Với chủ đề “Observing Today, Protecting Tomorrow” – “Quan trắc hôm nay, Bảo vệ ngày mai”, Ngày Khí tượng thế giới 23/3/2026 khẳng định vai trò then chốt của dữ liệu quan trắc khí tượng, thủy văn và môi trường trong việc bảo vệ tài sản, tính mạng người dân và hệ sinh thái trước các rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng.
Nhân Ngày Khí tượng thế giới 2026, hôm 16/3, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã phát đi cảnh báo mạnh mẽ về tình trạng khủng hoảng khí hậu toàn cầu. Ông nhấn mạnh các hiện tượng thời tiết cực đoan đang gia tăng nhanh chóng, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hệ thống quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm...
Chủ đề của Ngày Khí tượng thế giới năm nay là "Quan trắc hôm nay, Bảo vệ ngày mai", được xem như lời kêu gọi hành động đối với cộng đồng quốc tế. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kêu gọi các chính phủ, các ngân hàng phát triển và khu vực tư nhân tăng cường đầu tư cho hệ thống quan trắc toàn cầu - từ các trạm quan trắc bề mặt đến hệ thống vệ tinh - đồng thời bảo đảm việc chia sẻ dữ liệu một cách công khai và công bằng.
Bên cạnh đó, Liên Hợp Quốc cũng kêu gọi đẩy nhanh sáng kiến "Cảnh báo sớm cho tất cả", với mục tiêu đến năm 2027 mọi người dân trên thế giới đều được bảo vệ bởi các hệ thống cảnh báo sớm trước thiên tai. Theo đánh giá của các chuyên gia, đầu tư vào hệ thống quan trắc khí tượng không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho hòa bình, an ninh, khả năng chống chịu của cộng đồng và phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, ngành khí tượng thủy văn hình thành từ tháng 10/1945. Từ đó đến nay, ngành khí tượng thủy văn đã không ngừng phát triển, đóng góp vào sự nghiệp cách mạng chung của cả nước, phục vụ ngày càng tốt hơn, có hiệu quả hơn đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc với ba dấu ấn lớn. (1) Hệ thống pháp luật về khí tượng thủy văn ngày càng hoàn thiện. Hiện đã có Luật Khí tượng Thủy văn, các nghị định, thông tư, quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn ngành. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để hoạt động khí tượng thủy văn ngày càng đồng bộ, chặt chẽ.
(2) Ngành khí tượng thủy văn đã xây dựng mạng lưới 2.807 trạm khí tượng thủy văn quốc gia rộng khắp trên đất liền, hải đảo và vùng biển của Việt Nam với các công nghệ tiên tiến, hiện đại. Từ những trạm đo mưa, đo gió thủ công ban đầu, đến nay, tỉ lệ tự động hóa quan trắc khí tượng đạt 65%, đo mưa đạt 100%, dông sét đạt 100%, thủy văn đạt 69% và hải văn đạt 74%. Mạng lưới ra đa thời tiết cơ bản bao phủ toàn quốc, đưa ngành khí tượng thủy văn tiệm cận dần với các nước trong khu vực và thế giới.
(3) Công tác cảnh báo, dự báo thiên tai ngày càng chính xác, kịp thời góp phần bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, giảm nhẹ thiệt hại do các tai biến thiên nhiên gây ra như bão, lũ, sạt lở đất, hạn hạn, xâm nhập mặn... Độ tin cậy của bản tin dự báo cảnh báo khí tượng thủy văn ngày càng được nâng cao, dự báo một số loại hình thiên tai có độ tin cậy tới 70-90 %, thuộc nhóm các nước dẫn đầu Đông Nam Á và dần tiếp cận trình độ các nước tiên tiến ở Châu Á../.
ĐOÀN VINH