Tháng 3/1997, đại diện từ 20 quốc gia tham gia Hội nghị quốc tế đầu tiên về con người bị ảnh hưởng bởi các con đập, tổ chức tại Brazil đã quyết định lấy ngày 14/3 là Ngày Quốc tế hành động vì các dòng sông. Đây là dịp các quốc gia cùng chung tiếng nói bảo vệ các dòng sông - mạch sống của các hệ sinh thái; đề ra những chính sách quản lý công bằng, phát triển bền vững.
Các dòng sông ngoài chức năng cung cấp nguồn nước cho sinh hoạt, tưới tiêu, vận tải, còn cung cấp nguồn năng lượng, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, bồi tụ vật liệu cát xây dựng và phù sa cải tạo đất. Tuy nhiên, dưới tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng ô nhiễm và hoạt động khai thác quá mức, các dòng sông đang dần cạn kiệt với dòng chảy thu hẹp, chất lượng nước suy giảm mạnh.
(Ảnh minh họa).
Chủ đề của Ngày Quốc tế hành động vì các dòng sông năm 2026 là “Bảo vệ sông ngòi, Bảo vệ con người”. Trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu và các cuộc khủng hoảng toàn cầu ngày càng gia tăng, việc bảo vệ nguồn nước chung là trách nhiệm của cả cộng đồng. Điều này càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, bởi sông ngòi là hệ thống mang lại sự sống. Nếu không có sông ngòi, sức khỏe, an ninh lương thực, sinh kế và cộng đồng loài người sẽ gặp rủi ro.
Không chỉ là dịp kỷ niệm, ngày 14/3 còn là cơ hội để cộng đồng quốc tế chia sẻ kiến thức, nâng cao nhận thức về những mối đe dọa mà các dòng sông đang phải đối mặt như ô nhiễm, khai thác quá mức, xây dựng đập thủy điện không bền vững hay tác động của biến đổi khí hậu. Đây cũng là ngày để các tổ chức, cộng đồng và người dân cùng thảo luận về những giải pháp bền vững trong quản lý nước và năng lượng, hướng tới việc phục hồi hệ sinh thái sông ngòi.
Ngày Quốc tế hành động vì các dòng sông là lời kêu gọi đoàn kết trên phạm vi toàn cầu. Khi các cộng đồng cùng chung tay hành động, thông điệp được gửi đi mạnh mẽ rằng việc bảo vệ sông ngòi không chỉ là vấn đề của một địa phương hay quốc gia, mà là trách nhiệm chung của toàn nhân loại nhằm gìn giữ nguồn nước sạch và một tương lai xanh hơn cho các thế hệ mai sau./.
Trần Hà