Với diện tích rừng hơn 1,1 triệu ha sau khi sáp nhập, Lâm Đồng hiện là một trong những địa phương sở hữu diện tích rừng lớn nhất cả nước. Trong bối cảnh áp lực lên tài nguyên rừng vẫn hiện hữu, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang được xem là một trong những giải pháp hiệu quả nhằm hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.
Theo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, diện tích rừng được chi trả DVMTR hiện chiếm khoảng 75% tổng diện tích có rừng trên địa bàn tỉnh. Riêng năm 2025, nguồn thu từ DVMTR đạt hơn 477 tỷ đồng. Quỹ đã thực hiện tạm ứng 4 đợt với tổng kinh phí gần 400 tỷ đồng cho các chủ rừng và các hộ nhận khoán bảo vệ rừng để thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng.
Nguồn tài chính này không chỉ hỗ trợ công tác bảo vệ rừng mà còn mang ý nghĩa quan trọng đối với đời sống của hàng nghìn hộ dân sinh sống gần rừng. Nguồn thu từ DVMTR giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình, chăm lo học tập cho con em, đồng thời góp phần giảm áp lực khai thác lâm sản trái phép hay lấn chiếm đất rừng.
Những tuyến đường xuyên rừng với địa hình hiểm trở, đồi dốc và suối sâu đã trở nên quen thuộc với anh và nhiều người dân địa phương. Đối với họ, công việc bảo vệ rừng không chỉ xuất phát từ trách nhiệm mà còn gắn liền với lợi ích thiết thực từ chính sách DVMTR.
Thực tế cho thấy, khoản chi trả từ DVMTR tuy không phải là nguồn thu nhập chính nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định đời sống của nhiều hộ dân vùng đệm. Thay vì chỉ dựa vào sản xuất nông nghiệp, người dân có thêm nguồn thu từ chính những cánh rừng mà họ đang trực tiếp bảo vệ.
Theo thống kê của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, đến nay đơn vị đã thực hiện chi trả tiền DVMTR năm 2024 cho 1.097 trong tổng số 1.654 hộ gia đình trên địa bàn tỉnh, với tổng kinh phí hơn 3,5 tỷ đồng, đạt gần 73% kế hoạch. Nguồn kinh phí được chuyển trực tiếp tới các hộ nhận khoán, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sống cho người dân.
Không chỉ hỗ trợ sinh kế, chính sách này còn góp phần đảm bảo an sinh xã hội, giữ vững an ninh trật tự địa phương, đồng thời bảo vệ nguồn nước, duy trì chức năng phòng hộ của rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.
Một trong những điểm nổi bật của chính sách DVMTR là tạo động lực để cộng đồng địa phương tham gia sâu hơn vào công tác quản lý và bảo vệ rừng.
Tại Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà, đơn vị đang quản lý hơn 70.038 ha rừng và đất lâm nghiệp. Trong đó, trên 66.987 ha được thực hiện chi trả DVMTR, với hơn 45.896 ha rừng giao khoán cho 1.537 hộ gia đình và cộng đồng dân cư địa phương quản lý, bảo vệ.
Một trong những cánh rừng bạt ngàn tại tỉnh Lâm Đồng
Nhờ được hưởng lợi trực tiếp từ rừng, người dân ngày càng chủ động hơn trong việc giám sát, phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Theo thông tin được biết, Ông Tôn Thiện An, Giám đốc Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà cho biết, người dân sống gần rừng là lực lượng hiểu rõ địa bàn nhất. Khi quyền lợi kinh tế gắn liền với trách nhiệm bảo vệ rừng, họ tích cực tham gia tuần tra, phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm và kịp thời thông báo cho lực lượng chức năng.
“Người dân sống gần rừng là những người hiểu địa bàn nhất. Khi được hưởng lợi từ rừng, họ chủ động hơn trong việc phát hiện, thông tin các dấu hiệu xâm hại rừng. Nhiều vụ việc được phát hiện từ rất sớm nhờ sự tham gia của các tổ nhận khoán”, ông An nhấn mạnh.
Trong điều kiện diện tích rừng rộng lớn, địa hình phức tạp và lực lượng chuyên trách còn hạn chế, sự tham gia của cộng đồng được xem là “cánh tay nối dài” hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý tài nguyên rừng.
Nhiều hộ dân không chỉ tham gia các đợt tuần tra định kỳ mà còn chủ động theo dõi diễn biến rừng trong quá trình lao động hằng ngày. Bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như khai thác lâm sản trái phép, lấn chiếm đất rừng hay nguy cơ cháy rừng đều được phản ánh kịp thời tới chủ rừng và lực lượng kiểm lâm.
Sau 17 năm triển khai, chính sách DVMTR đã chứng minh hiệu quả trong việc kết nối lợi ích kinh tế với mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có gần 1.700 chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân và nhóm hộ được Nhà nước giao đất, giao rừng. Tại nhiều khu vực, nguồn tiền DVMTR đã tạo nên sự đồng thuận cao giữa người dân và các đơn vị quản lý rừng.
Các chủ rừng đánh giá, ở những nơi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ rừng, ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên được nâng lên rõ rệt. Người dân có thêm thu nhập, chủ rừng có thêm lực lượng hỗ trợ quản lý, còn tài nguyên rừng được giám sát thường xuyên hơn.
Theo bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục rà soát diện tích đủ điều kiện chi trả, cập nhật đầy đủ đối tượng thụ hưởng, đồng thời tăng cường kiểm tra việc quản lý và sử dụng nguồn tiền nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định.
Bên cạnh đó, Quỹ sẽ phối hợp với các chủ rừng, chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh tuyên truyền chính sách DVMTR, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các bên liên quan trong công tác bảo vệ rừng, đặc biệt tại những khu vực tiềm ẩn nguy cơ vi phạm lâm luật.
Từ những cánh rừng nguyên sinh ở Bidoup – Núi Bà đến các khu rừng phòng hộ, rừng đặc dụng trên địa bàn tỉnh, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quản lý tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững. Khi người dân được hưởng lợi từ rừng một cách công bằng và minh bạch, họ không chỉ cải thiện sinh kế mà còn trở thành những người gìn giữ màu xanh đại ngàn hiệu quả nhất, góp phần bảo vệ môi trường và hệ sinh thái cho các thế hệ tương lai.
Lê Lĩnh
Nguồn congnghiepmoitruong.vn
Link bài gốchttps://congnghiepmoitruong.vn/chi-tra-dich-vu-moi-truong-rung-don-bay-sinh-ke-xanh-va-bao-ve-tai-nguyen-ben-vung-o-lam-dong-16891.html