Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng kinh tế

Tại tỉnh Hưng Yên, khoa học và công nghệ đã được khẳng định vai trò đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, phát triển đồng thời 3 trụ cột: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trình độ nhân lực trong các ngành khoa học dần được nâng cao, số lượng đội ngũ có chuyên môn ở cấp chuyên gia ngày càng tăng; Đầu tư tài chính từ nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội cho khoa học, công nghệ gia tăng mạnh mẽ, đặc biệt là trong năm 2025, 2026. 

Hạ tầng nghiên cứu trong một số lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp, công nghệ sinh học, vật liệu, tự động hoá, y học…được tăng cường. Tiềm lực khoa học được nâng lên, quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ từng bước được đổi mới. Hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo được tăng cường với việc thành tập Trung tâm Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xây dựng Đề án thành lập Khu Công nghệ cao của tỉnh, đề án cải thiện chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII), chỉ số PII của tỉnh Hưng Yên tăng dần qua các năm (Năm 2023, xếp hạng 18/63 tỉnh, thành phố; Năm 2024, vươn lên xếp thứ 14/63 toàn quốc; Năm 2025, tiếp tục bứt phá ngoạn mục, đứng thứ 7 cả nước); 

Hợp tác trong nghiên cứu khoa học và công nghệ được đẩy mạnh và chủ động hơn trong một số lĩnh vực, góp phần nâng cao năng lực và trình độ khoa học. Chuyển đổi số của tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Các chỉ tiêu quan trọng về chuyển đổi số đã đạt được như: Tỷ trọng kinh tế số trên GRDP ước đạt 7,5%; Thương mại điện tử chiếm khoảng 5,8% tổng doanh thu bán lẻ; Khoảng 36,2% doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng nền tảng số; Tỷ lệ người mua sắm trực tuyến và thanh toán không tiền mặt đều khoảng 50%...

Tuy vậy, hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo tỉnh còn có tồn tại, hạn chế: Nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo còn thiếu; cơ chế thu hút, đào tạo và bố trí nhân lực chuyên trách chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Một số cơ chế, chính sách phục vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa được ban hành đầy đủ, kịp thời. Ngân sách chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh đã tiệm cận mức 3% tổng chi ngân sách tỉnh, tuy nhiên việc thẩm thấu vào nền kinh tế còn khó khăn và cần nhiều thời gian,..

Trước yêu cầu trong giai đoạn phát triển mới, Hưng Yên xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế “2 con số”, là nền tảng bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống, đến năm 2030 đưa tỉnh phát triển nhanh, bền vững, theo hướng công nghiệp, đô thị hiện đại, văn minh; đến năm 2035, Hưng Yên là tỉnh công nghiệp hiện đại, đáp ứng tiêu chí đô thị loại I và đến năm 2045, Hưng Yên là thành phố thông minh, sinh thái trực thuộc Trung ương.

Hưng Yên xác định rõ các nhiệm vụ thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trên nhiều lĩnh vực. Với lĩnh vực công nghiệp, xây dựng: Ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp: Tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghệ xanh, công nghệ sạch, thân thiện với môi trường; công nghệ tự động hóa, công nghệ tiết kiệm năng lượng; công nghệ số tiên tiến trên nền tảng hạ tầng viễn thông thế hệ mới (5G/6G), tập trung vào các lĩnh vực: công nghiệp số, nhà máy thông minh, logistics thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, hệ thống cảm biến và camera thông minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sản xuất và vận hành trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất phục vụ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững tại Hưng Yên.

Khuyến khích nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ và đổi mới công nghệ trong các ngành công nghiệp ưu tiên của tỉnh; tập trung phát triển các công nghệ tự động hóa, robot công nghiệp, hệ thống nhúng, thiết bị điện tử thông minh, công nghệ Blockchain, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và xuất khẩu.

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp tại Hưng Yên; ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số trong quản lý không gian tầm thấp, logistics thông minh, giao thông, giám sát hạ tầng, nông nghiệp công nghệ cao và đô thị thông minh nhằm nâng cao hiệu quả khai thác không gian, thúc đẩy kinh tế số và phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, thiết bị thông minh, các dây chuyền, máy móc hiện đại, tự động hóa để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đảm bảo tiết kiệm tài nguyên, tiết kiệm năng lượng; công nghệ kỹ thuật số trong thiết kế, giám sát và thi công xây dựng công trình trên địa bàn tỉnh, nhằm rút ngắn tiến độ, nâng cao chất lượng công trình, tiết kiệm chi phí xây dựng, linh hoạt trong các điều kiện khác nhau như thiên tai, dịch bệnh, khan hiếm lao động.

Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các vật liệu mới, vật liệu xanh, vật liệu thân thiện môi trường và công nghệ tiết kiệm năng lượng phục vụ xây dựng hạ tầng đô thị, khu công nghiệp, giao thông và công trình dân dụng; ưu tiên các công nghệ tái chế vật liệu, giảm phát thải carbon và sử dụng hiệu quả tài nguyên nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh và xây dựng bền vững.

Khoa học-công nghệ giữ vai trò quan trọng thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại (Ảnh minh họa). 

Trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường: Tập trung giải quyết các vấn đề chủ yếu trong chuỗi sản xuất, công nghệ sản xuất an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và công nghệ sau thu hoạch; đẩy mạnh phát triển các sản phẩm chủ lực, đặc sản gắn với áp dụng quy trình tiên tiến và bảo vệ môi trường. Ưu tiên các nhiệm vụ nghiên cứu về sản xuất nông nghiệp hàng hóa theo chuỗi giá trị, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp an toàn theo hướng hữu cơ; phát triển kinh tế biển, khai thác nguồn lợi thủy sản, gắn kết phát triển nông nghiệp với phát triển du lịch (sinh thái) trong chuỗi du lịch của tỉnh và vùng.

Bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen các cây trồng, vật nuôi đặc sản của tỉnh, gắn với phát triển du lịch nông nghiệp. Tiếp tục nghiên cứu, chọn tạo, khảo nghiệm, phục tráng các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu bổ sung vào cơ cấu giống. Ưu tiên các sản phẩm chủ lực, đặc trưng, sản phẩm OCOP, sản phẩm có tiềm năng xuất khẩu như lúa gạo, thủy sản, thực phẩm chế biến và sản phẩm làng nghề gắn với truy xuất nguồn gốc, bảo hộ sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý, thương mại điện tử và nâng cao giá trị thương hiệu địa phương.

Đẩy mạnh các hoạt động ứng dụng, chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới (giống, phân bón, quy trình thâm canh tổng hợp tiên tiến, kiểm soát dịch bệnh, bảo quản, chế biến nông sản,...), công nghệ số vào sản xuất; thực hiện chuyển đổi số trong phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại; phát triển mô hình nông nghiệp thông minh, mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Xây dựng nền nông nghiệp thông minh, có định hướng nhu cầu sử dụng sản phẩm; nông nghiệp thuận thiên, phù hợp với điều điều kiện tự nhiên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tiên tiến phục vụ hoạt động quan trắc, thu thập, xử lý, chuẩn hóa hệ thống thông tin về tài nguyên và môi trường, nhất là lĩnh vực đất đai, dữ liệu tài nguyên và môi trường; ngăn chặn và xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề, khu công nghiệp, cụm công nghiệp; xử lý rác thải, phụ phẩm trong nông nghiệp, ô nhiễm môi trường trong khu dân cư...

Triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ tập trung vào các lĩnh vực, công nghệ chiến lược, ưu tiên của tỉnh. Phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hỗ trợ thương mại hóa các sản phẩm khoa học và công nghệ. Thường xuyên rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hướng dẫn phục vụ hiệu quả công tác quản lý.

Về quản lý công nghệ, sở hữu trí tuệ, an toàn bức xạ hạt nhân: Tham mưu thẩm định tiếp nhận, chuyển giao công nghệ cao, công nghệ thuộc các lĩnh vực ưu tiên phát triển. Đảm bảo các cơ sở tiến hành công việc bức xạ được cấp phép; đảm bảo an toàn và an ninh nguồn phóng xạ, không để xảy ra sự cố bức xạ hạt nhân; nâng cao năng lực ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân theo quy định. Hỗ trợ xây dựng và triển khai hệ thống quản lý sở hữu công nghiệp (chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận,...) Xây dựng và triển khai mô hình quản lý và phát triển tài sản trí tuệ của tỉnh, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.

Tỉnh chú trọng xây dựng hạ tầng dữ liệu không gian (GIS) và Big Data: Số hóa toàn bộ tài nguyên đất, nước và môi trường công nghiệp, phục vụ quản lý đa ngành. Nghiên cứu ứng dụng các cánh tay Robot và hệ thống điều khiển thông minh trong các dây chuyền phân loại, đóng gói nông sản và sản xuất công nghiệp phụ trợ. Khuyến khích các nhiệm vụ khoa học-công nghệ về tích hợp hệ thống tự động hóa với các nền tảng quản trị số để tối ưu hóa quy trình vận hành, giảm chi phí năng lượng và nguyên vật liệu./.

Thanh Ngân