Đẩy mạnh liên kết, nâng cao sức cạnh tranh cho cây trồng chủ lực

Điện Biên đang đẩy mạnh phát triển mắc ca và cà phê theo hướng gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ, từng bước hình thành chuỗi giá trị ổn định. Với lợi thế về đất đai, khí hậu và điều kiện sinh thái, các địa phương trong tỉnh có nhiều tiềm năng mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng và sản lượng hai loại cây trồng này. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, việc xây dựng vùng nguyên liệu gắn với thị trường là yêu cầu quan trọng.

Điện Biên khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp tăng cường liên kết với nông hộ, hỗ trợ người dân áp dụng quy trình sản xuất phù hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Cùng với đó, hoạt động chế biến được quan tâm nhằm đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản và gia tăng giá trị nông sản.

Thống kê đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh Điện Biên có gần 11.000ha cà phê và hơn 13.860ha mắc ca. Dự kiến đến cuối năm, diện tích trồng cà phê, mắc ca lần lượt vượt 20.000ha. Cùng với mở rộng vùng nguyên liệu, nhiều vùng sản xuất tập trung đã hình thành. Nhiều diện tích cà phê, mắc ca đã cho thu hoạch, khẳng định hiệu quả kinh tế và mở ra hướng sản xuất hàng hóa cho người dân. Để nâng cao giá trị cà phê, mắc ca tỉnh Điện Biên đẩy mạnh xúc tiến, thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu, đồng thời xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Tỉnh đã làm việc, xúc tiến đầu tư với nhiều doanh nghiệp, tập đoàn và các tổ chức lớn. Đến nay một số dự án chế biến nông sản đã khảo sát, lựa chọn địa điểm và hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Cùng với thu hút đầu tư chế biến, tỉnh chú trọng xây dựng đầu ra ổn định cho nông sản. Nhiều doanh nghiệp, hiệp hội đã cam kết bao tiêu sản phẩm với quy mô lớn. Những cam kết về đầu tư chế biến và bao tiêu sản phẩm của các doanh nghiệp, tập đoàn từng bước tạo nền tảng để Điện Biên chuyển từ phát triển vùng nguyên liệu sang hình thành chuỗi giá trị mắc ca, cà phê nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm niềm tin để người dân yên tâm gắn bó với những cây trồng chủ lực.

Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Điện Biên năm 2026, lãnh đạo HĐQT Tập đoàn TH cho rằng, trong quá trình triển khai dự án tại Điện Biên, doanh nghiệp chú trọng liên kết với người dân thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác và những mô hình phù hợp với thực tiễn địa phương.

Mục tiêu hướng tới là hình thành một hệ sinh thái ngành hàng phát triển, trong đó doanh nghiệp, người dân và địa phương cùng tham gia tạo dựng giá trị, để mắc ca Điện Biên không dừng lại ở việc mở rộng diện tích mà từng bước tiến tới chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ bền vững. Bên cạnh việc thu hút các doanh nghiệp, tập đoàn lớn đầu tư vào vùng nguyên liệu và chế biến sâu, các cơ sở chế biến tại địa phương cũng trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi liên kết, góp phần tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị hạt mắc ca Điện Biên.

Cà phê, mắc ca tiếp tục là cây trồng chủ lực của tỉnh Điện Biên. (Ảnh: LB). 

Tại các doanh nghiệp, các đơn vị đẩy mạnh bao tiêu sản phẩm cho người nông dân. Đơn cử, mỗi vụ thu hoạch, cơ sở chế biến mắc ca Thoa Doãn, xã Tuần Giáo, bao tiêu khoảng 12 - 15 tấn mắc ca tươi cho người dân trên địa bàn. Từ nguồn nguyên liệu tại chỗ, cơ sở đầu tư công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm chế biến sâu như muối vừng mắc ca, hạt ngũ cốc, tinh dầu mắc ca… từng bước đưa hạt mắc ca đến gần hơn với thị trường.

Theo người dân địa phương, việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với liên kết sản xuất ổn định là yếu tố quan trọng để cơ sở chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và xây dựng kế hoạch sản xuất. Khi người dân tuân thủ quy trình chăm sóc, sản lượng và chất lượng quả được bảo đảm, cơ sở có điều kiện đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Với cây cà phê, trên địa bàn tỉnh đã hình thành mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở chế biến với người dân, từng bước tạo đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm.

Tuy nhiên, khi diện tích vùng nguyên liệu ngày càng mở rộng, dư địa phát triển còn lớn, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đầu tư cho khâu chế biến, nhất là chế biến sâu, để gia tăng giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ định hướng đó, Điện Biên đẩy mạnh xúc tiến, thu hút nhà đầu tư chiến lược triển khai các dự án chế biến sâu cà phê, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu, chế biến đến tiêu thụ và xuất khẩu.

Liên kết tiêu thụ có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển mắc ca và cà phê tại Điện Biên, nhất là khi thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng, nguồn gốc và tính ổn định của sản phẩm. Việc kết nối chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đơn vị phân phối sẽ giúp giảm tình trạng sản xuất manh mún, nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng và tạo sự chủ động hơn về đầu ra.

Bên cạnh mở rộng thị trường, Điện Biên có thể tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất phù hợp, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đầu tư chế biến sâu. Đây là cơ sở để nâng cao giá trị sản phẩm, cải thiện sức cạnh tranh của mắc ca, cà phê trên thị trường trong nước và từng bước tiếp cận các thị trường tiềm năng.

Khi các mối liên kết được duy trì ổn định, người sản xuất có thêm động lực đầu tư, doanh nghiệp chủ động hơn về nguyên liệu, còn địa phương có điều kiện phát triển vùng sản xuất hàng hóa. Qua đó, mắc ca và cà phê có thể trở thành những ngành hàng góp phần tạo việc làm, nâng thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp của Điện Biên.

Khánh An