Trong tiến trình phát triển mới, Bắc Ninh xác định chuyển đổi xanh là trụ cột quan trọng để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững và chất lượng cao. Tỉnh tập trung thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, ưu tiên doanh nghiệp có cam kết giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Song song đó, Bắc Ninh đẩy mạnh phát triển hạ tầng khu công nghiệp sinh thái, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất sạch hơn và chuyển đổi năng lượng. Lĩnh vực đô thị cũng được định hướng theo tiêu chí xanh, thông minh, nâng cao chất lượng sống cho người dân. Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 33 khu công nghiệp được phê duyệt đầu tư hạ tầng với tổng diện tích quy hoạch trên 10.500 ha, thu hút hơn 2.800 dự án FDI, tổng vốn đăng ký đạt trên 44,8 tỷ USD.
Quy mô và mật độ công nghiệp lớn đã và đang tạo ra áp lực không nhỏ đối với môi trường, hạ tầng và chất lượng sống của người dân. Trước thực tế đó, tỉnh kiên định quan điểm không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng ngắn hạn. Các dự án đầu tư mới được xem xét, sàng lọc chặt chẽ theo tiêu chí công nghệ, môi trường và hiệu quả sử dụng tài nguyên; ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao, công nghệ sạch, có giá trị gia tăng lớn.
Cách làm này vừa góp phần giảm áp lực môi trường, vừa nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Chiến lược chuyển đổi xanh của Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được xác định rõ với trọng tâm phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; xử lý căn bản ô nhiễm môi trường tại các khu, cụm công nghiệp và làng nghề; từng bước mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo theo quy hoạch tổng thể.
Đây là định hướng xuyên suốt trong các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, cùng với tốc độ công nghiệp hóa nhanh, áp lực về môi trường, tài nguyên và hạ tầng đô thị ngày càng gia tăng. Nếu tiếp tục phát triển theo chiều rộng, chi phí môi trường sẽ tăng cao, làm suy giảm lợi thế cạnh tranh và tính bền vững của nền kinh tế.
Tính đến cuối 2025, toàn tỉnh Bắc Ninh có 33 khu công nghiệp được phê duyệt đầu tư hạ tầng.
Nhận thức rõ mâu thuẫn này, Bắc Ninh đã từng bước chuyển dịch tư duy phát triển, coi tăng trưởng xanh và phát triển bền vững là trục xuyên suốt trong chiến lược dài hạn. Với tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế, chuyển đổi xanh ở Bắc Ninh trước hết được triển khai trong lĩnh vực công nghiệp.
Theo lãnh đạo Sở Công Thương, tỉnh đang từng bước tái cấu trúc các khu công nghiệp theo hướng sinh thái; khuyến khích doanh nghiệp áp dụng sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, tăng cường tái sử dụng và tái chế chất thải, hướng tới hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp.
Một số khu công nghiệp trọng điểm như VSIP Bắc Ninh, Yên Phong mở rộng, Yên Phong II được lựa chọn thí điểm chuyển đổi theo hướng sinh thái, với mục tiêu giảm phát thải và tiến tới trung hòa carbon. Việc hình thành Khu công nghiệp sinh thái Thuận Thành, quy mô khoảng 250 ha cho thấy định hướng xanh hóa không chỉ dừng lại ở chủ trương, mà đang từng bước được hiện thực hóa thông qua hạ tầng và tiêu chí cụ thể.
Trong tiến trình chuyển đổi xanh, doanh nghiệp được xác định là lực lượng nòng cốt. Trước những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế về tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và phát triển bền vững, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã chủ động đổi mới công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất, hướng tới tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
Việc tỉnh Bắc Ninh tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích đầu tư xanh, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, nguồn vốn và thị trường được xem là yếu tố then chốt để quá trình chuyển đổi diễn ra đồng bộ và hiệu quả. Cùng với công nghiệp, Bắc Ninh chú trọng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững nhằm tạo sự cân bằng trong phát triển.
Tỉnh đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, giảm tác động môi trường; khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ, nông nghiệp thông minh và nông nghiệp hữu cơ. Thực tiễn cho thấy, hướng đi này bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét.
Sản lượng vải thiều năm 2025 đạt hơn 205 nghìn tấn (mức cao nhất từ trước đến nay) phản ánh sự chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị nông sản gắn với sản xuất bền vững. Chuyển đổi xanh cũng gắn chặt với quá trình đô thị hóa. Trước yêu cầu phát triển đô thị bền vững, Bắc Ninh từng bước xây dựng mô hình đô thị xanh, thông minh, lấy con người làm trung tâm và môi trường làm tiêu chí xuyên suốt.
Cùng với công nghiệp, Bắc Ninh còn chú trọng phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn. (Ảnh: TĐ).
Công tác quy hoạch được triển khai theo hướng sử dụng hiệu quả quỹ đất, mở rộng không gian xanh, tăng diện tích cây xanh và mặt nước; phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại nhằm giảm ùn tắc, tiết kiệm năng lượng và hạn chế phát thải. Song song với đó, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý đô thị, giám sát môi trường và cung cấp dịch vụ công, hướng tới nền quản trị đô thị minh bạch, hiệu quả. Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình chuyển đổi xanh ở Bắc Ninh vẫn đối mặt với không ít thách thức.
Nguồn lực tài chính cho đầu tư công nghệ xanh và hạ tầng môi trường còn hạn chế; năng lực công nghệ và quản trị xanh giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều, nhất là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hệ thống chỉ tiêu, công cụ đo lường và cơ chế giám sát hiệu quả chuyển đổi xanh cũng cần tiếp tục hoàn thiện. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu tỉnh phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng đồng bộ, khả thi;
Đồng thời đẩy mạnh các cơ chế khuyến khích đầu tư xanh, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường; đồng thời chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của mô hình tăng trưởng mới. Chuyển đổi xanh trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đang hiện diện trong từng quyết sách, từng khu công nghiệp, từng mô hình sản xuất và không gian đô thị.
Với tầm nhìn dài hạn, Bắc Ninh đang từng bước khẳng định quyết tâm theo đuổi mô hình tăng trưởng xanh, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Trở thành hành động cụ thể thông qua các chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc, cải thiện hạ tầng kỹ thuật và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Việc duy trì đà tăng trưởng trong khi vẫn bảo đảm các tiêu chí phát triển bền vững từ nông nghiệp tới công nghiệp cho thấy hướng đi của tỉnh là đúng đắn và phù hợp với xu thế toàn cầu. Trong thời gian tới, Bắc Ninh sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, tăng cường liên kết vùng và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ, đây là nền tảng quan trọng để Bắc Ninh bứt phá mạnh mẽ hơn, trở thành điểm sáng về tăng trưởng xanh trong khu vực và cả nước.
Hoài Thương