Cao Bằng: Xây dựng kịch bản điều tiết nước tưới, bảo đảm sản xuất

Trước nguy cơ có thể thiếu hụt nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, các địa phương của Cao Bằng đã tích cực phối hợp với Công ty TNHH MTV Thủy nông tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có.

Theo đó, các đơn vị thường xuyên theo dõi, bám sát diễn biến thời tiết, lượng mưa và mực nước tại các hồ chứa, kênh mương để chủ động điều chỉnh kế hoạch cấp nước. Bên cạnh đó, việc rà soát diện tích gieo trồng, bố trí lịch thời vụ hợp lý và hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm cũng được đẩy mạnh.

Nhiều công trình thủy lợi được kiểm tra, duy tu kịp thời nhằm bảo đảm khả năng dẫn nước phục vụ sản xuất. Những giải pháp đồng bộ này góp phần hạn chế nguy cơ thiếu nước cục bộ, bảo đảm ổn định sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Để đảm bảo nước tưới phục vụ cho sản xuất nông nghiệp của bà con, ngay từ đầu năm, tại xã Hoà An, chính quyền địa phương đã chỉ đạo tất cả các xóm trên địa bàn xã đồng loạt ra quân làm thủy lợi. Lãnh đạo UBND xã Hòa An cho biết, vụ đông xuân năm 2026, toàn xã gieo trồng trên 1.000ha ngô, lúa, thuốc lá và rau màu các loại.

Để thực hiện tốt kế hoạch sản xuất vụ đông xuân tại địa phương, UBND xã chỉ đạo các xóm, tổ dân phố đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động bà con chủ động nạo vét kênh mương, tích trữ nước tưới tiêu hợp lý, tăng cường công tác kiểm tra các trạm bơm, hồ chứa, gia cố lại các tuyến kênh mương và phối hợp với Công ty TNHH MTV Thủy nông đảm bảo nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Đến nay, toàn xã Hòa An đã huy động trên 2.000 công lao động làm thủy lợi, qua đó, sửa chữa, nâng cấp, xây mới được trên 200m mương; nạo vét khơi thông dòng chảy tại 36 xóm, tổ dân phố.

Đối với một số địa phương ít hồ chứa, nguồn nước tưới chủ yếu lấy từ các đập dâng kiên cố, đập thời vụ, vì vậy, để chống hạn hán, duy trì nguồn nước cho cây trồng, các địa phương chủ động quản lý tốt và khai thác tiết kiệm nguồn nước, chuẩn bị phương tiện sẵn sàng khắc phục tình trạng thiếu nước cục bộ xảy ra.

Đảm bảo nguồn nước tưới tiêu góp phần nâng cao năng suất cây trồng. (Ảnh: LT). 

Các trạm bơm cũng chủ động lập kế hoạch tưới luân phiên cho các cấp kênh trong từng hệ thống tưới, tuyên truyền lịch tưới để người dân biết và thực hiện; nạo vét các cửa lấy nước tại các trạm bơm, đảm bảo mục tiêu cấp nước hiệu quả, tiết kiệm, đáp ứng tốt việc đổ ải đúng tiến độ khung thời vụ. Đại diện Cụm bơm Bản Ngần thuộc phường Nùng Trí Cao (Công ty TNHH MTV Thủy Nông) cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với UBND các xã, tổ thủy lợi cơ sở vận động bà con nạo vét mương, khơi thông dòng chảy trên các sông, suối; sửa chữa, đắp thêm các phai tạm, phát quang cỏ hai bên bờ mương.

Đồng thời, tuyên truyền nhân dân không lấn chiếm hành lang các công trình thủy lợi, hồ chứa. Đối với các công trình đã xuống cấp, đơn vị phối hợp với các xã, phường triển khai các biện pháp tạm thời như dẫn ống nước, mở tuyến bằng mương đất, lót bạt đóng cọc tre cố định... điều tiết lượng nước, đảm bảo phục vụ nhu cầu sản xuất.  Để điều tiết, phân phối nước hợp lý, tiết kiệm, phát huy hiệu quả công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh.

Chỉ đạo các đơn vị thủy nông trực thuộc cử cán bộ thay nhau trực 24/24 giờ tại đầu mối công trình để vận hành máy bơm, thực hiện mở nước theo yêu cầu của các địa phương. Hiện nay, tất cả các hồ chứa, trạm bơm, đập dâng đều đảm bảo lượng nước vận hành tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, tiến hành kiểm tra, đánh giá tình hình nguồn nước, năng lực cấp nước của các công trình thủy lợi trên địa bàn để xây dựng phương án cấp nước chủ động phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt.

Xây dựng kế hoạch sử dụng nguồn nước, kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước chi tiết đến từng vùng, từng khu vực để có giải pháp cụ thể. Chủ động gia cố đập ngăn nước để dâng nước vào các trạm bơm đảm bảo cung cấp đủ nước tưới, kịp thời, tiết kiệm, hiệu quả phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ đông xuân năm 2026…

Ưu tiên nguồn lực đầu tư sửa chữa, nâng cấp hệ thống thủy lợi, công trình cấp nước tập trung; đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình thủy lợi để sớm đi vào hoạt động… Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Thủy nông chia sẻ: Hiện Công ty quản lý vận hành, khai thác và bảo vệ 65 công trình thủy lợi vừa và lớn thuộc cấp tỉnh quản lý, trong đó, 19 hồ chứa, 20 trạm bơm, 26 đập dâng và kênh vận chuyển nước phục vụ tưới tiêu sản xuất nông nghiệp.

Các công trình thủy lợi ở Cao Bằng hiện tại cơ bản cung cấp đủ nước tưới cho ngành nông nghiệp. (Ảnh: T.L).

Để điều tiết, phân phối nước hợp lý, tiết kiệm, phát huy hiệu quả công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh, công ty phối hợp với các xã, phường tổ chức ra quân nạo vét toàn bộ các tuyến kênh mương chính, kênh nhánh, kênh nội đồng với khối lượng hơn 5.000m3 đất bùn; bảo dưỡng máy móc, thiết bị các trạm bơm, hồ chứa bảo đảm yêu cầu phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Chỉ đạo các đơn vị thủy nông trực thuộc cử cán bộ thay nhau trực 24/24 giờ tại đầu mối công trình để vận hành máy bơm, điều tiết, thực hiện xả, mở nước hợp lý theo yêu cầu của các xã, phường có công trình thủy lợi do công ty quản lý.

Theo kế hoạch vận hành các công trình thủy lợi do công ty quản lý cung cấp nước tưới phục vụ sản xuất vụ đông xuân năm 2026 với tổng diện tích tưới tiêu tại các xã, phường hơn 11.000ha/3 vụ, trong đó, phục vụ đông xuân trên 5.900ha.

Để ứng phó với hình thái thời tiết phức tạp, đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất, ngay từ cuối năm 2025, các địa phương và ngành nông nghiệp đã quan tâm đầu tư, nâng cao năng lực tưới tiêu, cấp nước và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong đó, tập trung đầu tư sửa chữa 19 công trình với chiều dài 48,8km, tổng kinh phí trên 39 tỷ đồng. Để khai thác, vận hành, điều tiết nước tưới tiêu phục vụ nông nghiệp hiệu quả, Công ty đã xây dựng kế hoạch cấp nước cụ thể cho từng công trình, có lịch điều tiết, xả nước nhằm đảm bảo cung cấp nước tưới tiêu, không để thất thoát, lãng phí… Xây dựng kịch bản điều tiết nguồn nước tưới tiêu là giải pháp quan trọng giúp Cao Bằng chủ động ứng phó với những biến động của thời tiết và nguồn nước.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc quản lý, phân bổ và sử dụng nước một cách khoa học, tiết kiệm đóng vai trò then chốt đối với sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, các địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Công ty TNHH MTV Thủy nông trong việc theo dõi nguồn nước, điều chỉnh kế hoạch cấp nước và hướng dẫn người dân sử dụng nước hợp lý.

Đồng thời, chính quyền các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ công trình thủy lợi, sử dụng nước tiết kiệm và áp dụng các phương thức canh tác phù hợp để đảm bảo nguồn nước, phục vụ canh tác sản xuất cho người dân.

Hải Yến