Sản lượng lúa gạo khu vực ĐBSCL ổn định ở mức khoảng 24 triệu tấn/năm

Từ năm 1989, lúa gạo luôn khẳng định vị thế là mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam. Ngành lúa gạo liên tục đạt các mốc kỷ lục, đơn cử, vượt 2 triệu tấn năm 1995, vượt 5 triệu tấn năm 2005, vượt 8 triệu tấn năm 2023 và thiết lập đỉnh lịch sử 9 triệu tấn với kim ngạch 5,67 tỷ USD vào năm 2024.

Năm 2025, dù gặp thách thức do thị trường Philippines tạm dừng nhập khẩu trong 4 tháng cuối năm khiến sản lượng đạt 8,06 triệu tấn (trị giá 4,1 tỷ USD), Việt Nam vẫn vượt qua Thái Lan để vươn lên vị trí thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo.

(Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, dư địa tăng trưởng về sản lượng xuất khẩu lúa gạo hiện không còn nhiều. Phân tích về bài toán cung và cầu, sản lượng lúa tại khu vực ĐBSCL chiếm tới 95% lượng gạo xuất khẩu cả nước hiện đã ổn định ở mức khoảng 24 triệu tấn/năm. Sau khi cân đối cho nhu cầu tiêu thụ nội địa, lượng gạo tối đa dành cho xuất khẩu chỉ khoảng 7 triệu tấn.

Việc xuất khẩu vượt mốc này trong các năm qua có sự đóng góp từ nguồn gạo nhập khẩu phục vụ chế biến bún, bánh, thức ăn chăn nuôi và sản xuất bia rượu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào nhập khẩu để gia tăng sản lượng xuất khẩu không phải là giải pháp bền vững cho cả ngành hàng. Doanh nghiệp cần cân đối nguồn gạo từ sản xuất trong nước để đảm bảo sự phát triển hài hòa, lâu dài.

Vì thế, động lực cốt lõi cho năm 2026 nằm ở sự chuyển dịch mạnh mẽ về cơ cấu chủng loại. Theo dữ liệu từ VFA, nhóm gạo thơm và gạo chất lượng cao hiện đã chiếm gần 68% tổng lượng xuất khẩu. Trong đó, các dòng gạo chủ lực như Đài Thơm 8 và OM18 đạt 3,921 triệu tấn, chiếm gần 49% tổng lượng xuất khẩu. Ngược lại, nhóm gạo trắng phổ thông (IR50404, OM380, CL555) giảm mạnh chỉ còn chiếm hơn 19%.

Nhờ định hướng nâng cao chất lượng, giá xuất khẩu bình quân của gạo Việt Nam năm 2025 đạt gần 509 USD/tấn, duy trì ở mức cao hơn so với mặt bằng chung thế giới. Đặc biệt, khoảng 70 nghìn tấn gạo thuộc Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã chính thức được cấp Nhãn hiệu "Gạo Việt xanh phát thải thấp". Việc dán nhãn phát thải thấp không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe mới của thị trường quốc tế mà còn là bước chuẩn bị nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam trong xu thế phát triển xanh./.

PHƯƠNG ĐIỀN