Chương trình OCOP tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn

Từ những sản phẩm quen thuộc trong đời sống hằng ngày, khi được chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và gắn sao OCOP, nhiều nông sản của Lào Cai có được “tấm vé thông hành” để thâm nhập hệ thống phân phối hiện đại trong nước và từng bước vươn ra thị trường thế giới.

Chương trình OCOP đã lan tỏa rộng khắp các địa phương trong tỉnh, thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hàng trăm nghìn hộ dân. Đến nay, toàn tỉnh có 599 sản phẩm OCOP được công nhận đạt từ 3 đến 5 sao (543 sản phẩm 3 sao, 54 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia).

Nhiều địa phương đã từng bước hình thành vùng nguyên liệu, phát triển sản phẩm đặc trưng như chè, dược liệu, miến đao, mật ong, tương ớt… Nhiều sản phẩm OCOP của Lào Cai nổi tiếng không chỉ trong nước mà cả thị trường quốc tế như: Tương ớt Mường Khương, Cao mềm Actiso Sa Pa, Đông trùng hạ thảo Sa Pa (phường Sa Pa), Trà Bát tiên (xã Mường Hum), Nụ quế thảo mộc từ tâm (xã Mậu A), Gạo nếp tan Tú Lệ (xã Tú Lệ), Tuyết Sơn Trà Suối Giàng (xã Văn Chấn)…

Các vùng sản xuất đảm bảo tiêu chuẩn an toàn, cung cấp nguyên liệu phát triển sản phẩm OCOP. 

Chương trình OCOP đã góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế địa phương; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn; tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Theo chị Hoàng Thị Vinh, chủ hộ tham gia trồng chè Bát tiên nguyên liệu ở thôn Piềng Láo, xã Mường Hum: Trước đây, các hộ dân trong thôn trồng chè với diện tích nhỏ, chỉ bán nguyên liệu thô hoặc tự sao chè để bán ngoài chợ phiên nên thu nhập thấp. Từ khi tham gia Chương trình OCOP, được hướng dẫn kỹ thuật làm sản phẩm “Trà Bát tiên Mường Hum”, liên kết tiêu thụ, giá trị sản phẩm tăng lên rõ rệt, đầu ra cũng ổn định hơn rất nhiều. 

Phường Sa Pa là địa phương dẫn đầu toàn tỉnh về số lượng sản phẩm OCOP được công nhận (30 sản phẩm), trong đó số lượng sản phẩm OCOP đạt chuẩn 4 sao và 5 sao cũng nhiều nhất tỉnh (6 sản phẩm OCOP đạt chuẩn 4 sao và 2 sản phẩm OCOP đạt chuẩn 5 sao. Nhờ lợi thế về điều kiện địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng, phường Sa Pa có nhiều loại cây, con đặc sản để chế biến sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 5 sao.

Từ loại quả vốn chỉ trồng nhỏ lẻ trong vườn nhà, chuối ngự đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại thu nhập cao cho người dân xã Bảo Hà. Nhiều diện tích trước đây trồng ngô, sắn được người dân chuyển sang trồng chuối ngự - loại cây phù hợp với điều kiện đất đai, cho thu nhập cao gấp 4 - 5 lần so với cây trồng cũ. Gia đình anh Lê Hoàng Sao, thôn Cọn 1, là một trong những hộ đi đầu sản xuất.

Theo anh Sao: Trước trồng ngô, nay chuyển sang trồng chuối, thu nhập cao hơn. Hiện gia đình đã tận dụng hết đất để trồng chuối và đang muốn thuê thêm đất của các hộ đi làm xa để mở rộng diện tích. Chuối ngự được đưa vào trồng tại xã Bảo Hà gần 20 năm. Từ vài hộ trồng thử nghiệm, đến nay diện tích toàn xã đạt gần 40 ha, sản lượng khoảng 40 tấn/tháng.

Để hỗ trợ tiêu thụ, xã đã vận động thành lập Hợp tác xã Chuối ngự Hồng Cam nhằm thu mua và tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Hiện hợp tác xã có 10 xã viên, diện tích trồng chuối hơn 10 ha. Sản phẩm chuối ngự tươi đạt OCOP 4 sao, chuối sấy dẻo đạt OCOP 3 sao; đơn vị đang phát triển thêm sản phẩm tinh bột chuối nhằm đa dạng hóa mặt hàng.

Các sản phẩm OCOP được hỗ trợ trong quảng bá, xúc tiến tiêu thụ hiệu quả. 

Với những lợi thế tại các vùng nguyên liệu, kinh nghiệm sản xuất của người dân, sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, tỉnh Lào Cai phấn đấu trong năm 2026 có thêm ít nhất 60 sản phẩm tiềm năng, thế mạnh của các xã, phường được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có ít nhất 5 sản phẩm đạt 4 sao. Đồng thời, tỉnh sẽ tập trung đánh giá lại các sản phẩm OCOP đã hết thời hạn 36 tháng theo quy định.

Năm 2026, địa phương này ưu tiên phát triển các sản phẩm đặc sản, sản phẩm truyền thống gắn với lợi thế sản xuất, văn hóa của từng địa phương; chú trọng các sản phẩm làng nghề, nghề truyền thống và dịch vụ du lịch nông thôn. Tỉnh cũng định hướng đa dạng hóa, chế biến sâu sản phẩm theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa hộ sản xuất với tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Lào Cai đặt mục tiêu có ít nhất 50% chủ thể OCOP tham gia vào các kênh bán hàng hiện đại (hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi, sàn giao dịch thương mại điện tử…); 100% sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn thương mại điện tử, có gian hàng số và tích hợp thanh toán điện tử; phấn đấu có thêm từ 4-5 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP tại các xã, phường.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong truyền thông đa phương tiện về Chương trình OCOP; xây dựng hồ sơ và quản lý dữ liệu sản phẩm OCOP, số hóa quá trình tiếp nhận hồ sơ, chấm điểm, phân hạng sản phẩm; số hóa sản phẩm và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc theo chuỗi giá trị OCOP.

Không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước, mục tiêu của tỉnh Lào Cai năm 2026 còn tham gia các Hội chợ OCOP thường niên, Hội nghị kết nối giao thương và Diễn đàn hợp tác quốc tế mỗi làng/xã một sản phẩm nhằm đưa các sản phẩm được chứng nhận OCOP đến tay người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Đây là cơ hội để quảng bá hình ảnh nông sản địa phương, đồng thời thu hút đầu tư và mở rộng hợp tác./.

Hồng Nhung