Quy định mức độ khôi phục tình trạng ban đầu của đất ở Đồng Tháp

Quy định nhằm cụ thể hóa việc xử lý các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, đồng thời xác định rõ trách nhiệm khôi phục đối với từng nhóm hành vi. Quyết định áp dụng đối với người sử dụng đất có hành vi vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 4 Luật Đất đai số 31/2024/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 43/2024/QH15 có hành vi vi phạm hành chính quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 14 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP xảy ra trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp; và Cơ quan, người có thẩm quyền và tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Quy định mới tập trung vào hai nhóm hành vi chính gồm làm suy giảm chất lượng đất và làm biến dạng địa hình đất. Theo quy định, đối với hành vi làm suy giảm chất lượng đất, một số trường hợp được xác định không có tính khả thi để khôi phục về trạng thái ban đầu.

Cụ thể, trường hợp không thể khôi phục tầng đất canh tác với độ dày như trước khi vi phạm hoặc có thể khôi phục nhưng đất đã mất khả năng sử dụng theo mục đích được xác định có thể thuộc diện không khả thi. Quy định cũng áp dụng với diện tích đất nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi các dự án đang triển khai và đã có quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với trường hợp làm thay đổi lớp mặt đất sản xuất nông nghiệp bằng vật liệu, chất thải hoặc đất lẫn cát, sỏi, đá, loại đất có thành phần khác với đất đang sử dụng, việc khôi phục có thể được xem xét là không khả thi nếu không thể loại bỏ, bóc tách các loại vật liệu này để đưa đất trở lại tình trạng ban đầu.

Trong khi đó, với hành vi gây bạc màu, xói mòn, rửa trôi đất nông nghiệp, trường hợp không thể khôi phục độ màu mỡ hoặc bảo đảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã xác định cũng được quy định là không có tính khả thi. Quy định đồng thời xem xét trường hợp diện tích vi phạm phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết 1/500 đã được phê duyệt hoặc phù hợp với mục đích sử dụng đất, dự án đầu tư được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Đối với những trường hợp không thể khôi phục độ dốc hoặc độ cao bề mặt đất như ban đầu, việc xác định tính khả thi được xem xét trong mối liên hệ với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết 1/500, mục đích sử dụng đất được giao, cho thuê hoặc dự án đầu tư đã được chấp thuận.

(Ảnh minh hoạ: BT). 

Đáng chú ý, quy định cũng đề cập trường hợp san lấp đất có mặt nước chuyên dùng, trừ hồ thủy lợi. Nếu không thể trả lại hiện trạng mặt nước như trước khi vi phạm hoặc tại thời điểm lập biên bản, khu đất không còn nhu cầu sử dụng vào mục đích đã xác định, trường hợp này được xem xét theo quy định về tính khả thi.

Về mức độ khôi phục, đối với hành vi làm mất hoặc giảm độ dày tầng đất canh tác, người vi phạm phải khôi phục tầng đất với độ dày như trước khi vi phạm, trừ trường hợp thuộc diện không có tính khả thi. Nếu loại đất cũ đã được vận chuyển đi để sử dụng vào mục đích khác, có thể sử dụng loại đất có thành phần, tính chất tương đương hoặc tương đương với đất tại các thửa liền kề có cùng mục đích sử dụng.

Với hành vi làm thay đổi lớp mặt đất sản xuất nông nghiệp, các loại vật liệu, chất thải hoặc đất có thành phần khác phải được loại bỏ, bóc tách khỏi diện tích vi phạm. Trường hợp gây bạc màu, xói mòn, rửa trôi, người vi phạm phải thực hiện các biện pháp cải tạo phù hợp với điều kiện thực tế để bảo vệ đất, khôi phục độ màu mỡ và bảo đảm khả năng sử dụng theo mục đích đã xác định.

Đối với hành vi làm biến dạng địa hình, việc khôi phục được xác định tương ứng với từng dạng vi phạm. Người vi phạm phải thực hiện các biện pháp đưa độ dốc, độ cao bề mặt đất về trạng thái ban đầu hoặc tương đương với các thửa đất liền kề. Với đất có mặt nước chuyên dùng bị san lấp, phải nạo vét để trả lại hiện trạng có khả năng sử dụng theo mục đích được xác định.

Quyết định cũng yêu cầu quá trình khôi phục không gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh và việc sử dụng đất của các thửa liền kề. Việc khôi phục phải tuân thủ Luật Đất đai và các quy định pháp luật liên quan, không được lợi dụng quá trình này để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tổ chức triển khai, tổng hợp khó khăn, vướng mắc và báo cáo UBND tỉnh. UBND xã, phường nơi có đất vi phạm có trách nhiệm xác định tình trạng ban đầu của đất, phối hợp xác định trường hợp không có tính khả thi để khôi phục và xác định kết quả khôi phục sau xử lý.

Quyết định số 109/2026/QĐ-UBND có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Cùng thời điểm, Quyết định số 52/2024/QĐ-UBND ngày 15/10/2024 của UBND tỉnh Tiền Giang về nội dung tương ứng hết hiệu lực.

Phạm Trung