Phát triển nuôi trồng thủy sản không vượt quá sức tải môi trường

Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch phát triển nuôi trồng thủy sản trên sông, hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, phạm vi triển khai tập trung vào hoạt động nuôi trồng thủy sản trên sông và 28 hồ chứa thủy lợi do Hà Nội quản lý theo phân cấp, trong đó ưu tiên rà soát, đánh giá điều kiện, xác định khả năng và hình thức nuôi trồng thủy sản phù hợp đối với từng hồ; bảo đảm không ảnh hưởng đến chức năng, nhiệm vụ của công trình, an toàn hồ đập, bảo vệ nguồn nước, môi trường, nguồn lợi thủy sản và các hoạt động sử dụng mặt nước khác theo quy định.

Kế hoạch đặt mục tiêu phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng sinh thái, hiệu quả, an toàn, bền vững, không ảnh hưởng đến chức năng sông, hồ, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị; gắn với bảo vệ môi trường và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tạo cảnh quan, phát triển du lịch, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là người dân sinh sống tại khu vực nông thôn, đồng thời góp phần bảo đảm an sinh xã hội, an ninh quốc phòng và mục tiêu tăng trưởng.

(Ảnh minh họa)

Đến năm 2030, phấn đấu trên 50% cơ sở, hộ nuôi tại các hồ chứa được tổ chức sản xuất theo tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết; trên 20% số cơ sở nuôi lồng bè trên sông, hồ chứa áp dụng quy trình thực hành nuôi trồng thủy sản tốt (VietGAP hoặc tương đương) hoặc quy trình kỹ thuật tiên tiến, thân thiện môi trường; sử dụng vật liệu làm lồng bè thân thiện với môi trường; 100% cơ sở nuôi tại các hồ chứa truy xuất nguồn gốc, được kiểm soát môi trường và an toàn thực phẩm; 100% cơ sở nuôi trồng thủy sản trên sông, hồ chứa cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản; 100% cơ sở, hộ nuôi trồng thủy sản lồng bè thuộc đối tượng phải đăng ký thực hiện đăng ký theo quy định của pháp luật; 100% hồ chứa thuộc phạm vi quản lý được rà soát, đánh giá khả năng phát triển nuôi trồng thủy sản và phân loại theo chức năng sử dụng; phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững bảo đảm công tác bảo tồn, phát triển các khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại các hồ.

Hoạt động quan trắc môi trường trên sông, hồ chứa được triển khai hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, dịch bệnh thủy sản. Để thực hiện các mục tiêu trên, Hà Nội sẽ tập trung điều tra, khảo sát hiện trạng các hồ chứa, bao gồm diện tích mặt nước, độ sâu, chế độ thủy văn, điều tiết nước, địa hình đáy hồ, nguồn nước cấp và chất lượng môi trường xung quanh. Trên cơ sở đó, xác định danh mục hồ có thể nuôi lồng bè, hồ phù hợp với hình thức thả nuôi trực tiếp; nghiên cứu lựa chọn đối tượng, mật độ và hình thức nuôi phù hợp với điều kiện từng hồ, ưu tiên các loài có giá trị kinh tế cao như cá trắm đen, cá lăng vàng.

Định hướng phát triển đa dạng các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững. Trong đó, mô hình nuôi lồng bè được áp dụng tại những khu vực sông, hồ có điều kiện thích hợp, bảo đảm quy định về mật độ lồng nuôi, an toàn đê điều và hành lang giao thông đường thủy; khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường như HDPE, composite. Các cơ sở nuôi được khuyến khích áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ, bảo đảm an toàn thực phẩm, sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng và phát triển các loài thủy đặc sản, thủy sản bản địa phù hợp với điều kiện sinh thái. Ngoài ra, sẽ chú trọng hình thức thả tái tạo nguồn lợi thủy sản, ưu tiên các loài cá bản địa, quý hiếm gắn với khai thác hợp lý; khuyến khích kết hợp nuôi trồng thủy sản với du lịch sinh thái, trải nghiệm, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và khai thác hiệu quả tiềm năng các hồ chứa.

Đáng chú ý, theo Kế hoạch, công tác bảo vệ môi trường nước được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. Theo đó, Hà Nội sẽ tổ chức quan trắc môi trường nước định kỳ, triển khai hệ thống cảnh báo sớm ô nhiễm và dịch bệnh; đánh giá sức tải môi trường nước; xác định mật độ nuôi, kiểm soát số lượng lồng bè phù hợp. Đồng thời, tăng cường kiểm soát việc sử dụng thức ăn, thuốc thú y thủy sản, hóa chất và các sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường.

Trong chế biến và phát triển thị trường, định hướng xây dựng các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên sông, hồ chứa, hướng tới xây dựng nhãn hiệu thủy sản hồ chứa Hà Nội. Các sản phẩm sẽ được kết nối tiêu thụ với hệ thống siêu thị, bếp ăn tập thể, cửa hàng thực phẩm, đồng thời gắn với chương trình OCOP và hoạt động du lịch sinh thái. Bên cạnh đó, việc quản lý nuôi trồng thủy sản sẽ được thực hiện theo từng hồ chứa, căn cứ chức năng công trình, hiện trạng sử dụng mặt nước, điều kiện tự nhiên, chất lượng nguồn nước và yêu cầu bảo đảm an toàn. Trên cơ sở rà soát, 28 hồ chứa được phân loại thành các nhóm: hồ có khả năng tổ chức nuôi trồng thủy sản; hồ cần hạn chế hoặc chỉ tổ chức nuôi theo hình thức, quy mô phù hợp; hồ không phù hợp để phát triển nuôi trồng thủy sản do yêu cầu cấp nước, an toàn công trình, bảo vệ nguồn nước hoặc các chức năng sử dụng khác.

Đối với những hồ có khả năng phát triển nuôi trồng thủy sản, sẽ xác định cụ thể khu vực, diện tích mặt nước, hình thức, đối tượng, quy mô và mật độ nuôi. Nguyên tắc đặt ra là không phát triển nuôi trồng thủy sản vượt quá khả năng tiếp nhận của nguồn nước và sức tải môi trường; không tổ chức nuôi tại các khu vực ảnh hưởng đến an toàn công trình, hành lang bảo vệ công trình, hoạt động cấp nước, giao thông thủy và các mục đích sử dụng nước khác. Tăng cường quản lý, giám sát, kiểm tra hoạt động nuôi trồng thủy sản; đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, UBND cấp xã, đơn vị quản lý, khai thác hồ và các tổ chức, cá nhân tham gia nuôi. Các nội dung quản lý sẽ được tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và phát triển sản xuất.

Về nhân lực, sẽ đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ công chức, viên chức địa phương và người nuôi về khoa học công nghệ, kỹ thuật nuôi, kiểm soát dịch bệnh, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường; nâng cao nhận thức về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Tập trung vào các nhiệm vụ ưu tiên thực hiện về phân loại và đánh giá sức tải môi trường đối với hồ chứa đủ điều kiện nuôi trồng thủy sản; xây dựng mô hình điểm nuôi thủy sản lồng bè ứng dụng công nghệ cao, đạt tiêu chuẩn VietGAP gắn với du lịch sinh thái; xây dựng quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án về phát triển nuôi trồng lồng bè trên sông, hồ chứa phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; thực hiện cấp Giấy xác nhận nuôi trồng thủy sản lồng bè trên sông, hồ chứa theo phân cấp; xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm thủy sản lồng bè…/.

THẢO NGUYÊN