Để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệph hữu cơ, nhiều địa phương đã chú trọng đa dạng hóa các loại cây trồng, vật nuôi theo hướng bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã đạt hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trước và tạo được hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp của người dân.
Sản xuất nông nghiệp hữu cơ không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất thông thường, mà còn giúp nông dân nâng cao kiến thức, tay nghề. Từ đó thay đổi nếp nghĩ, cách làm, tư duy sản xuất từ truyền thống sang an toàn, trách nhiệm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Điện Biên có thế mạnh một số nông sản như gạo, cà phê, mắc ca, cây ăn quả, các loại rau, củ quả... Khai thác hiệu quả lợi thế về điều kiện tự nhiên cũng như đáp ứng yêu cầu tiêu dùng của thị trường, sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, các địa phương trên địa bàn tỉnh đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên, để phát triển nông nghiệp hữu cơ, những năm trở lại đây đơn vị đã đề ra nhiều chương trình, kế hoạch lồng ghép, phối hợp tuyên truyền nâng cao nhận thức về nông nghiệp sạch, bền vững trên cơ sở phát triển ngành nghề nông thôn. Việc phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng thương phẩm chủ yếu tại các HTX, doanh nghiệp tư nhân, chính vì vậy công tác thông tin, hỗ trợ đặc biệt với các mô hình HTX nông nghiệp tiêu biểu, triển vọng gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản được đẩy mạnh chú trọng.
Theo đại diện HTX Cà gai leo Tủa Chùa với khí hậu thổ nhưỡng đặc thù, xã Tủa Chùa và nhiều xã lân cận thích hợp phát triển các loại dược liệu. Cà gai leo được trồng, chế biến có phẩm chất rất cao, được người tiêu dùng ưa chuộng. Để có thể xây dựng thương hiệu trà sạch, 100% hữu cơ, HTX đã liên kết với hơn 70 hộ dân, tổng diện tích hơn 10ha cùng phát triển. Đồng thời, HTX hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch, sử dụng các chế phẩm, phân bón sinh học... cho người dân, từ đó tạo sự đồng nhất, liên kết các khâu thành một quy trình nhất định, đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn, chất lượng đối với nông sản hữu cơ.
Diện tích dứa được sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn ngày càng được mở rộng.
Còn tại xã Mường Nhà, HTX Dứa Mường Nhà đang góp phần đảm bảo đầu ra ổn định, xây dựng, phát triển thương hiệu nông sản sạch tại địa phương. Theo đại diện HTX, giống dứa mật Pu Lau có đặc điểm không hợp với thuốc hóa học, nếu sử dụng cây chỉ thu hoạch trong 2 – 3 năm sẽ bị thui chột, giảm năng suất, chất lượng.
Từ đặc tính này, HTX đã phát triển dứa Pu Lau theo hướng nông sản sạch hữu cơ, tạo chuỗi sản xuất, cung ứng, tiêu thụ hàng nông sản cho người dân. Với giá dao động 8.000 - 12.000 đồng/kg đây đang là cây trồng phát triển kinh tế, làm giàu cho các hộ dân bản Pu Lau. Nhờ phát triển nông nghiệp hữu cơ, thương hiệu dứa sạch Pu Lau dần có chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Nhu cầu tăng vùng nguyên liệu ngày càng phát triển, riêng 2025, bản Pu Lau trồng lại, mở rộng khoảng 30ha dứa.
Đẩy mạnh sản xuất theo hướng hữu cơ HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống, xã Thanh Yên đang sản xuất theo chuỗi liên kết với 3 loại cây trồng chính gồm: Bí xanh, cà chua, đỗ leo. Trong đó, sản phẩm đỗ leo 4 mùa của HTX đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đặc biệt, ngoài 3,4ha sản xuất liên kết với các thành viên, HTX còn mở rộng diện tích bằng cách xây dựng chuỗi liên kết với các hộ dân trong xã và bao tiêu đầu ra ổn định, đảm bảo người dân tham gia liên kết đều được hưởng lợi.
Từ chỗ đầu ra chủ yếu phụ thuộc vào thị trường nhỏ lẻ, 2 năm gần đây sản phẩm của HTX đã từng bước mở rộng thị trường, được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố và các chợ đầu mối lớn. Để có được kết quả đó, các sản phẩm của HTX được sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt, ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc sinh học, kiểm soát chặt chẽ từ khâu làm đất đến chăm sóc, thu hoạch.
Canh tác theo hướng hữu cơ góp phần nâng cao chất lượng, khẳng định thương hiệu nông sản tại các địa phương.
Nghị quyết về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến 2035 trên địa bàn tỉnh Điện Biên nhấn mạnh rõ mục tiêu: Tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững. Nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nông sản; bảo vệ môi trường; tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.
Phát triễn nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ gắn với công nghiệp chế biến, thích ứng với biến đổi khí hậu, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu nông sản Điện Biên. Địa phương này kiên quyết chuyển đổi cơ cấu cây trồng đối với diện tích đất kém hiệu quả, trong đó: thực hiện chuyển đổi trên đất nương kém hiệu quả sang các cây trồng có giá trị kinh tế cao như: mắc ca, cà phê, dứa và cây ăn quả; chuyển đổi diện tích lúa nước một vụ, hai vụ hiệu quả thấp sang trồng các cây ngắn ngày, cây có giá trị kinh tế cao như chanh leo, dứa, hoa, rau, cây màu, dược liệu...phù hợp với điều kiện từng vùng.
Hỗ trợ xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản quốc gia đối với sản phẩm cà phê, mắc ca... chuẩn hóa quy trình sản xuất, chế biến theo các tiêu chuẩn trong nước và xuất khẩu đối với từng thị trường; hỗ trợ bảo hộ nhãn hiệu, xúc tiến thương mại và kết nối kênh phân phối ngoài nước, giúp gia tăng giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm./.
Hà Thanh