Cụ thể, năm 2026 tỉnh Cà Mau đẩy mạnh triển khai kế hoạch thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. Đây là bước đi nhằm thúc đẩy sản xuất lúa theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng nông sản, giảm tác động đến môi trường và cải thiện thu nhập cho người dân.
Trọng tâm của kế hoạch là tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, sử dụng hiệu quả vật tư đầu vào, giảm lượng giống gieo sạ và phân bón không cần thiết. Cùng với đó, việc áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến sẽ góp phần tiết kiệm nước, giảm chi phí sản xuất và hạn chế phát thải khí nhà kính.
Việc phát triển vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp cũng tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Qua đó, sản phẩm lúa gạo được nâng cao giá trị, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường, đồng thời từng bước xây dựng nền sản xuất nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững.
Theo Kế hoạch thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” trên địa bàn tỉnh năm 2026, Cà Mau đặt mục tiêu triển khai vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp với quy mô tối thiểu 5.000 ha, phấn đấu đạt 6.000 ha trong năm 2026.
Vùng triển khai tại các xã, phường có diện tích sản xuất lúa trọng điểm, gồm: Châu Thới, Hưng Hội, Vĩnh Lợi, Hoà Bình, Vĩnh Mỹ, Phước Long, Vĩnh Phước, Vĩnh Thanh, Hồng Dân, Vĩnh Lộc, Ninh Thạnh Lợi, Ninh Quới, Khánh Bình, Đá Bạc, Khánh Hưng, Tân Lộc, Trần Văn Thời; các phường Láng Tròn, Giá Rai và An Xuyên.
Cà Mau đặt ra các chỉ tiêu cụ thể nhằm từng bước thay đổi phương thức canh tác, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phát thải. Trong đó, phấn đấu giảm 20% lượng phân bón hoá học, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới; lượng giống gieo sạ được chuẩn hoá ở mức 70-80 kg/ha.
Ngoài ra, địa phương phấn đấu 100% diện tích tham gia Đề án được áp dụng các quy trình canh tác bền vững như “1 phải, 5 giảm”, SRP, tưới ngập khô xen kẽ (AWD) và các tiêu chuẩn GAP; đồng thời được cấp mã số vùng trồng.
Việc triển khai Đề án nhận được sự đồng thuận của các hợp tác xã và nông dân. Tuy nhiên, quá trình chuyển từ phương thức canh tác truyền thống sang sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp vẫn còn những khó khăn, nhất là về hạ tầng thủy lợi và liên kết tiêu thụ.
Thu hoạch lúa tại Cà Mau.
Theo đại diện HTX Nông sản sạch Phong Thạnh Đông, phường Láng Tròn, cho biết nông dân đồng tình với việc giảm phân bón, giảm lượng giống gieo sạ và thu gom rơm rạ nhằm giảm chi phí, bảo vệ môi trường.
Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ và cơ giới hoá đồng bộ, cần tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi nội đồng, khép kín các ô đê bao, chủ động nguồn nước và tăng cường liên kết, bao tiêu sản phẩm. Để thực hiện các mục tiêu đề ra, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương rà soát diện tích đủ điều kiện tham gia; đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật MRV (đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải); đồng thời huy động các nguồn lực đầu tư nâng cấp hạ tầng, hỗ trợ hợp tác xã và nông dân.
Theo đánh giá của ngành nông nghiệp địa phương, tiến độ thực hiện Đề án trên địa bàn tỉnh còn chậm, đến nay diện tích tham gia chỉ đạt 1.380 ha, tương đương 2,52% kế hoạch đến năm 2030. Với mục tiêu 54.680 ha vào năm 2030, tỉnh Cà Mau đang từng bước mở rộng vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp, thúc đẩy liên kết sản xuất, hạn chế phát thải và nâng cao giá trị nông sản.
Việc mở rộng vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp được kỳ vọng góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị hạt gạo, tăng thu nhập cho nông dân, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, chú trọng triển khai Đề án phát triển một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Cà Mau không chỉ hướng đến nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt gạo mà còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng thân thiện với môi trường. Đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh ngành nông nghiệp ngày càng chú trọng giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Để đạt mục tiêu đề ra, Cà Mau xác định tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực cho nông dân, hợp tác xã và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất, tiêu thụ. Việc lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm hiệu quả kinh tế cho người dân là yếu tố quan trọng để duy trì và mở rộng vùng sản xuất.
Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp sẽ tạo thêm giá trị cho nông sản, giảm chi phí và tác động môi trường, đồng thời mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành lúa gạo Cà Mau. Qua đó, địa phương góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển nông nghiệp bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Đức Trọng