Thí điểm mô hình “canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp” ở đồng bằng sông Hồng

Ba mô hình “canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp” vừa được triển khai tại các địa phương: Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình trong vụ Đông Xuân 2026 được kỳ vọng góp phần tái định hình phương thức sản xuất lúa tại khu vực đồng bằng sông Hồng theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc triển khai thí điểm 3 mô hình nêu trên nhằm hỗ trợ xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác lúa phát thải thấp phù hợp với điều kiện sinh thái phía Bắc. Các giải pháp như cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân, sử dụng phân bón hợp lý, quản lý nước theo phương pháp tưới ngập-khô xen kẽ, quản lý dịch hại tổng hợp và thực hành canh tác bền vững sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và hạn chế phát thải khí nhà kính.

(Ảnh minh họa)

Các mô hình trong vụ Đông Xuân 2026 sẽ cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để xây dựng và hoàn thiện hệ thống đo lường-báo cáo-thẩm định phát thải (MRV) trong sản xuất lúa. Đây là nền tảng kỹ thuật quan trọng giúp ngành lúa gạo Việt Nam từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Tại TP. Hải Phòng, mô hình “canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp” được triển khai trên diện tích khoảng 2 ha tại Hợp tác xã Hữu Chung. Mô hình sử dụng giống lúa VNR20 với lượng giống gieo sạ khoảng 45 kg/ha. Trọng tâm của mô hình là áp dụng cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân bằng máy, cùng nguyên tắc bón phân "4 đúng", quản lý nước theo phương pháp ướt-khô xen kẽ (AWD) và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Gieo sạ theo hàng bằng máy cho phép kiểm soát mật độ ngay từ đầu vụ, giúp cây lúa sinh trưởng đồng đều. Phân được vùi trực tiếp xuống đất cùng thời điểm gieo sạ làm tăng hiệu quả hấp thu dinh dưỡng, giảm thất thoát và hạn chế phát thải khí nhà kính. Nhờ đó, mô hình góp phần giảm lượng giống, giảm số lần bón phân, tiết kiệm nước tưới và công lao động.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho biết, mô hình tại Hợp tác xã Hữu Chung là bước triển khai quan trọng nhằm đánh giá khả năng áp dụng các giải pháp kỹ thuật canh tác lúa phát thải thấp trong sản xuất lúa của địa phương. Thông qua mô hình, Hải Phòng có thêm cơ sở để thúc đẩy các thực hành canh tác bền vững, gắn với cơ giới hóa và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

Theo các chuyên gia, việc triển khai các mô hình tại khu vực đồng bằng sông Hồng đang góp phần hoàn thiện các giải pháp canh tác lúa phát thải thấp phù hợp với điều kiện sinh thái phía Bắc. Triển khai mô hình với điều kiện sản xuất khác nhau giúp điều chỉnh các giải pháp kỹ thuật để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả khi áp dụng trong sản xuất thực tế. Không chỉ dừng ở giải pháp kỹ thuật, chuỗi mô hình còn thể hiện sự phối hợp đa bên giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, chính quyền địa phương và đối tác quốc tế.

Trong khi đó, việc áp dụng phương pháp tưới ngập-khô xen kẽ giúp giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm chi phí nước tưới; cơ giới hóa sạ hàng kết hợp vùi phân giúp giảm công lao động và lượng giống; quản lý phân bón tối ưu giúp hạn chế tác động môi trường và kiểm soát chi phí sản xuất. Khi triển khai đồng bộ, mô hình mang lại lợi ích ba mặt: Nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân và giảm phát thải ra môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét và yêu cầu giảm phát thải trở thành xu thế tất yếu, việc tái định hình phương thức sản xuất lúa không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là bước đi chiến lược để bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao giá trị, đồng thời khẳng định vị thế của lúa gạo Việt Nam…/.

LÝ LAN