Ứng phó thiên tai: Bảo đảm vận hành an toàn tuyệt đối các hồ chứa chất thải

Bước vào mùa mưa bão năm nay, công tác bảo đảm an toàn vận hành các hồ chứa nước thải được các đơn vị quản lý tại TP.HCM đặc biệt chú trọng nhằm hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra sự cố môi trường. Trước những diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, lượng mưa lớn xuất hiện với tần suất dày hơn, các hồ chứa nước thải có thể phải chịu áp lực gia tăng về lưu lượng và khả năng thoát nước.

Do đó, nhiều giải pháp đã được triển khai đồng bộ như kiểm tra hiện trạng đập, bờ bao, hệ thống thoát nước, thiết bị quan trắc và phương án vận hành trong điều kiện bất lợi. Cùng với việc tăng cường theo dõi diễn biến thời tiết, các đơn vị cũng chủ động xây dựng kịch bản ứng phó đối với từng tình huống cụ thể, từ mưa lớn kéo dài đến nguy cơ ngập úng cục bộ hoặc sự cố kỹ thuật phát sinh.

Công tác duy tu, bảo dưỡng định kỳ được đẩy mạnh nhằm bảo đảm các công trình luôn trong trạng thái sẵn sàng vận hành an toàn. Bên cạnh đó, việc bố trí lực lượng trực vận hành, nâng cao năng lực giám sát và phối hợp giữa các cơ quan liên quan giúp tăng khả năng xử lý nhanh khi có tình huống bất thường xảy ra.

Những biện pháp này không chỉ góp phần bảo vệ hệ thống hạ tầng môi trường mà còn giảm thiểu nguy cơ tác động đến nguồn nước, khu dân cư và hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố trong mùa mưa bão. Theo thống kê, hiện nay, lượng nước sạch cung cấp cho người dân TP.HCM đã lên tới 2,35 triệu m3/ngày đêm.

Trong đó, chỉ riêng công suất của hệ thống các nhà máy, trạm cung cấp nước sạch cho người dân các xã ngoại thành trên địa bàn đã ở mức hơn 908 nghìn m3/ngày đêm. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt tại thành phố hiện đang ở mức rất thấp… Trước thực trạng này, TP.HCM đã đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thu gom nước thải đô thị đến năm 2030 đạt khoảng 80%; tỷ lệ nước thải đô thị được xử lý đạt quy chuẩn đến năm 2030 đạt 40 - 45%.

Nhà máy xử lý nước thải lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè. 

Đáng chú ý, trong tháng 4/2026 vừa qua, UBND TP Hồ Chí minh đã đưa ra 6 dự án thu gom, xử lý nước thải để thu hút đầu tư trong giai đoạn 2026-2030. Các dự án mời gọi đầu tư gồm: Dự án xây dựng hệ thống thu gom nước thải Bình Cơ - phần mở rộng của Dự án cải thiện môi trường nước Bình Dương; Xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải tham Lương - Bến Cát giai đoạn 2 với quy mô 230 - 270 nghìn m3/ngày đêm; Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải Bắc Sài Gòn 2 với quy mô 140-170 nghìn m3; Xây dựng hệ 2 thống thu gom và xử lý nước thải Nam Sài Gòn quy mô 132 nghìn m3 mỗi dự án; Xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải Tây Bắc thành phố quy mô từ 240-360 nghìn m3/ngày đêm.  

Cùng với việc đẩy mạnh thu hút đầu tư các dự án xử lý nước thải, trong bối cảnh mùa mưa lũ đang đến gần, UBND TP.HCM ban hành Công văn số 4807/UBND-ĐT về việc tăng cường công tác phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường trong mùa mưa bão trên địa bàn thành phố năm 2026.

Theo đó, Chủ tịch UBND TP.HCM có chỉ đạo giao Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp, Ban Quản lý Khu công nghệ cao, Ban Quản lý Khu nông nghiệp công nghệ cao, Ban Quản lý các Khu liên hợp xử lý chất thải tăng cường kiểm tra, giám sát, vận hành hệ thống xử lý nước thải, hồ chứa nước thải và các bãi chứa chất thải nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mùa mưa bão 2026;

Đồng thời rà soát, đánh giá nguy cơ xảy ra sự cố môi trường và công khai thông tin về các nguồn có nguy cơ gây ra sự cố môi trường theo quy định của pháp luật; xây dựng, phê duyệt và thực hiện kế hoạch ứng phó sự cố chất thải theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM được giao rà soát, có văn bản yêu cầu các Tập đoàn, Tổng Công ty chỉ đạo các đơn vị xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố chất thải; kiểm tra thường xuyên, áp dụng biện pháp quản lý, kỹ thuật nhằm loại trừ, giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố môi trường;

Tập trung kiểm tra các hồ chứa và bãi lưu giữ chất thải, đặc biệt các bãi thải, hồ chứa quặng đuôi của các cơ sở khai thác và chế biến khoáng sản, cơ sở sản xuất phân bón...; bố trí công trình, trang thiết bị, phương tiện ứng phó sự cố; trường hợp xảy ra sự cố, tổ chức thực hiện ứng phó và kịp thời báo cáo đến các cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

UBND TP.HCM giao các địa phương giám sát chặt chẽ hệ thống xử lý nước thải, nhất là trong mùa mưa lũ. (Ảnh minh hoạ). 

Cùng với đó, UBND TP.HCM giao UBND các phường, xã, đặc khu phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan, đơn vị có liên quan tăng cường tổ chức kiểm tra, giám sát và vận hành hệ thống xử lý nước thải, hồ chứa nước thải, hồ chứa quặng đuôi, các bãi chứa chất thải thuộc địa bàn quản lý nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mùa mưa bão. Đồng thời, UBND TP.HCM giao Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố là người chỉ huy và người phát ngôn về sự cố môi trường cấp Thành phố xảy ra trên địa bàn thành phố.

Trong bối cảnh mưa lũ tiếp tục gia tăng, việc bảo đảm an toàn cho các hồ chứa nước thải không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là trách nhiệm gắn liền với mục tiêu bảo vệ môi trường và an toàn cộng đồng. Mỗi hồ chứa vận hành ổn định sẽ góp phần duy trì khả năng kiểm soát nguồn thải, hạn chế nguy cơ phát tán ô nhiễm và giảm thiểu những tác động tiêu cực có thể xảy ra khi xuất hiện mưa lớn hoặc thiên tai bất thường.

Sự chủ động trong công tác kiểm tra, giám sát và ứng phó từ sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro, nhất là đối với các công trình hạ tầng môi trường có quy mô lớn và phạm vi ảnh hưởng rộng. Khi các đơn vị quản lý duy trì chế độ vận hành nghiêm ngặt, thường xuyên rà soát các vị trí xung yếu và chuẩn bị đầy đủ nguồn lực ứng trực, khả năng bảo đảm an toàn cho công trình sẽ được nâng cao đáng kể.

Trong mùa mưa bão, việc duy trì trạng thái sẵn sàng, theo dõi sát diễn biến thời tiết và xử lý kịp thời các dấu hiệu bất thường sẽ góp phần giữ vững sự ổn định của hệ thống hạ tầng xử lý nước thải, đồng thời tạo thêm lớp bảo vệ cho môi trường đô thị TP.HCM trước những thách thức ngày càng lớn từ thiên tai.

Quang Tuấn