triển khai theo lộ trình gắn với quy hoạch phát triển Thủ đô và yêu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu. Thành phố sẽ tiếp tục rà soát hiện trạng các tuyến đê, ưu tiên nguồn lực cho những công trình trọng điểm, khu vực xung yếu và các hạng mục có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn phòng, chống lũ.
Song song với đầu tư hạ tầng, công tác quản lý, bảo trì, kiểm tra định kỳ, giám sát việc sử dụng hành lang bảo vệ đê và xử lý các vi phạm về đê điều sẽ tiếp tục được tăng cường góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống đê điều trên địa bàn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn cho Thủ đô nhất là trong mùa mưa lũ.
Quốc Huy