[COP31] Chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp hướng đến phát triển bền vững

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khu vực nông, lâm, thủy sản chiếm 11,64% GDP và kim ngạch xuất khẩu nông sản đã vượt mốc 70 tỷ USD vào năm 2025. Với quy mô dân số hơn 100 triệu người, trong đó 61,9% sống ở nông thôn, 26,94% lực lượng lao động gắn với nông nghiệp và có tới 68% nông dân là các hộ sản xuất nhỏ lẻ, việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp giữ vai trò quyết định tới an sinh xã hội.

Việt Nam nhìn nhận thách thức từ biến đổi khí hậu không chỉ là rủi ro mà còn là cơ hội để chuyển đổi các hệ thống lương thực thực phẩm, theo đuổi con đường phát triển xanh hơn, bao trùm hơn, chống chịu tốt hơn và bền vững hơn. Việt Nam đã đưa ra những cam kết mạnh mẽ cho tiến trình chuyển đổi này. Cam kết đạt mức phát thải ròng bằng ‘0’ (Net Zero) vào năm 2050, việc tham gia Tuyên bố Emirates của COP28 về Nông nghiệp bền vững, Hệ thống lương thực thích ứng và Hành động khí hậu, cùng Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng minh bạch, trách nhiệm và bền vững đến năm 2030 chính là những định hướng chiến lược.

Đáng chú ý, Việt Nam đang nỗ lực chuyển hóa những cam kết này thành hành động cụ thể trên thực địa. Tiêu biểu là Đề án Phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Sáng kiến này trở hành bước tiến quan trọng hướng tới tái cơ cấu sản xuất lúa gạo thông qua việc sử dụng hiệu quả hơn nguồn nước, phân bón và các vật tư nông nghiệp, cắt giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng thu nhập cho nông dân.

Không dừng ở ngành lúa gạo, Việt Nam đang thúc đẩy các chuỗi cung ứng cây trồng bền vững và phát thải thấp, các hệ thống nông nghiệp - thực phẩm thông minh thích ứng khí hậu và dựa vào tự nhiên, các phương pháp tiếp cận kinh tế tuần hoàn, giảm thất thoát và lãng phí lương thực, tiêu dùng có trách nhiệm, chế độ ăn lành mạnh hơn, cùng hệ thống các giải pháp đổi mới sáng tạo từ khoa học và công nghệ.

Dù có những bước tiến nhưng thách thức nằm ở việc làm thế nào để nhân rộng quy mô các mô hình thành công, kết nối nông dân với thị trường, huy động và sắp xếp các nguồn lực đầu tư, nâng cao năng lực cho các bên liên quan tại địa phương. Bên cạnh đó, Việt Nam cần kết nối dữ liệu liên ngành nhằm theo dõi tiến độ và đảm bảo lợi ích từ quá trình chuyển đổi được phân bổ công bằng trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Theo Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam đang triển khai Nhóm đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm và Quy trình hỗ trợ quyết định chuyển đổi (FSDS) tại Sơn La và Đồng Tháp. Thông qua sự phối hợp liên ngành, hai địa phương đã từng bước xây dựng kế hoạch hành động về lồng ghép dinh dưỡng, tiêu dùng có trách nhiệm và chế độ ăn lành mạnh.

COP31 khai mạc hôm 9/11/2026. Ảnh: CH

Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (gọi tắt là COP31) khai mạc hôm 9/11 tại Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) và dự kiến kéo dài đến 20/11/2026. Những quyết định tại COP31 được kỳ vọng góp phần định hình khuôn khổ thực thi Thỏa thuận Paris về ứng phó với biến đổi khí hậu từ nay đến năm 2030, khi các quốc gia cần tăng tốc hành động để thu hẹp khoảng cách giữa cam kết hiện tại và mục tiêu khí hậu toàn cầu…/.

LAN HƯƠNG