Đắk Lắk hiện là trung tâm nông nghiệp của vùng Tây Nguyên, đóng góp gần 40% giá trị kinh tế của tỉnh. Với hơn 1,36 triệu ha đất nông nghiệp, trong đó 843.000 ha đang được canh tác hiệu quả, giai đoạn 2021 - 2025, ngành nông nghiệp của tỉnh đã phát triển mạnh mẽ theo hướng chất lượng cao và bền vững. Trồng trọt tiếp tục là lĩnh vực chủ lực, chiếm khoảng 70% giá trị sản xuất nông nghiệp.
Lợi thế tự nhiên đã ban tặng cho Đắk Lắk sự đa dạng cây trồng, cây công nghiệp dài ngày gồm cà phê, hồ tiêu, ca cao, cao su, mắc ca…; các loại cây ăn quả như sầu riêng, bơ, nhãn...; cây dược liệu và nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đắk Lắk hiện là “thủ phủ” cà phê của cả nước, chiếm khoảng 30 - 35% sản lượng cà phê toàn quốc.
Trong bối cảnh đầy biến động và thách thức, Đắk Lắk đã nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thích ứng như: chuyển đổi mô hình canh tác sang hướng thông minh và bền vững; tăng cường ứng dụng công nghệ trong sản xuất và chế biến; phát triển cà phê đặc sản, cà phê chất lượng cao; tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu.
Đắk Lắk triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Để tiếp tục nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu cũng như yêu cầu từ thị trường xuất khẩu, tỉnh Đắk Lắk đẩy mạnh triển khai Kế hoạch sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Đắk Lắk xác định việc giảm phát thải là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh ngành hàng trồng trọt và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cụ thể, đến năm 2035, bên cạnh mục tiêu giảm 15% phát thải khí nhà kính, tỉnh phấn đấu giảm phát thải từ hoạt động trồng trọt và sau thu hoạch đạt 45%. Phấn đấu giảm tối thiểu 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hoá học, nâng tỷ lệ sử dụng thuốc sinh học đạt trên 30 % tổng lượng sử dụng thông qua áp dụng quy trình IPM, IPHM và các biện pháp canh tác thay thế thân thiện môi trường. Có 90% diện tích lúa, rau và cây ăn quả áp dụng IPHM; 70% diện tích cây trồng chủ lực (rau, sầu riêng, cà phê, tiêu, bơ và mắc ca) của tỉnh áp dụng IPHM.
Giảm phát thải nhà kính từ hoạt động trồng trọt và sau thu hoạch đạt 45%, tỷ lệ chất thải nông nghiệp được thu gom và tái sử dụng trong chu trình tuần hoàn (phân chuồng, phụ phẩm chế biến, vỏ rác, phụ phẩm trồng trọt) đạt trên 80%. Hình thành cơ sở dữ liệu phát thải trong trồng trọt tỉnh kết nối với hệ thống quốc gia.
Tầm nhìn đến năm 2050: Hoạt động sản xuất trồng trọt được tổ chức theo chuỗi giá trị tuần hoàn, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và nông nghiệp thông minh, đảm bảo sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước và vật tư đầu vào, đồng thời kiểm soát, hấp thụ và bù đắp phát thải một cách thực chất, 100% diện tích trồng trọt áp dụng quy trình canh tác bền vững, giảm phát thải, góp phần đưa tỉnh Đắk Lắk trở thành tỉnh về nông nghiệp xanh trong khu vực miền Trung
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, tỉnh sẽ triển khai đánh giá hiện trạng sản xuất trồng trọt và phát thải khí nhà kính: Khảo sát, thu thập số liệu về diện tích, cơ cấu cây trồng, phương thức canh tác, mức sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và các yếu tố đầu vào khác. Đánh giá hiện trạng phát thải khí nhà kính đối với cây trồng chủ lực trên địa bàn tỉnh.
Tỉnh sẽ chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt phù hợp với đặc điểm vùng sinh thái và trình độ canh tác của vùng: Tiếp tục phát triển diện tích các cây trồng lâu năm có giá trị cao vừa giúp tăng hiệu quả kinh tế vừa hấp thu các-bon. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa nước kém hiệu quả sang cây trồng cạn khác có hiệu quả cao, sản xuất kết hợp lúa và nuôi trồng thuỷ sản để góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Các vùng sản xuất sẽ áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác giảm phát thải.
Triển khai mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải quy mô vùng và chuỗi giá trị: Tổ chức xây dựng các mô hình trình diễn kỹ thuật tại địa phương, hỗ trợ nông dân tiếp cận, học hỏi và thực hành. Lựa chọn xây dựng các mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải tại những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, ưu tiên theo một số loại cây trồng chủ lực trên các vùng sinh thái của cả nước và phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Các mô hình cần đảm bảo tích hợp đồng bộ các yếu tố: Áp dụng gói kỹ thuật canh tác giảm phát thải. Tổ chức sản xuất theo chuỗi, có liên kết giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp thu mua, chế biến. Có khả năng giám sát phát thải khí nhà kính và thực hiện quy trình MRV (đo lường - báo cáo - thẩm định). Đắk Lắk huy động sự tham gia của doanh nghiệp, viện, trường, tổ chức quốc tế, đơn vị phát triển dự án các-bon trong việc hỗ trợ kỹ thuật, theo dõi, chứng nhận và tiêu thụ sản phẩm.
Để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ trên, địa phương này tổ chức các chương trình truyền thông, tập huấn nhận thức chung về canh tác giảm phát thải, về phát triển các chuỗi giá trị trồng trọt theo hướng tuần hoàn, bền vững, giảm phát thải...Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật canh tác giảm phát thải, hệ thống MRV, tín chỉ các - bon,... cho cán bộ quản lý, khuyến nông, nông dân nòng cốt và doanh nghiệp.
Đắk Lắk chú trọng xây dựng hệ thống chứng nhận sản phẩm phát thải thấp, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc. Thí điểm triển khai cấp nhãn hiệu đối với một số ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau quả, sầu riêng, thanh long, cà phê, hồ tiêu... làm cơ sở mở rộng áp dụng trên địa bàn toàn tỉnh. Hình thành và phát triển hệ thống thị trường tiêu thụ nông sản phát thải thấp; xây dựng và quản lý nhãn hiệu chứng nhận “Phát thải thấp” nhằm nâng cao giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ. Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận thị trường xuất khẩu thông qua hoạt động xúc tiến thương mại, đàm phán mở cửa thị trường, quảng bá nông sản phát thải thấp tại các hội chợ quốc tế.../.
Ngọc Trang