Bảo tồn rừng ngập mặn Cần Giờ gắn với phát triển du lịch sinh thái

Rừng ngập mặn Cần Giờ là nơi có hệ sinh thái đặc thù mang giá trị lớn về đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Những năm gần đây, TP.HCM định hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên rừng, nhằm khai thác hiệu quả các giá trị tự nhiên mà vẫn bảo đảm duy trì sự ổn định của tự nhiên. Các hoạt động tham quan, trải nghiệm thiên nhiên, tìm hiểu hệ động, thực vật và văn hóa bản địa được tổ chức theo hướng hạn chế tác động đến môi trường, góp phần nâng cao nhận thức của du khách về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Bên cạnh việc phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, địa phương cũng khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong cung cấp dịch vụ, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người dân sống gần rừng. Mô hình này không chỉ góp phần phát huy giá trị của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cần Giờ mà còn tạo sự cân bằng giữa yêu cầu bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế, hướng tới khai thác bền vững nguồn tài nguyên rừng ngập mặn.

Cần Giờ được biết tới với hệ sinh thái rừng ngập mặn bao gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Nhờ hệ sinh thái rừng ngập mặn độc đáo này, toàn bộ huyện Cần Giờ cũ là khu vực đầu tiên tại Việt Nam được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới vào ngày 21 tháng 1 năm 2000, với tên gọi đầy đủ là Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Rừng ngập mặn Cần Giờ.

Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ có tổng diện tích hơn 70.000ha, bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên của huyện Cần Giờ cũ. Nơi đây nổi tiếng với mạng lưới sông ngòi chằng chịt và hệ động thực vật phong phú, được xem như "lá phổi xanh" của TP.HCM , góp phần điều hòa khí hậu và bảo vệ môi trường tự nhiên. Sau khi hình thành chính quyền 2 cấp, Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới rừng ngập mận Cần Giờ bao gồm 4 xã gồm An Thới Đông, Cần Giờ, Bình Khánh và Thạnh An.

Để thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái, mới đây Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tổ chức lễ ký kết triển khai thực hiện Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí rừng phòng hộ Cần Giờ đến năm 2030 giữa Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Thành phố và Công ty CP Đô thị Du lịch Cần Giờ. Đây là hợp đồng đầu tiên được thực hiện sau khi UBND TP.HCM phê duyệt Đề án, mở ra hướng khai thác giá trị rừng gắn với bảo tồn và phát triển kinh tế xanh.

Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ có hệ sinh thái đa dạng. 

Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM, hợp đồng được ký với Công ty cổ phần Đầu tư Du lịch Cần Giờ sau quá trình lựa chọn nhà đầu tư theo đúng quy định của pháp luật về lâm nghiệp và các quy định liên quan.

Đây là bước triển khai cụ thể Quyết định số 1433/QĐ-UBND của UBND TP.HCM về phê duyệt Đề án du lịch sinh thái, trong rừng Cần Giờ đến năm 2030. Theo đề án, doanh nghiệp sẽ thuê môi trường rừng tại 4 khu vực với tổng diện tích hơn 26.214 ha, thời hạn thuê 30 năm. Doanh nghiệp cam kết nộp 1,5% doanh thu từ hoạt động kinh doanh vào nguồn thu thuê môi trường rừng theo quy định. Đại diện doanh nghiệp cho biết sẽ phát triển mô hình du lịch sinh thái theo hướng kiểm soát chặt chẽ, lấy bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn, phục hồi đa dạng sinh học và giáo dục môi trường làm nền tảng.

Lãnh đạo Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM thông tin, việc ký kết hợp đồng là bước khởi đầu hiện thực hóa Đề án, Ban Quản lý sẽ phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp để bảo đảm mọi hoạt động đầu tư đều tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật. Ban Quản lý sẽ đồng hành, giám sát chặt chẽ để phát triển du lịch sinh thái song hành với bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ.

Doanh nghiệp cũng cam kết tuân thủ đầy đủ các quy định về lâm nghiệp, bảo vệ môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học trong suốt quá trình đầu tư, vận hành; ưu tiên ứng dụng các giải pháp phát triển xanh, sử dụng năng lượng thân thiện với môi trường, kiểm soát chất thải và giảm thiểu rác thải nhựa.

Đồng thời, ưu tiên sử dụng lao động địa phương, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân gắn bó với rừng; đưa các giá trị văn hóa, nghề truyền thống và ẩm thực đặc trưng của Cần Giờ trở thành một phần trong chuỗi sản phẩm du lịch sinh thái. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết, việc triển khai đề án có ý nghĩa đặc biệt trong định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và khai thác hiệu quả các nguồn lực tự nhiên của thành phố.

Trước đó, theo Quyết định số 1433/QĐ-UBND của UBND TP. Hồ Chí Minh về phê duyệt Đề án du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, giải trí rừng phòng hộ Cần Giờ đến năm 2030 của Ban Quản lý Rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM, việc phát triển du lịch sinh thái tại đây phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật liên quan đến lâm nghiệp, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, văn hóa và du lịch. Đồng thời, các hoạt động phải phù hợp với chiến lược quốc gia, quy hoạch ngành và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đề án cũng yêu cầu mọi hoạt động du lịch phải gắn với phương án quản lý rừng bền vững rừng phòng hộ Cần Giờ đến năm 2030, không làm ảnh hưởng đến mục tiêu bảo vệ rừng và đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, các hoạt động du lịch cần bảo đảm giữ gìn giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương, không làm biến dạng các di tích, danh lam thắng cảnh và không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Việc phát triển mô hình du lịch sinh thái tại Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ sẽ được kiểm soát chặt chẽ. 

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030 và các năm tiếp theo, khu vực rừng phòng hộ Cần Giờ dự kiến đón 400.000 - 500.000 lượt khách mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân 12 - 15%/năm. Doanh thu từ hoạt động du lịch ước đạt 300 - 600 tỷ đồng mỗi năm.

Thành phố sẽ xây dựng 4 tuyến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí ở rừng phòng hộ Cần Giờ gồm: Tuyến 1: tham quan, du ngoạn du lịch sinh thái Dần Xây -  khu du lịch sinh thái Vàm Sát (dài khoảng 11,47 km). Tuyến 2: Tuyến du lịch điểm du lịch sinh thái Dần Xây – Phân khu Quản lý rừng ngập mặn khu vực Bình Khánh và Thạnh An (dài khoảng 20,47 km). Tuyến 3: Tuyến du lịch Điểm du lịch sinh thái Dần Xây – Điểm du lịch cộng đồng Thiềng Liềng (dài khoảng 9,75 km). Tuyến 4: Tuyến du lịch liên vùng giữa các xã, phường trên địa bàn (dài khoảng 11,79 km).

Hiện trạng các tuyến này là các tuyến đường mòn, đường tuần tra bảo vệ rừng, đường thủy nội địa, đường dân sinh kết nối có sẵn. Ngoài ra còn có 7 điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí ở vị trí khác nhau. Tại các vị trí sẽ có các công trình phục vụ du lịch với chiều cao tối đa 18m. Tổng nguồn vốn dự kiến thực hiện hơn 1.600 tỷ đồng bao gồm vốn ngân sách và vốn xã hội hóa.

Tuấn An