Biến đổi khí hậu khiến châu Âu trở thành châu lục ấm lên nhanh nhất thế giới, với tốc độ gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Mùa cháy rừng năm nay ghi nhận mức độ tàn phá nghiêm trọng, trong khi các đợt nắng nóng kéo dài gây tử vong, làm gián đoạn nguồn cung điện, giảm năng suất lao động và buộc nhiều trường học phải đóng cửa.
Theo số liệu chính thức của EU, chỉ khoảng 25% thiệt hại kinh tế do khí hậu gây ra trong khối hiện được bảo hiểm chi trả. Cơ chế mới sẽ kết nối các công ty bảo hiểm, nhà đầu tư, đơn vị mô hình hóa rủi ro, cơ quan quản lý và người mua bảo hiểm nhằm mở rộng phạm vi tham gia.
“Ngân sách quốc gia đang phải đóng vai trò là đơn vị bảo hiểm cuối cùng quá thường xuyên. Chúng ta cần hành động ngay để khắc phục khoảng trống này”, bà von der Leyen phát biểu trước Nghị viện châu Âu.
Trước tình hình trên, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã công bố kế hoạch “Chương trình bảo hiểm khí hậu” trong bối cảnh toàn khối vừa trải qua một mùa hè khắc nghiệt với hạn hán, cháy rừng và các đợt nắng nóng kỷ lục.
Biến đổi khí hậu gây áp lực lớn đến nền kinh tế của khu vực châu Âu. (Ảnh minh hoạ).
EU sẽ xác định và thúc đẩy các công cụ giảm thiểu rủi ro, trong đó có bảo hiểm nhóm và bảo hiểm tham số. Với hình thức bảo hiểm tham số, khoản chi trả sẽ được tự động kích hoạt khi các ngưỡng được xác định trước, chẳng hạn lượng mưa hoặc nhiệt độ, vượt mức quy định. Dù sở hữu khung chính sách cắt giảm phát thải khí nhà kính đầy tham vọng, EU vẫn được đánh giá là chưa chuẩn bị đầy đủ để ứng phó với những tác động ngày càng rõ nét của tình trạng nóng lên toàn cầu.
Trước đó vào tháng 2/2026, Ban cố vấn độc lập về khí hậu của EU nhận định châu Âu đang đầu tư chưa tương xứng cho công tác thích ứng. Cơ quan này kêu gọi hành động khẩn cấp, trong đó có cải thiện quy hoạch để hạn chế xây dựng tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt và thiết kế đô thị nhằm giảm tác động của các đợt nắng nóng.
“Chúng ta cần tăng cường mạnh mẽ hơn nữa năng lực chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu nhấn mạnh. Lãnh đạo EU cũng cam kết sớm ban hành Chiến lược chống chịu biến đổi khí hậu vào tháng 10, tập trung quản lý rủi ro tại 100 khu vực dễ chịu ảnh hưởng nhất.
Bên cạnh đó là Kế hoạch ứng phó nắng nóng nhằm cải thiện hệ thống cảnh báo sớm và Kế hoạch an ninh nguồn nước nhằm tăng cường quản lý rủi ro hạn hán. Brussels đồng thời đề nghị các chỉ huy lực lượng chữa cháy xây dựng phương án quản lý cháy rừng hiệu quả hơn, trong đó có đề xuất thành lập một phi đội máy bay chữa cháy dùng chung cho toàn EU.
Thời gian vừa qua, nắng nóng đã khiến nhiều quốc gia ở châu Âu bị ảnh hưởng nặng nề. Mùa hè năm 2026 đi vào lịch sử châu Âu với những đợt nắng nóng cực đoan chưa từng có. Nắng nóng cực đoan kết hợp hạn hán kéo dài đã gây ra những tổn thất sinh mạng nặng nề khắp lục địa. Tại Đức, theo Viện Robert Koch ước tính khoảng 14.000 trường hợp tử vong có liên quan đến nhiệt độ cao trong mùa hè này, vượt xa kỷ lục năm 2018; riêng Tây Ban Nha ghi nhận gần 4.500 ca và Pháp vượt ngưỡng 7.300 ca.
Nắng nóng thiêu đốt còn khiến các biểu tượng du lịch bị tổn thương nghiêm trọng. Tại Pháp, diện tích rừng bị thiêu rụi cao gấp 6 lần mức trung bình trong 20 năm qua. Tại phía nam Paris, rừng Fontainebleau vốn nổi tiếng là “thiên đường” leo núi và dã ngoại đã bị cháy rụi hơn 10% diện tích, buộc phải phong tỏa nhiều khu vực hiểm trở ngay giữa mùa cao điểm…/.
Thu Hoài