Việc đưa nông sản lên sàn TMĐT đang tạo ra những chuyển biến rõ nét như rút ngắn chuỗi trung gian: Nông dân có thể bán trực tiếp cho người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào thương lái. Một trong những lợi ích quan trọng là ổn định giá cả. Nhờ minh bạch thông tin và đa dạng kênh bán, hiện tượng "được mùa rớt giá" được hạn chế.
Bên cạnh đó, từ sàn thương mại điện tử, nông sản có cơ hội mở rộng thị trường. Nông sản có thể tiếp cận người tiêu dùng trên toàn quốc, thậm chí xuất khẩu qua TMĐT xuyên biên giới. Đáng chú ý, từ nền tảng thương mại điện tử nông dân từng bước làm quen với smartphone, thanh toán điện tử, quản lý đơn hàng, dữ liệu khách hàng.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, TMĐT đã góp phần xây dựng thương hiệu nông sản. Nhiều sản phẩm sau khi lên sàn đã được chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, từ đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh. Tại các địa phương, nhiều mô hình triển khai hiệu quả đã được ghi nhận.
Những năm qua, tỉnh Quảng Ngãi tăng cường ứng dụng TMĐT nhất là các nền tảng xuyên biên giới, nhằm mở rộng thị trường cho nông sản, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã từng bước hình thành nền tảng cho thương mại điện tử. Thanh toán không tiền mặt chiếm trên 35% tổng phương tiện thanh toán; 80% doanh nghiệp có website tích hợp đặt hàng, 50% doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội. Khoảng 1.400 sản phẩm được đưa lên sàn cho hơn 740 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh.
Tại Hợp tác xã (HTX) Dược liệu Thuận Tài (xã Đăk Pék) hiện có 64 thành viên, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số Gié Triêng, với vùng nguyên liệu hơn 1.000ha. Các sản phẩm chủ lực của HTX gồm sâm Ngọc Linh, sâm dây, cà phê Arabica và nấm lim xanh. Bên cạnh việc tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại truyền thống, những năm gần đây, HTX đã đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng số nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.
Nhận thấy thương mại điện tử có nhiều lợi thế khi không bị giới hạn bởi không gian địa lý và thời gian tiếp cận khách hàng, đơn vị đã chủ động tham gia từ khá sớm. Các sản phẩm của HTX được đưa lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada. Theo chia sẻ từ anh Tài, dù sản phẩm chủ lực là sâm Ngọc Linh ít được giao dịch trên các sàn thương mại điện tử do giá trị cao và nhóm khách hàng đặc thù, song các nền tảng số vẫn là kênh hiệu quả để quảng bá thương hiệu, giới thiệu sản phẩm và tiếp cận khách hàng tiềm năng.
Nông sản tại các địa phương mở rộng thị trường khi được xúc tiến tiêu thụ trên nền tảng số (Ảnh minh họa).
Một trong những HTX tiên phong nâng cao hiệu quả kinh tế là HTX Đăk Tơ Lung Xanh (xã Đăk Kôi), thành lập năm 2017 với 39 hộ thành viên, 2/3 là người dân tộc thiểu số. HTX hiện sở hữu 4 sản phẩm nông sản đạt tiêu chuẩn VietGAP: chuối, mít, sầu riêng và chanh không hạt. Nhờ áp dụng kỹ thuật cao, sản phẩm của HTX không chỉ đảm bảo năng suất mà còn có đầu ra ổn định, giá bán cao, đem về doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm. Thu nhập bình quân mỗi hộ thành viên đạt 60–80 triệu đồng/năm – con số đáng mơ ước ở vùng núi.
Những năm qua, HTX Đăk Tơ Lung Xanh tận dụng nền tảng TMĐT để kết nối trực tiếp với người tiêu dùng và nhà phân phối trong, ngoài tỉnh. Sản phẩm chuối, mít VietGAP được bán qua các sàn thương mại điện tử nông sản Quảng Ngãi và một số sàn thương mại quốc gia, mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn, giảm phụ thuộc thương lái. Không chỉ bán quả tươi, HTX còn xây dựng mô hình liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ, ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp, giúp nông dân yên tâm sản xuất và nâng cao uy tín cho thương hiệu nông sản vùng cao.
Với lợi thế đất đai rộng lớn, khí hậu đặc trưng và bản sắc văn hóa đa dạng, Quảng Ngãi xác định nông nghiệp hàng hóa là trụ cột phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, ưu tiên cây chủ lực có giá trị cao như sâm Ngọc Linh, cây dược liệu, cây ăn quả đặc sản gắn với lợi thế vùng sinh thái.
Các HTX và hộ dân được hướng dẫn xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn VietGAP, hữu cơ, GlobalGAP, tiến tới xây dựng thương hiệu nông sản vùng cao Quảng Ngãi, phục vụ cả thị trường nội địa và xuất khẩu. Song song với đó, việc ứng dụng công nghệ số và thương mại điện tử trong quản lý sản xuất và tiêu thụ nông sản ngày càng được đẩy mạnh.
Các nền tảng bán hàng trực tuyến, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận kỹ thuật, thị trường và dịch vụ đầu vào, hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững. Đặc biệt, tỉnh chú trọng nâng cao năng lực cho người dân về kỹ thuật canh tác, kỹ năng số, kỹ năng kinh doanh, để họ chủ động hơn trong chuyển đổi sản xuất, làm chủ công nghệ và thị trường./.
Thanh Nga