Những năm gần đây, Quảng Ngãi đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào lĩnh vực nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, chất lượng nông sản và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Từ các mô hình trồng trọt, chăn nuôi đến nuôi trồng thủy sản, nhiều hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đã từng bước tiếp cận các giải pháp số như hệ thống tưới tự động, giám sát môi trường sản xuất bằng cảm biến, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng mã QR.
Việc ứng dụng công nghệ số giúp người sản xuất theo dõi sát quá trình canh tác, sử dụng hợp lý vật tư nông nghiệp, giảm chi phí đầu vào và hạn chế tác động đến môi trường. Bên cạnh đó, các nền tảng thương mại điện tử và kênh bán hàng trực tuyến cũng tạo điều kiện để nông sản địa phương tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất, chuyển đổi số còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất từ truyền thống sang hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đây là hướng đi phù hợp để Quảng Ngãi phát triển nền nông nghiệp xanh, nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Với ngành Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Ngãi, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành không chỉ phục vụ công tác quản lý, điều hành mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp thông minh, hiện đại và bền vững. Trong lĩnh vực tài nguyên nước, toàn tỉnh hiện có 99 trạm đo mưa tự động, 11 trạm đo mực nước tự động và 6 trạm giám sát, cảnh báo ngập lụt, ngầm tràn.
Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và chủ động ứng phó thiên tai.
Không chỉ dừng lại ở công tác quản lý, chuyển đổi số đang từng bước đi sâu vào sản xuất nông nghiệp, làm thay đổi cách làm truyền thống, hướng tới mô hình canh tác hiện đại, chính xác và bền vững hơn.
Trong lĩnh vực thủy sản, nhiều giải pháp số đã được đưa vào vận hành như phần mềm VNFishbase phục vụ quản lý nghề cá; hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT; cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản trên nền tảng số... Những công cụ này không chỉ góp phần chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) mà còn nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch hóa hoạt động khai thác trên biển.
Đáng chú ý, nông nghiệp tỉnh đang từng bước tiếp cận các công nghệ mới của Cách mạng công nghiệp 4.0 như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), blockchain, cảm biến và thiết bị bay không người lái. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành các mô hình sản xuất thông minh trong thời gian tới.
Cùng với sản xuất, kinh tế số trong nông nghiệp cũng đang có bước phát triển rõ nét. Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ 349 tổ chức, cá nhân đưa 588 sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Toàn tỉnh hiện có 643 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao và 55 sản phẩm đạt 4 sao. Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp đã chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng số như Shopee, Lazada, Tiki, Facebook, Zalo để quảng bá và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Nông nghiệp số giúp nông sản Quảng Ngãi nâng cao chất lượng và giá trị trên thị trường. (Ảnh minh hoạ: ND).
Đặc biệt, công tác cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu tiếp tục được chú trọng. Đến nay, toàn tỉnh đã có 67 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói còn hiệu lực, được xem như tấm hộ chiếu giúp nông sản Quảng Ngãi nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiếp cận các thị trường khó tính. Lãnh đạo Sở NN&MT Quảng Ngãi cho biết, ngành nông nghiệp đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh, chi phí đầu vào tăng cao và yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc nông sản. Do đó, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng suất, giảm rủi ro, gia tăng giá trị.
Sự hiện diện ngày càng rõ nét của công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp đang mở ra nhiều cơ hội cho Quảng Ngãi nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Những mô hình ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần giảm thiểu tác động đến môi trường, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp xanh và có trách nhiệm.
Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, việc áp dụng các giải pháp số giúp người sản xuất chủ động hơn trong quản lý quy trình canh tác và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường. Đây cũng là cơ hội để nâng cao giá trị thương hiệu cho nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.
Những chuyển biến từ thực tiễn cho thấy công nghệ số đang từng bước thay đổi diện mạo sản xuất nông nghiệp tại Quảng Ngãi. Từ những cánh đồng, trang trại đến các hợp tác xã, việc ứng dụng công nghệ ngày càng trở thành xu hướng tất yếu, góp phần tạo ra nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường, đồng thời mang đến nhiều triển vọng phát triển cho khu vực nông thôn trong thời gian tới.
Vũ Đức