Phú Thọ: Chú trọng bảo vệ môi trường trong phát triển sản phẩm OCOP

Sau sáp nhập, Phú Thọ có diện tích 9.361km², hội tụ ba không gian địa lý đặc trưng: trung du, đồng bằng và vùng núi cao. Đây là cơ sở cho sự đa dạng về kinh tế, cả công nghiệp, nông-lâm nghiệp và du lịch, dịch vụ. Tỉnh đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý môi trường, bảo vệ rừng, xử lý ô nhiễm và điều tiết phát triển giữa các vùng.

Để bảo vệ môi trường, nguồn nước, tỉnh Phú Thọ đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong quá trình chế biến nông sản OCOP, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong công tác bảo vệ môi trường.

Những năm qua, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế khu vực nông thôn của tỉnh Phú Thọ. Từ những sản phẩm truyền thống, đặc sản địa phương, nhiều hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp và cơ sở sản xuất chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu gắn với tiêu chí an toàn và thân thiện với môi trường. Đơn cử tại phường Vân Phú, HTX Mì gạo Hùng Lô là một trong những mô hình OCOP tiêu biểu gắn sản xuất với bảo vệ môi trường.

Để nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, HTX đã đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, từng bước thay thế phương thức sản xuất thủ công truyền thống. Hệ thống xử lý nước thải được đầu tư đồng bộ, giúp giảm thiểu tác động đến môi trường trong quá trình sản xuất.

Đặc biệt, HTX chú trọng sử dụng nguồn nguyên liệu gạo chất lượng cao từ các vùng sản xuất tập trung, kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất nhằm tạo ra sản phẩm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Bao bì sản phẩm được thiết kế theo hướng thân thiện với môi trường, dễ tái chế, góp phần giảm thiểu lượng rác thải phát sinh.

Sản phẩm OCOP của Phú Thọ ngày càng được thị trường ưa chuộng.

Hiện nay ngày càng nhiều chủ thể OCOP trong tỉnh nhận thức rõ vai trò của bảo vệ môi trường đối với sự phát triển lâu dài của sản phẩm. Nhiều cơ sở sản xuất chè, thực phẩm chế biến, dược liệu, sản phẩm thủ công mỹ nghệ đã mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng và hạn chế phát sinh chất thải. Việc gắn bảo vệ môi trường với phát triển sản phẩm OCOP không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm xanh, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng.

Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để sản phẩm OCOP tiếp cận các thị trường lớn, hướng tới xuất khẩu và phát triển bền vững. Đến nay, Phú Thọ đã có gần 700 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên, thuộc nhiều nhóm ngành như thực phẩm, đồ uống, thủ công mỹ nghệ, dịch vụ du lịch cộng đồng... Điểm đáng ghi nhận là ngày càng nhiều chủ thể OCOP, trong đó có các HTX, tổ hợp tác và doanh nghiệp đã nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất.

Kết quả này không chỉ phản ánh sự nỗ lực của các chủ thể OCOP mà còn cho thấy hiệu quả của việc kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Để tiếp tục phát huy hiệu quả Chương trình OCOP, tỉnh Phú Thọ đang đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ các chủ thể ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững và khuyến khích sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất, chế biến sản phẩm.

Các cơ sở chế biến nông sản phải thực hiện nghiêm quy định về bảo vệ môi trường.  

Cùng với việc phát triển OCOP gắn với bảo vệ môi trường, ở khu vực nông thôn, các địa phương của Phú Thọ đang đẩy mạnh các mô hình thu gom rác theo cụm dân cư, thí điểm xử lý rác hữu cơ bằng chế phẩm sinh học, giảm áp lực cho các bãi rác tập trung. Đặc biệt tỉnh đã thông qua quy định khu vực không được phép chăn nuôi và chính sách hỗ trợ khi di dời cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực này.

Để sản phẩm OCOP có nhiều bước tiến mạnh mẽ, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành Kế hoạch Phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030. Phấn đấu bình quân hằng năm tiêu chuẩn hóa, nâng hạng, khuyến khích, phát triển mới từ 50-55 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao trở lên(1); Ưu tiên phát triển, nâng hạng sản phẩm hạng 3 sao lên hạng 4 sao, 5 sao, các chủ thể trên địa bàn các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu;

Phấn đấu 70% chủ thể OCOP có vùng nguyên liệu ổn định; 40% sản phẩm đạt chứng nhận OCOP có sản lượng hàng hóa ổn định, kết nối với các siêu thị, trung tâm thương mại; Củng cố, duy trì, phát triển chủ thể OCOP hiện có (Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ đăng ký sản xuất kinh doanh). Phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, làng nghề, hộ sản xuất kinh doanh có tiềm năng tham gia phát triển sản phẩm OCOP, trong đó: Phát triển mới trên 100 chủ thể tham gia (trong đó ít nhất 50% chủ thể OCOP là Hợp tác xã, tổ hợp tác); có trên 45% số làng nghề nông thôn(2) có sản phẩm tham gia, góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề, ngành nghề nông thôn trên địa bàn tỉnh;…

Việc tăng cường quản lý môi trường tại các cơ sở chế biến nông sản OCOP hay sản xuất sản phẩm OCOP không chỉ góp phần hạn chế ô nhiễm mà còn tạo nền tảng cho ngành chế biến của Phú Thọ phát triển theo an toàn. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường.

Cùng với đó, khuyến khích các cơ sở đầu tư công nghệ xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng và áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn. Những giải pháp đồng bộ này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chế biến, gia tăng giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường…/.

Quỳnh Trâm