Việt Nam góp phần ngăn ngừa phát thải khoảng 260 triệu tấn CO₂ tương đương

Theo Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam tham gia Công ước Vienna, Nghị định thư Montreal từ năm 1994. Sau hơn 30 năm, Việt Nam đã thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các nghĩa vụ theo cam kết và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Theo đó, kết quả nổi bật của Việt Nam được thể hiện qua các phương diện. (1) Việt Nam đã từng bước xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý để thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ tầng ozon. Các quy định về quản lý, loại trừ các chất được kiểm soát đã được nội luật hóa trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các văn bản hướng dẫn, đặc biệt là Nghị định 06/2022/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 119/2025 và Nghị định số 83/2026, đã tạo cơ sở cho việc quản lý từ nhập khẩu, sử dụng đến thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý.

(2) Việt Nam đã thực hiện đúng lộ trình kiểm soát, loại trừ các chất được kiểm soát. CFC, Halon và CTC đã được loại trừ hoàn toàn; HCFC-141b nguyên chất trong sản xuất xốp đã được loại trừ. Hiện Việt Nam tiếp tục lộ trình loại trừ HCFC, với mức tiêu thụ giai đoạn 2025-2029 không vượt 32,5% mức cơ sở, tương ứng hạn ngạch nhập khẩu 1.300 tấn/năm. Sau khi phê duyệt Bản sửa đổi, bổ sung Kigali năm 2019, từ năm 2024 Việt Nam bắt đầu quản lý HFC theo hạn ngạch nhập khẩu để thực hiện lộ trình giảm dần.

(Ảnh minh họa)

(3) Quá trình thực hiện Nghị định thư Montreal đã thúc đẩy chuyển đổi công nghệ trong doanh nghiệp, đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ kỹ thuật trong lĩnh vực lạnh và điều hòa không khí. Việt Nam cũng đang mở rộng cách tiếp cận từ kiểm soát môi chất lạnh sang thúc đẩy các giải pháp làm mát bền vững.

Việc thực hiện Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal tại Việt Nam đã góp phần ngăn ngừa phát thải khoảng 260 triệu tấn CO₂ tương đương. Điều này cho thấy các hoạt động bảo vệ tầng ozon đồng thời có thể mang lại lợi ích đáng kể cho khí hậu. Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi phức tạp hơn. Chúng ta vừa phải tiếp tục loại trừ HCFC, vừa bắt đầu thực hiện lộ trình giảm dần HFC theo Bản sửa đổi, bổ sung Kigali, trong khi nhu cầu làm mát phục vụ đời sống và phát triển kinh tế - xã hội tiếp tục gia tăng.

Quá trình chuyển đổi cần được thực hiện theo cách tiếp cận tổng thể: giảm nhu cầu làm mát khi có thể; nâng cao hiệu quả của thiết bị và hệ thống; chuyển đổi sang môi chất lạnh có GWP thấp phù hợp với yêu cầu an toàn và từng ứng dụng; đồng thời tăng cường quản lý môi chất lạnh trong suốt vòng đời và nâng cao năng lực của đội ngũ kỹ thuật.

Theo Cục Biến đổi khí hậu, là thành viên của Nghị định thư Montreal và Bản sửa đổi, bổ sung Kigali, Việt Nam có nghĩa vụ thực hiện lộ trình loại trừ HCFC và giảm dần HFC. Hạn ngạch nhập khẩu là một trong những công cụ quan trọng để kiểm soát lượng HCFC và HFC mới được nhập khẩu vào Việt Nam. Tuy nhiên, một lượng đáng kể môi chất lạnh đã tồn tại trong các thiết bị và hệ thống lạnh, điều hòa không khí đang được sử dụng. Trong quá trình lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa hoặc khi thiết bị hết thời gian sử dụng, lượng môi chất này có nguy cơ bị rò rỉ hoặc phát thải trực tiếp ra môi trường nếu không được quản lý đúng cách.

Mặt khác, khi hạn ngạch HCFC và HFC mới giảm dần, lượng môi chất có thể được thu hồi, tái sử dụng hoặc tái chế cũng trở thành một nguồn lực cần được quản lý hiệu quả. Vì vậy, quản lý vòng đời vừa giúp hạn chế phát thải, vừa có thể giảm nhu cầu sử dụng môi chất lạnh mới và thúc đẩy cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực lạnh và điều hòa không khí.

Trong thời gian tới, Việt Nam cần ưu tiên nâng cao năng lực và chất lượng thực hành của kỹ thuật viên; tăng cường thu hồi môi chất lạnh; từng bước phát triển mạng lưới thu gom, vận chuyển, lưu giữ; phát triển năng lực tái sử dụng, tái chế và xử lý phù hợp; đồng thời tăng cường theo dõi, báo cáo để quản lý tốt hơn dòng môi chất lạnh…/.

PV