Vườn quốc gia Xuân Sơn là một trong những khu rừng đặc dụng quan trọng ở khu vực trung du và miền núi phía Bắc, có giá trị lớn về đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên và nghiên cứu khoa học. Trước những tác động của biến đổi khí hậu và nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng, thời gian qua Hạt Kiểm Lâm Vườn quốc gia Xuân Sơn đã triển khai nhiều giải pháp nhằm siết chặt công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Lực lượng kiểm lâm tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép.
Đồng thời, công tác tuyên truyền, vận động người dân sống trong và ven rừng nâng cao ý thức bảo vệ rừng cũng được đẩy mạnh thông qua nhiều hình thức phù hợp. Ban quản lý vườn còn chú trọng phối hợp với chính quyền địa phương trong việc quản lý đất rừng, phòng cháy chữa cháy rừng và phục hồi hệ sinh thái. Bên cạnh đó, các hoạt động trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh và bảo tồn các loài động thực vật quý hiếm tiếp tục được triển khai hiệu quả, góp phần giữ gìn hệ sinh thái rừng tự nhiên và phát huy giá trị của khu vườn quốc gia.
Theo thống kê, Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Sơn hiện quản lý hơn 15.000 ha rừng và đất rừng đặc dụng trên địa bàn 2 xã: Xuân Đài và Lai Đồng. Đây là khu vực có diện tích rừng tự nhiên lớn, độ che phủ trên 95%, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững của địa phương. Tuy nhiên, do đời sống người dân còn nhiều khó khăn, nhận thức không đồng đều, nguy cơ xâm hại rừng vẫn luôn tiềm ẩn.
Lực lượng chức năng tuần tra, giám sát tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn (Ảnh minh hoạ).
Song hành với đó, đây là đơn vị mới được thành lập, lực lượng còn mỏng nên còn gặp nhiều khó khăn trong công tác bảo vệ, phát triển rừng. Khắc phục những khó khăn, tập thể Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Sơn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đề ra, giữ vững “màu xanh” cho những cánh rừng, tạo thuận lợi để người dân phát triển kinh tế lâm nghiệp, giảm nghèo bền vững. Với địa bàn miền núi, tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, người dân sống “dựa” vào rừng nên công tác tuyên truyền, vận động có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và từng bước hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật về lâm nghiệp.
Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Sơn đã xác định đây là giải pháp bền vững, lâu dài nhằm gắn trách nhiệm của cộng đồng với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời góp phần ổn định đời sống, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trong năm 2025, đơn vị đã phối hợp tổ chức 5 buổi tuyên truyền tại các khu dân cư với 175 lượt người tham gia; tổ chức lớp tuyên truyền chuyên đề về quản lý bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng, đạt 100% kế hoạch được giao... Thông qua tuyên truyền, người dân hiểu rõ hơn vai trò của rừng đối với đời sống, sản xuất và môi trường sinh thái, từ đó chủ động tham gia bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, hạn chế các hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, Hạt đã phối hợp với Vườn Quốc gia Xuân Sơn tổ chức 84 lượt tuần tra, kiểm tra tại các khu vực trọng điểm, giáp ranh có nguy cơ cao.
Qua đó, kịp thời phát hiện và xử lý 1 vụ khai thác rừng đặc dụng trái pháp luật. Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền và tuần tra, tình trạng vi phạm pháp luật về lâm nghiệp trên địa bàn được hạn chế rõ rệt. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được triển khai nghiêm túc. Trong năm, trên địa bàn không xảy ra vụ cháy rừng nào, góp phần bảo vệ an toàn diện tích rừng đặc dụng. Công tác theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, phát triển rừng và bảo tồn thiên nhiên cũng được chú trọng.
Đơn vị thực hiện cập nhật đầy đủ dữ liệu diễn biến rừng trên phần mềm FRMS, phối hợp kiểm tra, hướng dẫn chăm sóc rừng trồng thay thế và triển khai các hoạt động bảo tồn theo quy định. Đặc biệt, Hạt Kiểm lâm đã phối hợp thực hiện 2 mô hình nuôi dúi tại xã Xuân Đài, góp phần tạo sinh kế cho người dân, giảm áp lực lên tài nguyên rừng tự nhiên. Với sự nỗ lực, chủ động và tinh thần trách nhiệm cao, năm 2025, Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Sơn đã hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao, góp phần quan trọng vào công tác bảo vệ, phát triển rừng và bảo tồn thiên nhiên trên địa bàn.
Lực lượng chức năng tuần tra, giám sát tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn (Ảnh minh hoạ).
Đại diện Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Sơn cho biết, thời gian tới, đơn vị tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân và cộng đồng đối với tài nguyên rừng.
Đồng thời, đẩy mạnh tuần tra, kiểm tra, kiểm soát rừng, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Tăng cường phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở, các lực lượng chức năng và chủ rừng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng; ứng dụng khoa học công nghệ vào theo dõi diễn biến tài nguyên rừng...”. Việc tăng cường quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại Vườn quốc gia Xuân Sơn không chỉ góp phần gìn giữ tài nguyên thiên nhiên mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững của địa phương.
Đáng chú ý, ngày 13/6/2024, tại Quyết định số 509/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, xác định khu du lịch Vườn quốc gia Xuân Sơn là địa điểm tiềm năng phát triển thành khu du lịch quốc gia của vùng trung du và miền núi phía Bắc và được nêu trong nhóm dự án ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng địa điểm tiềm năng trở thành khu du lịch quốc gia.
Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh Phú Thọ tập trung kêu gọi các nguồn lực xây dựng và phát triển Khu du lịch Vườn quốc gia Xuân Sơn trở thành một khu du lịch với các sản phẩm du lịch đặc trưng: du lịch sinh thái gắn tham quan hang động, thác, cảnh quan, nghiên cứu hệ sinh thái; du lịch văn hóa gắn tham quan, tìm hiểu bản sắc dân tộc thiểu số, làng nghề, di chỉ khảo cổ, tham quan di tích; du lịch thể thao mạo hiểm, vui chơi giải trí, cắm trại...
Trong thời gian tới, Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Sơn tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp đồng bộ, từ nâng cao năng lực cho lực lượng kiểm lâm, tăng cường tuần tra, kiểm soát đến ứng dụng khoa học – công nghệ trong giám sát tài nguyên rừng. Song song với đó, công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng và đa dạng sinh học sẽ được chú trọng hơn nữa, nhằm tạo sự đồng thuận và tham gia tích cực của người dân.
Việc gắn công tác bảo vệ rừng với phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương cũng được xem là hướng đi lâu dài, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Với sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng và sự chung tay của toàn xã hội, công tác quản lý và bảo vệ rừng tại Xuân Sơn sẽ tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, giữ vững màu xanh của rừng, bảo tồn các giá trị thiên nhiên quý giá.
Thanh Hương