Trên địa bàn TP. Cần Thơ hiện có 13 khu công nghiệp (KCN) tập trung, với 9 KCN đang hoạt động và 4 KCN đang triển khai đầu tư xây dựng hạ tầng. Tại các KCN có 348 dự án (trong đó có 45 dự án FDI) với các ngành nghề như chế biến thực phẩm, dược liệu, hóa chất, sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước, điều hòa không khí, may mặc, da giày…
Tuy nhiên, cùng với tốc độ công nghiệp hóa nhanh, sức ép về môi trường, sử dụng tài nguyên và phát thải cũng ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh đó, yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển sang KCN xanh, sinh thái, thông minh không chỉ xuất phát từ các cam kết quốc gia về tăng trưởng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, mà còn đến từ chính đòi hỏi của các nhà đầu tư.
Chuyển đổi phát triển KCN sinh thái là nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai.
Theo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp, những năm qua TP. Cần Thơ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, thực hiện lộ trình cam kết của Chính phủ đưa phát thải ròng về "0".
Đáng chú ý, giai đoạn 2015-2025, Ban Quản lý phối hợp với Bộ Tài chính)và các tổ chức quốc tế triển khai 2 hợp phần của dự án khu công nghiệp sinh thái tại KCN Trà Nóc 1 và KCN Trà Nóc 2 gồm: dự án "Triển khai sáng kiến KCN sinh thái hướng tới mô hình KCN bền vững tại Việt Nam" và dự án "Triển khai KCN sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ chương trình KCN sinh thái toàn cầu". Các doanh nghiệp tham gia dự án được hỗ trợ tư vấn về chính sách, tiếp cận thực hiện giải pháp về quản lý hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn (RECP), thúc đẩy cộng sinh công nghiệp hướng tới phát triển bền vững. trong chiến lược phát triển các KCN.
Để công tác bảo vệ môi trường tại các KCN trên địa bàn thành phố đạt hiệu quả cao, Ban Quản lý đã chỉ đạo các phòng chuyên môn tích cực hướng dẫn, hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện hoàn thiện hồ sơ môi trường, nhất là đối với các dự án ngay sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đồng thời, yêu cầu các doanh nghiệp chú trọng xây dựng hệ thống xử lý nước thải phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh, trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN.
Tại KCN Trà Nóc 1 và Trà Nóc 2 có hơn 140 doanh nghiệp đang hoạt động đa dạng ở các ngành nghề, lĩnh vực và đã được đầu tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung, có công suất 12.000 m3/ngày.đêm. Ngoài ra, nhà máy này còn được lắp đặt trạm quan trắc nước thải tự động, giúp kiểm soát nước thải trước khi xả ra môi trường và đang chuẩn bị truyền dữ liệu quan trắc trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố để giám sát.
Hay tại KCN Thốt Nốt, hiện có 1 nhà máy xử lý nước thải tập trung, với công suất 2.500 m3/ngày.đêm và có 13 doanh nghiệp đang hoạt động chủ yếu ở lĩnh vực chế biến thủy sản. Tất cả doanh nghiệp đều có đầu tư hệ thống xử lý nước thải sơ bộ, đảm bảo đạt quy chuẩn đấu nối theo thỏa thuận và đưa về nhà máy xử lý nước thải tập trung của khu công nghiệp để xử lý.
Nhiều doanh nghiệp trong các KCN cũng quan tâm thực hiện hiệu quả các giải pháp: Tiết kiệm điện, tiết kiệm nước thông qua việc áp dụng công nghệ xanh, công nghệ sản xuất sạch hơn, lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, chuyển lò hơi từ than đá sang nguyên liệu sinh khối (biomass), sử dụng chung lò hơi nhằm giảm phát thải khí nhà kính… Đặc biệt, KCN Vĩnh Thạnh, giai đoạn 1 và KCN Vĩnh Thạnh, giai đoạn 2 (ở xã Vĩnh Trinh) được tập trung phát triển theo định hướng KCN xanh, thân thiện môi trường; KCN Đông Phú 2 (xã Châu Thành) đang đầu tư theo loại hình KCN sinh thái.
Hệ thống xử lý nước thải là một trong những hạ tầng môi trường quan trọng tại các KCN (Ảnh minh họa).
Theo quy hoạch phát triển KCN giai đoạn 2026-2030, TP. Cần Thơ mời gọi đầu tư vào 15 KCN với diện tích trên 6.439ha; giai đoạn 2031-2050 định hướng quy hoạch và mời gọi đầu tư 12 KCN, với diện tích trên 12.511ha. Trong đó có các KCN được quy hoạch theo mô hình KCN xanh, sinh thái, tuần hoàn.
Ban Quản lý xác định ưu tiên phát triển mô hình KCN sinh thái ngay từ giai đoạn quy hoạch, thu hút ngành công nghệ cao, chế biến chuyên sâu nông - thủy sản, công nghiệp sạch, áp dụng sản xuất sạch hơn, tiến tới cộng sinh công nghiệp. Đồng thời chú trọng thu hút nhà đầu tư thứ cấp thuộc các ngành công nghiệp mũi nhọn thân thiện môi trường, có công nghệ cao, hiện đại, sử dụng ít lao động, các ngành công nghệ sạch, năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối)…
Thành phố xác định phát triển các KCN theo mô hình kiểu mới, gắn với bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và sử dụng năng lượng sạch; ưu tiên lựa chọn nhà đầu tư chất lượng, có hàm lượng khoa học công nghệ cao và hiệu quả đầu tư lớn. Thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành nghiên cứu xây dựng cơ chế đặc thù, chính sách ưu đãi đủ mạnh để thu hút các dự án công nghệ cao; tính toán giá thuê đất trong KCN theo hướng hài hòa lợi ích, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh.
Đặc biệt, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản trị các KCN theo hướng thông minh, bền vững được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Cần Thơ xác định hướng đi mới cho công nghiệp là chuyển từ mô hình sử dụng nhiều lao động giá rẻ sang ứng dụng công nghệ cao và tự động hóa, vừa tiết kiệm đất đai, vừa nâng cao năng suất.
Mới đây, UBND TP. Cần Thơ ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường (CNMT) giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch đến năm 2030, hệ thống chính sách phát triển ngành CNMT cơ bản được rà soát và hoàn thiện, tạo được khung pháp lý để hình thành và phát triển được các khu, cụm công nghiệp có ngành nghề tái chế làm nền tảng dẫn dắt, thúc đẩy phát triển ngành CNMT.
Trong lĩnh vực hoạt động công nghiệp, xử lý nước thải: Phát triển công nghệ, thiết bị, sản phẩm đáp ứng mục tiêu cung cấp được 70-80% nhu cầu của thành phố và xuất khẩu. Công nghiệp xử lý khí thải: Phát triển công nghệ, thiết bị, sản phẩm đáp ứng mục tiêu cung cấp được 60-70% nhu cầu của thành phố.
Công nghiệp xử lý chất thải rắn: Phát triển công nghệ, thiết bị, sản phẩm đáp ứng mục tiêu 50-60% nhu cầu thu gom, vận chuyển, trung chuyển, phân loại và 60-70% nhu cầu phân loại, tái chế của thành phố. Phát triển thiết bị đo lường, giám sát môi trường đáp ứng mục tiêu cung cấp 20% nhu cầu của thành phố. Phát triển công nghệ, thiết bị, sản phẩm đáp ứng nhu cầu bảo vệ môi trường cho các ngành, lĩnh vực trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế.../.
Thu An