Đồng Nai: Mở rộng mạng lưới, đáp ứng yêu cầu cấp nước sạch khu vực đô thị

Đồng Nai sở hữu hệ thống nguồn nước phong phú, trong đó nguồn nước mặt đóng vai trò chủ đạo. Sông Đồng Nai, hồ Trị An và các hồ thủy lợi như: Gia Ui, Núi Le, Sông Mây, Cầu Mới, Đa Tôn, Suối Cả, Phước Thái… là những nguồn cung cấp nước quan trọng cho cấp nước sinh hoạt, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp.

Bên cạnh đó, các hồ: Thác Mơ, Cần Đơn, Srok Phu Miêng và hồ thủy lợi Phước Hòa giữ vai trò điều tiết nguồn nước, cấp nước cho các vùng sản xuất lớn. Hồ Dầu Tiếng cũng đã được cho phép khai thác nước thô phục vụ phát triển các dự án cấp nước sinh hoạt và tưới nông nghiệp công nghệ cao trong thời gian tới. 

Trên địa bàn thành phố hiện có 19 đơn vị tham gia cấp nước sạch phục vụ người dân và các hoạt động sản xuất. Đến nay, hệ thống cấp nước hiện hữu đảm bảo lưu lượng, áp lực và đáp ứng tốt nhu cầu tại các đô thị trung tâm. Tuy nhiên, tại các đô thị nhỏ và khu vực nông thôn khả năng tiếp cận và chất lượng dịch vụ cấp nước còn hạn chế. 

Tại các đô thị trung tâm ở phía Nam, có mạng lưới cấp nước khá hoàn chỉnh; Công ty cổ phần Cấp nước Đồng Nai và các đơn vị thành viên đang đảm nhận hơn 85% lượng nước cấp cho khu vực, với tổng công suất thiết kế hơn 508 ngàn m³/ngày đêm. Ở phía Bắc, mặc dù có 10 nhà máy cấp nước đô thị cùng các trạm cấp nước khu công nghiệp nhưng tổng công suất chỉ khoảng 85 nghìn m³/ngày đêm và các hệ thống này mới cơ bản đáp ứng được nhu cầu ở một số phường và sản xuất công nghiệp. 

Thành phố triển khai đồng bộ giải pháp đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch tại khu vực đô thị. 

Giai đoạn 2021-2025, các đơn vị cấp nước đã đầu tư mới, nâng cấp, mở rộng mạng lưới cấp nước giúp nâng tỷ lệ người dân đô thị sử dụng nước sạch từ 86% vào năm 2021 lên 94% vào năm 2025 đối với khu vực phía Nam và từ 53% vào năm 2021 lên 77% vào năm 2025 đối với khu vực phía Bắc của Đồng Nai. Dù vậy, tại một số khu dân cư vùng ven, vùng xa trung tâm hoặc nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh, hệ thống cấp nước vẫn chưa theo kịp nhu cầu.

Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ mục tiêu tỷ lệ dân số đô thị được sử dụng nước sạch thành một trong các chỉ tiêu cứng của nghị quyết. Cụ thể hóa Nghị quyết, UBND thành phố đã ban hành kế hoạch cấp nước sạch đô thị giai đoạn 2026-2030 với các mục tiêu mở rộng phạm vi phục vụ đến tất cả khu dân cư có nhu cầu sử dụng nước sạch, đảm bảo đến năm 2030 có 92% dân số đô thị dùng nước sạch.

Kế hoạch cũng đưa ra nhiều giải pháp trọng tâm để thực hiện như: nâng công suất các nhà máy nước, xây dựng tuyến ống truyền tải và mở rộng mạng lưới phân phối trên phạm vi toàn thành phố. Xây dựng kế hoạch đầu tư xây dựng, nâng cấp, mở rộng, cải tạo các công trình, hệ thống cấp nước với lộ trình phù hợp, thời gian cụ thể, trách nhiệm rõ ràng, gắn với quy hoạch thành phố và các quy hoạch ngành, lĩnh vực khác có liên quan, đảm bảo tính chặt chẽ, đồng bộ và khả thi.  Đến hết năm 2026, tỷ lệ cấp nước sạch khu vực đô thị đạt 88%, năm 2027: 89%, năm 2028: 90%, năm 2029: 91% và năm 2030: 92%.

Thành phố nâng cao chất lượng nước sạch và dịch vụ cung ứng của các đơn vị cấp nước, hướng đến toàn dân được sử dụng nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung. Thực hiện đầu tư xây dựng mới; sửa chữa, nâng cấp, cải tạo các công trình cấp nước; mở rộng mạng lưới tuyến ống cấp nước cho các khu vực đô thị đã được xác định. Đồng thời, thường xuyên rà soát để cải tạo, mở rộng mạng lưới đường ống cấp nước đáp ứng nhu cầu dùng nước cho sinh hoạt và sản xuất; phủ kín mạng lưới tuyến ống phân phối đến từng khu vực chưa có nước trong đô thị và khu vực định hướng phát triển đô thị.

Bổ sung hệ thống tuyến ống truyền tải, phân phối từ các hệ thống cấp nước đô thị đến các khu vực nông thôn. Tập trung thực hiện nâng công suất các nhà máy hiện có như: nhà máy nước Biên Hòa; nhà máy nước Thiện Tân; Nhà máy nước Nhơn Trạch; Nhà máy nước Long Bình, Nhà máy nước Thạnh Phú; Nhà máy nước Tâm - Hưng - Hòa; Nhà máy nước Gia Tân; Nhà máy nước Vĩnh An; nhà máy nước Phước Long; Nhà máy nước Đồng Xoài; Nhà máy nước Chơn Thành; Nhà máy nước Hồ Cầu Mới... đồng thời, khuyến khích các nhà đầu tư mở rộng mạng lưới tuyến ống đến các vùng phục vụ cấp nước của đơn vị đã và đang đăng ký cấp nước để đẩy nhanh tiến độ đầu tư và giảm chi phí đầu tư so với xây dựng nhà máy mới.

Việc mở rộng mạng lưới đường ống cấp nước là nhiệm vụ được đẩy mạnh triển khai. 

Đẩy nhanh tiến độ đầu tư Dự án Hệ thống cấp nước Nhơn Trạch giai đoạn 2, công suất 100.000 m3/ngày đêm. Đồng thời hoàn thiện các thủ tục đất đai, quy hoạch để đủ điều kiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư các dự án đầu tư xây dựng mới các nhà máy nước đảm bảo cấp nước an toàn và dự phòng nguồn nước cũng như đảm bảo công suất cấp nước phục vụ nhu cầu dùng nước ngày càng tăng trong tương lai, đặc biệt là các khu công nghiệp hình thành từ nay đến năm 2050 và khu vực đô thị sân bay Long Thành, như: Nhà máy nước Hồ Gia Măng; nhà máy nước Nha Bích; Xa lộ nước Long Thành; Nhà máy nước Thanh Bình…

Đối với các khu vực đã được đầu tư tuyến ống phân phối mà tỷ lệ người dân sử dụng nước máy còn thấp thì Ủy ban nhân dân các xã, phường và các đơn vị cấp nước phải tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức để thuyết phục người dân đấu nối sử dụng, tìm hiểu nguyên nhân chính dẫn đến người dân không sử dụng nước sạch để có hướng khắc phục hoặc kiến nghị Ủy ban nhân dân thành phố xử lý, tránh để đầu tư mạng lưới đường ống cấp nước đầy đủ mà người dân không sử dụng.

Đối với các khu vực đã có định hướng cho các đơn vị cấp nước và các khu vực đã có thỏa thuận thực hiện dịch vụ cấp nước thì các đơn vị cấp nước phải chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch chi tiết hàng năm để triển khai thực hiện đảm bảo tiến độ đề ra, trường hợp không thực hiện mà không có lý do chính đáng thì sẽ xem xét thu hồi lại vùng cấp nước để giao lại cho các đơn vị khác. Xây dựng cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu về hoạt động quy hoạch, khai thác, sử dụng nước sạch giữa các cấp, các địa phương để phục vụ quản lý hiệu quả nguồn nước và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

UBND thành phố yêu cầu UBND các xã, phường thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn công tác thống kê, báo cáo; chủ động, thường xuyên rà soát các khu vực đô thị chưa có hệ thống cấp nước tập trung hoặc các khu vực nông thôn có nhu cầu đấu nối từ cấp nước sạch đô thị để đề xuất đầu tư, mở rộng mạng lưới tuyến ống phân phối đáp ứng nhu cầu đấu nối của người dân.

Trường hợp công trình, tuyến ống được đầu tư bằng nguồn ngân sách phường thì bố trí kinh phí đầy đủ theo kế hoạch, lộ trình thực hiện. Ký thỏa thuận thực hiện dịch vụ cấp nước, phê duyệt kế hoạch phát triển cấp nước khi công trình cấp nước nằm trên địa giới hành chính xã theo quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định số 140/2025/NĐ-CP.

Rà soát, bổ sung các quy hoạch cho đồng bộ, đầy đủ, đảm bảo đáp ứng các quy định của pháp luật về quy hoạch khi triển khai dự án đầu tư. Định kỳ hàng năm hoặc đột xuất khi có nhu cầu, tổ chức làm việc với các đơn vị cấp nước trên địa bàn cấp xã quản lý hoặc các đơn vị có nhu cầu đầu tư trên địa bàn để thống nhất phạm vi phục vụ cấp nước cho các đơn vị. Theo dõi, đôn đốc các đơn vị cấp nước, các chủ đầu tư dự án, công trình cấp nước đẩy nhanh tiến độ đầu tư hệ thống cấp nước theo kế hoạch đề ra, nhằm sớm đưa nước sạch tới từng hộ dân.

Kiểm tra, đánh giá, xác định nguyên nhân, có giải pháp khắc phục tình trạng nhiều hộ dân sinh sống dọc theo các tuyến đường ống cấp nước đã được đầu tư nhưng chưa đăng ký sử dụng nước và các hộ dân đã lắp đặt đồng hồ nước nhưng không sử dụng nước. Thường xuyên kiểm tra, giám sát chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt trên địa bàn thành phố, đảm bảo người dân sử dụng nguồn nước đạt quy chuẩn quy định, bảo vệ sức khỏe cho người dân trên địa bàn thành phố.

Các đơn vị cấp nước, thực hiện đầu tư xây dựng, nâng cấp, cải tạo các dự án, công trình cấp nước và bổ sung mạng lưới tuyến ống cấp nước đảm bảo lộ trình, tiến độ đã xác định trong Kế hoạch; đồng thời chủ động, thường xuyên rà soát các khu vực còn thiếu nước để có kế hoạch đầu tư, bố trí kinh phí thực hiện cho các khu vực chưa có trong Kế hoạch này.

Rà soát lại quy trình, thủ tục đấu nối và lắp đặt đồng hồ nước để đơn giản hóa thủ tục; thông báo quy trình và hướng dẫn thủ tục đăng ký lắp đặt đồng hồ nước, các chính sách hỗ trợ người dân khi thực hiện đấu nối, lắp đặt các tuyến đường ống nhánh nhằm tạo điều kiện và khuyến khích người dân tham gia sử dụng nước sạch.

Thường xuyên thực hiện duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa các hạng mục công trình bị hư hỏng để đảm bảo hoạt động ổn định cung cấp nước cho người dân. Phối hợp với địa phương rà soát hiện trạng, nhu cầu lắp đặt các tuyến đường ống cấp nước để xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể thực hiện lắp đặt mở rộng các tuyến đường ống cấp nước, đồng hồ cho người dân.

Lập và thực hiện kế hoạch cấp nước an toàn cho các công trình đơn vị quản lý; quản lý, vận hành, khai thác công trình đạt hiệu quả đầu tư, bảo đảm ổn định, bền vững. Kiểm soát chặt chẽ chất lượng nước sau xử lý, đảm bảo nước sinh hoạt đạt quy chuẩn nước sạch trước khi cấp cho người dân sử dụng./.

Hương Giang