Du lịch thông minh không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý, kinh doanh mà còn góp phần nâng cao trải nghiệm của du khách, mở ra không gian phát triển mới cho du lịch Việt Nam trong thời đại số. Chuyển đổi số được hiểu là quá trình thay đổi tổng thể, toàn diện của cá nhân và tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên nền tảng công nghệ số.
Trong lĩnh vực du lịch, chuyển đổi số là sự thay đổi cách đi du lịch, cách làm du lịch, cách kinh doanh và quản lý du lịch thông qua dữ liệu và các công nghệ số hiện đại. Sự lan tỏa mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 với hàng loạt công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain, thực tế ảo (VR)... đang tác động sâu rộng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, trong đó có du lịch.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch luôn xác định phát triển du lịch gắn với chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm. Ngành Du lịch đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm xây dựng và phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách.
Theo đó, nhiều nền tảng số dùng chung đã được xây dựng và đưa vào vận hành, tạo nền tảng cho hệ sinh thái du lịch thông minh, như hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam; phần mềm báo cáo thống kê du lịch từ Trung ương đến địa phương; ứng dụng Du lịch quốc gia “Du lịch Việt Nam - Vietnam Travel”; thẻ Việt - thẻ du lịch thông minh; ứng dụng quản trị và kinh doanh du lịch; trang vàng du lịch Việt Nam; hệ thống vé điện tử “trực tuyến - liên thông - đa phương thức”; hệ thống thuyết minh đa phương tiện...
Hoạt động chuyển đổi số trong du lịch được triển khai mạnh mẽ tại nhiều địa phương, góp phần tạo nên bức tranh sinh động của du lịch Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp. Hà Nội, với vai trò trung tâm du lịch của cả nước, luôn đi đầu trong chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng du lịch Thủ đô. Ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp tối ưu công tác quản lý, quảng bá điểm đến mà còn mang đến những trải nghiệm thuận tiện, cá nhân hóa cho du khách, mở ra động lực mới để du lịch Hà Nội phát triển bền vững.
Đầu tháng 10 này, chị Nguyễn Mai Vân (TP. Huế) lần đầu đưa con đến Hà Nội du lịch. Nơi chị ưu tiên ghé thăm là Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các bảo tàng. Chị Vân chia sẻ: "Tôi cảm thấy chuyến du lịch lần này rất ý nghĩa khi những không gian trải nghiệm tương tác hiện đại nhờ ứng dụng công nghệ. Nhờ đó, tôi cùng gia đình tra cứu thông tin dễ dàng, khám phá sâu hơn về lịch sử, văn hóa của các điểm đến.
Công nghệ số được áp dụng tại các điểm du lịch đang góp phần nâng cao trải nghiệm đối với du khách.
Còn theo chia sẻ từ gia đình chị Mai Hà Trang (Lạng Sơn), trở lại Hà Nội du lịch sau 4 năm, tôi cảm thấy rất thuận lợi nhờ những tiện ích gắn với công nghệ. Chỉ cần quét mã QR là có thể biết được hành trình, điểm đến giúp cả nhà tiết kiệm được nhiều thời gian và có những trải nghiệm an toàn, thuận tiện.
Những năm gần đây, hoạt động số hóa di sản tại Hà Nội đã có những bước chuyển rõ nét. Tại nhiều điểm di tích, hệ thống mã QR được gắn trực tiếp, giúp du khách dễ dàng tra cứu thông tin chỉ bằng thiết bị di động. Các nền tảng thuyết minh tự động (audio guide), bản đồ số, ứng dụng di động cũng đang từng bước hình thành, tạo nên những hành trình trải nghiệm linh hoạt và cá nhân hóa.
Trong không gian bảo tàng và di tích, công nghệ 3D, thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) được ứng dụng để tái hiện không gian và hiện vật. Những trải nghiệm này không dừng lại ở việc “xem”, mà mở ra khả năng “tương tác”, giúp công chúng cảm nhận di sản một cách trực quan, sinh động hơn.
Theo thông tin từ Sở Du lịch Hà Nội, hoạt động du lịch Thủ đô trong quý III và 9 tháng năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Trong 9 tháng của năm 2026, Thủ đô ước đón 27,5 triệu lượt khách, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế ước đạt 6,67 triệu lượt, tăng 22%, gồm khoảng 4,7 triệu lượt khách quốc tế có lưu trú; khách nội địa đạt 20,9 triệu lượt, tăng 2%.. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 113.200 tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Những kết quả tích cực trên cho thấy rõ hiệu quả từ những nỗ lực quảng bá và nâng cao chất lượng dịch vụ đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng du lịch thông minh và đào tạo nguồn nhân lực của ngành du lịch Thủ đô.
Trong xu thế chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, ngành Du lịch Thủ đô xác định phát triển du lịch thông minh là hướng đi quan trọng. Qua đó, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đổi mới phương thức xúc tiến quảng bá, nâng cao chất lượng dịch vụ và mang đến những trải nghiệm ngày càng thuận tiện, cá nhân hóa cho du khách.
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong đó, xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tại Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số thành phố Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030, thành phố xác định đẩy mạnh số hóa di sản, bảo tàng, không gian văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, làng nghề, phố nghề và các sản phẩm văn hóa đặc trưng; phát triển sản phẩm văn hóa số, nền tảng sáng tạo nội dung số tích cực, truyền thông số lành mạnh và các hình thức trải nghiệm văn hóa ứng dụng công nghệ./.
Hà Linh