Theo Cục Khí tượng thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, El Nino gây nắng nóng và làm thiếu hụt lượng mưa. Hầu hết các vùng có xu thế thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng từ 10% đến 50%.
Nền nhiệt cao hơn bình thường, nắng nóng khốc liệt và kéo dài hơn năm 2025 làm nguồn nước trên các lưu vực sông suy giảm mạnh, đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức cao. Mực nước tại các hồ chứa sụt giảm mạnh, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và cấp nước hạ du. Thiếu nước và khô hạn gây áp lực đối với sản xuất nông nghiệp ở Trung Bộ. Mùa mưa kết thúc sớm và mặn lấn sâu sẽ đe dọa trực tiếp đến sinh kế người dân và có thể ảnh hưởng đến diện tích lớn canh tác lúa, cây ăn trái, thủy sản.
Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tại Bắc Trung Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ, vụ Đông Xuân 2026-2027 có khoảng 12.000-25.000 ha nguy cơ ảnh hưởng trong kịch bản cao và 25.000-50.000 ha trong kịch bản rất cao. Vụ Hè Thu 2027, diện tích có thể ảnh hưởng tăng lên 58.000-85.000 ha trong kịch bản cao và 90.000-120.000 ha trong kịch bản rất cao.
Đối với nông, lâm nghiệp và thủy sản, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn có thể làm giảm năng suất cây trồng, vật nuôi và nuôi trồng thủy sản, nhất là tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
Riêng Đồng bằng sông Cửu Long, cao điểm xâm nhập mặn từ tháng 1-4/2027, kịch bản rủi ro cao có thể ảnh hưởng 64.000 ha lúa Đông Xuân, 80.000 ha lúa-tôm và 19.000 ha cây ăn trái; kịch bản rất cao lần lượt là 85.800 ha, 120.000 ha và 45.000 ha. Liên quan đến công nghiệp và năng lượng, lượng nước về hồ thủy điện giảm có thể làm suy giảm khả năng huy động nguồn thủy điện. Tình trạng thiếu nước cục bộ cũng có thể ảnh hưởng đến một số cơ sở sản xuất sử dụng nhiều nước...
El Nino gây nắng nóng và làm thiếu hụt lượng mưa. (Ảnh minh hoạ).
Đáng chú ý, El Nino được dự báo có cường độ rất mạnh từ tháng 9/2026-2/2027. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ tháng 9-11, trạng thái El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100% (trong đó khoảng 7% El Nino đạt cường độ mạnh và 93% El Nino đạt cường độ rất mạnh). Từ tháng 10-12, trạng thái El Nino có cường độ rất mạnh đạt xác suất cao nhất lên đến 95%.
Từ tháng 12/2026-2/2027, hiện tượng El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 93% (trong đó xác suất 23% đạt cường độ mạnh và 70% đạt cường độ rất mạnh). Do vậy, các bộ, ngành, địa phương liên quan cần có sự chủ động và các giải pháp kịp thời, hiệu quả để ứng phó.
Cùng với đó, El Nino làm gia tăng nguy cơ mất cân đối giữa cung và cầu nước tại nhiều lưu vực sông. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, nguy cơ tăng khi dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công suy giảm, làm gia tăng thiếu nước ngọt và xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2027.
Lãnh đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia dự báo, trong thời kỳ El Nino, lượng bão trên biển Đông được dự báo ít hơn so với trung bình nhiều năm song nguy cơ xuất hiện bão mạnh với hướng di chuyển phức tạp khả năng tiếp tục diễn ra. Dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm, song theo nhận định toàn quốc vẫn có thể xuất hiện khoảng trên 10 đợt mưa lớn;
Bên cạnh đó, đỉnh lũ trên các sông nhỏ miền Bắc và các sông từ Quảng Trị đến Đắk Lắk có thể ở mức báo động 2 đến báo động 3, kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt Để chủ động chuẩn bị sớm các giải pháp ứng phó với các tác động của El Nino trong mùa khô năm 2026-2027 ở các khu vực chịu ảnh hưởng trong cả nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tiếp tục thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026 về việc chủ động ứng phó với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long và hạn hán, cháy rừng ở khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ và văn bản số 1643/BNNMT-TL ngày 23/2/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc tổ chức thực hiện Công điện số 15/CĐ-TTg.
Cùng với đó, các tỉnh, thành phố xây dựng, cập nhật phương án, kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027 theo kịch bản rủi ro rất cao (xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long tương đương năm 2019-2020; hạn hán, thiếu nước ở các vùng còn lại tương đương năm 2014-2016).
Đồng thời, xác định đầy đủ, chi tiết nguy cơ tác động của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn đến sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt nông thôn, cháy rừng, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi... Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trước các thách thức từ El Nino sắp tới, các bộ, ban, ngành, chính quyền các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp chặt chẽ với ngành Khí tượng Thủy văn để xây dựng, hoàn thiện các kịch bản ứng phó chi tiết, linh hoạt, quyết tâm chuyển hóa nguy cơ thành cơ hội phát triển.
Các ngành kinh tế trọng điểm, đặc biệt là nông nghiệp, năng lượng, thương mại và logistics, không chỉ dừng lại ở thế phòng thủ thụ động mà cần chủ động điều chỉnh cơ cấu sản xuất, kế hoạch xuống giống, tối ưu hóa quy trình vận hành hệ thống thủy lợi, điều tiết các hồ chứa và quản trị chuỗi cung ứng.
Các địa phương cần chủ động ứng phó để đảm bảo nguồn nước sản xuất, sinh hoạt. (Ảnh: CT).
Việc khai thác tốt năng lực thích ứng và lợi thế hạ tầng sẵn có sẽ giúp bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời chủ động kiến tạo lợi thế cạnh tranh, chiếm lĩnh các cơ hội thị trường quốc tế trong bối cảnh nguồn cung nông sản toàn cầu bị sụt giảm do tác động của thiên tai. Cùng với đó, các địa phương thực hiện tích nước hợp lý cho các hồ chứa thủy lợi, thủy điện trên địa bàn trong mùa mưa năm 2026, đảm bảo tích trữ được tối đa lượng nước theo năng lực công trình.
Chủ động cân đối khả năng cung cấp nguồn nước sinh hoạt tới từng hộ, thôn/ấp, xã ở các vùng thường xuyên thiếu nước sinh hoạt; tăng cường khuyến khích chuẩn bị trang, thiết bị phục vụ cấp và trữ nước cho các hộ gia đình ở những khu vực bị hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, như bồn trữ nước, máy lọc nước hộ gia đình, hóa chất xử lý nước... Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị tăng cường công tác truyền thông chủ động, lựa chọn đúng thời điểm, định hướng đúng mức độ, diễn biến của hạn hán, xâm nhập mặn để kịp thời phổ biến thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn tới chính quyền cấp xã, người dân và cơ quan liên quan qua nhiều hình thức...
Cường độ El Niño được dự báo gia tăng đang đặt ra nhiều nguy cơ đối với thời tiết, khí hậu và sản xuất tại Việt Nam. Trước diễn biến khó lường, việc chủ động ứng phó cần được triển khai sớm, đồng bộ và sát thực tế.
Các địa phương cần theo dõi chặt chẽ thông tin dự báo khí tượng thủy văn, xây dựng phương án sử dụng và dự trữ nguồn nước, điều chỉnh mùa vụ, lựa chọn giống cây trồng phù hợp và tăng cường các biện pháp phòng, chống cháy rừng. Người dân cũng cần chủ động tiết kiệm nước, bảo vệ sức khỏe trong những ngày nắng nóng và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chức năng. Chủ động từ sớm sẽ góp phần hạn chế thiệt hại, bảo đảm an toàn dân sinh và duy trì ổn định sản xuất.
Liên Ngân