Với lợi thế về diện tích mặt nước, hệ thống sông ngòi và nhu cầu tiêu dùng lớn, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn 16.470 hộ nuôi trồng thủy sản, với tổng diện tích khoảng 24.700ha. Nhiều vùng nuôi tập trung đã được hình thành, đạt năng suất trung bình từ 10-12 tấn/ha/năm. Các đối tượng nuôi chủ lực gồm: Cá rô phi, trắm cỏ, chép lai, trắm đen, cá lăng, điêu hồng... phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường.
Tại HTX Thủy sản công nghệ cao Đại Áng (xã Ngọc Hồi), việc mạnh dạn đầu tư công nghệ đã giúp nâng cao rõ rệt hiệu quả sản xuất. Theo đại diện HTX, đơn vị hiện có 15 bể nuôi trên diện tích 10ha mặt nước, sản lượng đạt khoảng 300 tấn cá mỗi năm, cao gấp 1,8 lần so với phương thức nuôi truyền thống trên cùng diện tích. Theo đó, kiểm soát chặt chẽ môi trường nuôi và tổ chức sản xuất theo quy trình khép kín. Cá được nuôi trong bể sạch, thường xuyên sục khí và hút chất thải, giúp môi trường nước ổn định, hạn chế mùi và giảm nguy cơ ô nhiễm.
Các vùng nuôi trồng thủy sản, người dân mạnh dạn đầu tư công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Nhằm tối ưu hóa nguồn lực đất và nước thay cho nuôi cá truyền thống giá trị thấp, mô hình thí điểm nuôi cua Cà Ra xuất khẩu tại thôn Đống Long (xã Ứng Hòa) được triển khai. Sau nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cá truyền thống, Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Đống Long nhận thấy việc duy trì các giống cá truyền thống tuy an toàn nhưng dư địa tăng trưởng kinh tế không còn nhiều.
Nhận thấy cua Cà Ra là loài thủy sản đặc sản, có giá trị thương phẩm cao, nhu cầu thị trường lớn và đặc biệt phù hợp với hệ sinh thái ao nuôi tại địa phương, HTX đã quyết định đầu tư bài bản để chuyển đổi sản xuất. Trên diện tích 4.000 m² ao nuôi, toàn bộ quy trình chuẩn bị mặt nước được thực hiện theo tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Hệ thống ao được tháo cạn, nạo vét bùn đáy, xử lý vôi khử khuẩn, phơi đáy và cân bằng các chỉ số môi trường, đặc biệt là độ pH của nguồn nước.
Đáng chú ý, để khắc phục triệt để đặc tính bò trốn của loài giáp xác này, toàn bộ bờ ao được gia cố kiên cố và lắp đặt hệ thống rào tôn chắn xung quanh. Với giá thu mua cam kết dao động từ 360.000 đồng đến 500.000 đồng/kg tùy kích cỡ, mô hình đã giải quyết trọn vẹn bài toán đầu ra, loại bỏ rủi ro "được mùa mất giá" vốn là điểm nghẽn của sản xuất đơn lẻ, tự phát. Thành công từ mô hình điểm là cơ sở thực tiễn quan trọng để chính quyền địa phương đánh giá toàn diện quy trình sinh trưởng, hiệu quả kinh tế cũng như mức độ tương thích của đối tượng nuôi mới.
Mô hình nuôi cua Cà Ra tại xã Ứng Hòa mang hiệu quả kinh tế vượt trội.
Tiếp tục đẩy mạnh phát triển nuôi trồng thủy sản trên sông, hồ chứa giai đoạn 2026 – 2030, TP. Hà Nội sẽ phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng sinh thái, hiệu quả, an toàn, bền vững, không ảnh hưởng đến chức năng sông, hồ, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị; gắn với bảo vệ môi trường và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tạo cảnh quan, phát triển du lịch, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân.
Hà Nội phấn đấu đến năm 2030, có trên 50% cơ sở, hộ nuôi tại các hồ chứa được tổ chức sản xuất theo tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết; trên 20% số cơ sở nuôi lồng bè trên sông, hồ chứa áp dụng quy trình thực hành nuôi trồng thủy sản tốt (VietGAP hoặc tương đương) hoặc quy trình kỹ thuật tiên tiến, thân thiện môi trường; sử dụng vật liệu làm lồng bè thân thiện với môi trường.
100% cơ sở nuôi tại các hồ chứa truy xuất nguồn gốc, được kiểm soát môi trường và an toàn thực phẩm; 100% cơ sở nuôi trồng thủy sản trên sông, hồ chứa cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản; 100% cơ sở, hộ nuôi trồng thủy sản lồng bè thuộc đối tượng phải đăng ký thực hiện đăng ký theo quy định của pháp luật…
Để thực hiện các mục tiêu trên, thành phố sẽ tập trung điều tra, khảo sát hiện trạng các hồ chứa. Trên cơ sở đó, xác định danh mục hồ có thể nuôi lồng bè, hồ phù hợp với hình thức thả nuôi trực tiếp; nghiên cứu lựa chọn đối tượng, mật độ và hình thức nuôi phù hợp với điều kiện từng hồ, ưu tiên các loài có giá trị kinh tế cao như cá trắm đen, cá lăng vàng.
Thành phố cũng định hướng phát triển đa dạng các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững. Các cơ sở nuôi được khuyến khích áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ, bảo đảm an toàn thực phẩm, sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng và phát triển các loài thủy đặc sản, thủy sản bản địa phù hợp với điều kiện sinh thái.
Công tác bảo vệ môi trường nước được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. Thành phố sẽ tổ chức quan trắc môi trường nước định kỳ, triển khai hệ thống cảnh báo sớm ô nhiễm và dịch bệnh; đánh giá sức tải môi trường nước; xác định mật độ nuôi, kiểm soát số lượng lồng bè phù hợp.
Trong chế biến và phát triển thị trường, thành phố định hướng xây dựng các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên sông, hồ chứa, hướng tới xây dựng nhãn hiệu thủy sản hồ chứa Hà Nội. Việc quản lý nuôi trồng thủy sản sẽ được thực hiện theo từng hồ chứa. Đối với những hồ có khả năng phát triển nuôi trồng thủy sản, thành phố sẽ xác định cụ thể khu vực, diện tích mặt nước, hình thức, đối tượng, quy mô và mật độ nuôi./.
Bùi Hằng