Với Việt Nam, việc hình thành thị trường tín chỉ carbon không chỉ là yêu cầu từ các cam kết quốc tế, mà còn là cơ hội tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực lâm nghiệp. Với 14,79 triệu ha rừng và tỷ lệ che phủ 42,02%, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có diện tích rừng tăng nhanh nhất thế giới. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển tín chỉ carbon rừng.
Nguồn lợi rõ ràng cho người giữ rừng được nhìn nhận, khi tín chỉ carbon rừng được giao dịch chủ rừng có thêm thu nhập hợp pháp từ công tác bảo vệ rừng. Người dân nâng cao nhận thức về giá trị kinh tế của rừng. Qua đó góp phần hình thành tư duy sản xuất - quản trị rừng chuyên nghiệp.
Những kết quả bước đầu từ Chương trình chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) cho thấy tiềm năng lớn và khả năng thực thi cao. Khi sàn giao dịch tín chỉ carbon đi vào vận hành, thị trường sẽ minh bạch hơn, giá tín chỉ hình thành theo cung - cầu và doanh nghiệp có thể chủ động tham gia.
Các địa phương đang từng bước khai thác lợi thế, phát triển hiệu quả thị trường tín chỉ carbon rừng.
Cùng với nhiều địa phương trên cả nước, Lâm Đồng đang từng bước đánh giá lợi thế thúc đẩy phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng. Toàn tỉnh hiện có hơn 1,112 triệu ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt 45,91%. Trong đó, diện tích rừng tự nhiên hơn 930.156 ha, chiếm trên 83% tổng diện tích rừng toàn tỉnh. Đây là tiềm năng lớn để phát triển dịch vụ hấp thụ, lưu giữ carbon, xây dựng các chương trình giảm phát thải, bảo tồn và nâng cao trữ lượng carbon rừng.
Bên cạnh đó, tỉnh còn sở hữu hệ sinh thái rừng đa dạng với nhiều khu vực có giá trị cao về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa như: Khu dự trữ sinh quyển thế giới Lang Biang, các Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà, Tà Đùng; các Khu bảo tồn thiên nhiên Nâm Nung, Tà Kóu, Núi Ông cùng hệ thống rừng đặc dụng, rừng phòng hộ có quy mô lớn.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, việc phát triển các dự án carbon rừng đòi hỏi các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt về đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV), cũng như phải xác định rõ ranh giới đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Lâm Đồng nằm trong phạm vi Chương trình giảm phát thải vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên do Bộ Nông nghiệp và Môi trường đàm phán Thỏa thuận mua bán giảm phát thải (ERPA) với Tổ chức Emergent (Liên minh LEAF), dự kiến hướng tới ký kết bên lề hội nghị COP31 vào tháng 11/2026.
Theo lộ trình quốc gia, giai đoạn đến hết năm 2028 sẽ tập trung hoàn thiện cơ sở hạ tầng, văn bản pháp lý để tiến tới vận hành chính thức sàn giao dịch carbon trong nước từ năm 2029. Trước mắt, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng phối hợp với các Bộ, ngành Trung ương tổ chức hội nghị chuyên đề, tập huấn kỹ thuật viễn thám, GIS, điều tra sinh khối cho đội ngũ quản lý và chủ rừng. Tỉnh tập trung chuẩn bị cơ sở dữ liệu về hiện trạng rừng, chủ rừng và chuỗi số liệu diễn biến rừng nhằm đánh giá đúng tiềm năng thực tế trước khi đăng ký dự án khi đủ điều kiện.
Khai thác hiệu quả thị trường tín chỉ carbon rừng được đánh giá trở thành nguồn lực mới phục vụ quản lý, bảo vệ, phục hồi và phát triển rừng tại các địa phương.
Thời gian qua, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo triển khai Nghị định số 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng; công bố danh mục thủ tục hành chính mới thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh đối với các dự án carbon rừng. Các sở, ngành, địa phương và chủ rừng cũng từng bước tiếp cận khuôn khổ pháp lý, rà soát dữ liệu và chuẩn bị những điều kiện cần thiết.
Lâm Đồng có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế rừng, từng bước khai thác giá trị từ dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon. Đây có thể trở thành nguồn lực mới phục vụ quản lý, bảo vệ, phục hồi và phát triển rừng, đồng thời góp phần cải thiện sinh kế cho cộng đồng dân cư sống gần rừng. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan Trung ương tiếp tục cập nhật, hướng dẫn kịp thời các quy định, tiêu chuẩn và quy trình kỹ thuật; rà soát, chuẩn hóa dữ liệu về hiện trạng rừng, đất lâm nghiệp, chủ rừng, hồ sơ giao đất, giao rừng và diễn biến tài nguyên rừng.
Các địa phương, đơn vị chủ rừng cần chủ động nâng cao năng lực, chuẩn bị hồ sơ pháp lý và đánh giá tiền khả thi, nhưng không nóng vội triển khai khi những vấn đề về tiêu chuẩn, quyền chuyển nhượng và cơ chế phân chia lợi ích chưa được xác định rõ. Việc tham gia thị trường tín chỉ carbon rừng phải bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ rừng, cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng và các bên liên quan; trong đó, mục tiêu xuyên suốt là bảo vệ, nâng cao chất lượng rừng và phát triển lâm nghiệp bền vững.
Theo định hướng UBND tỉnh Lâm Đồng, tỉnh sẽ tiếp tục cập nhật các quy định, tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật của Trung ương về dịch vụ hấp thụ, lưu giữ carbon rừng; đồng thời rà soát, chuẩn hóa dữ liệu về hiện trạng rừng, đất lâm nghiệp, chủ rừng, hồ sơ giao đất, giao rừng và diễn biến tài nguyên rừng. Tỉnh sẽ xây dựng hệ thống dữ liệu về rừng và khả năng hấp thụ carbon theo hướng chính xác, minh bạch; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo vệ rừng và đào tạo chuyên môn cho cán bộ, chủ rừng.
Lâm Đồng cũng sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật tiến độ đàm phán, ký kết Thỏa thuận mua bán giảm phát thải vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; làm rõ phạm vi, thời kỳ chuyển nhượng, cơ chế phân chia lợi ích và mục tiêu giảm phát thải được phân bổ cho tỉnh./.
Minh Trang