Triển khai hiệu quả công tác quan trắc, giám sát môi trường trong nuôi trồng thủy sản

Nuôi trồng thủy sản tiếp tục giữ vai trò chiến lược của ngành thủy sản của các địa phương, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng sản xuất, xuất khẩu và sinh kế của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, khi quy mô nuôi trồng ngày càng mở rộng, áp lực lên môi trường cũng gia tăng.

Theo đánh giá của Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), công tác quan trắc, cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thủy sản không chỉ dừng ở việc ghi nhận các chỉ số kỹ thuật, mà còn giữ vai trò như một “hệ thống phòng vệ từ sớm” cho toàn bộ vùng nuôi. Việc theo dõi liên tục các thông số như: DO, pH, nhiệt độ, độ mặn, cùng các khí độc như NH3, NO2 giúp phát hiện sớm những biến động bất thường của môi trường nước để kịp thời can thiệp.

Khi các chỉ số vượt ngưỡng, người nuôi có thể nhanh chóng thực hiện các biện pháp như: Thay nước, tăng cường sục khí, bổ sung chế phẩm vi sinh, qua đó hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh và nhiều tác nhân gây hại khác. Môi trường nuôi được duy trì ổn định cũng đồng nghĩa với việc vật nuôi tăng sức đề kháng, giảm tỷ lệ hao hụt và thiệt hại trong quá trình sản xuất... 

Triển khai hiệu quả công tác quan trắc môi trường tại các vùng nuôi trồng thủy sản góp phần kiểm soát sớm nguy cơ ô nhiễm, dịch bệnh.

Tại tỉnh Nghệ An, trong giai đoạn 2026-2030 địa phương này tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác quan trắc, giám sát và cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh; kịp thời cung cấp thông tin, dự báo diễn biến môi trường phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo sản xuất và phòng ngừa, cảnh báo dịch bệnh; đồng thời góp phần hoàn thiện và vận hành đồng bộ hệ thống quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản từ Trung ương đến địa phương, hướng tới phát triển nuôi trồng thủy sản bền vũng, an toàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Qua đó, xây dựng, quản lý và từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản; bảo đảm kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý từ tỉnh đến cơ sở, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, chỉ đạo sản xuất và phòng, chống dịch bệnh.

Hoạt động quan trắc được triển khai tại các vùng nuôi trồng thủy sản trọng điểm trên địa bàn tỉnh, bao gồm: Đối với môi trường nuôi tôm nước lợ (Tôm thẻ chân trắng, tôm sú): Thực hiện tại 10 vùng nuôi tập trung thuộc các phường, xã: phường Tân Mai (01 điểm); phường Quỳnh Mai (02 điểm); xã Quỳnh Anh (03 điểm), xã Quỳnh Phú (02 điểm); xã Hải Châu (01 điểm)...

Đối với môi trường nuôi cá lồng bè nước ngọt: thực hiện tại 01 điểm thuộc vùng nuôi cá lồng bè tập trung trên hồ thủy điện Hủa Na, xã Thông Thụ. Đối với môi trường nuôi nhuyễn thể (ngao/nghêu): thực hiện tại 02 vùng nuôi thuộc các xã Quỳnh Phú (01 điểm), xã Hải Lộc (01 điểm). Thông số và tần suất quan trắc, cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thủy sản được điều chỉnh, bổ sung tùy thuộc vào mùa vụ, nhu cầu thực tế sản xuất và mục đích quan trắc. 

Công tác quan trắc được đẩy mạnh triển khai tại các vùng nuôi cá lồng bè nước ngọt (Ảnh minh họa). 

Quan trắc, giám sát môi trường đột xuất được thực hiện khi môi trường có diễn biến bất thường (mưa, nắng nóng kéo dài); khi khu vực nuôi thủy sản xảy ra dịch bệnh; khi môi trường vùng nuôi có dấu hiệu ô nhiễm, tích tụ chất hữu cơ; có hiện tượng tảo nở hoa tại vùng nuôi nhuyễn thể, cá biển;...

Dữ liệu quan trắc sau khi phân tích được cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về quan trắc, cảnh báo môi trường thủy sản để phục vụ công tác quản lý nhà nước, chỉ đạo sản xuất và cung cấp thông tin cho người nuôi. Kết quả quan trắc, cảnh báo và khuyến cáo được gửi tới UBND các phường, xã và người nuôi thông qua các hình thức phù hợp như: văn bản, hệ thống thông tin cơ sở, phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số và các ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả.

Địa phương này đa dạng hóa các hình thức thông tin, tuyên truyền (thông tin trên đài truyền hình, truyền thanh, cơ quan báo chí, hệ thống mạng, ứng dụng điện thoại...) để thông tin kịp thời diễn biến chất lượng môi trường vùng nuôi nhằm đảm bảo việc truyển tải thông tin được kịp thời nhất trên mọi hình thức; đồng thời nâng cao nhận thức của người nuôi về vai trò của quan trắc môi trường để cảnh báo sớm ô nhiễm cũng như bảo vệ môi trường trong nuôi trồng thủy sản.

Phổ biến tới người nuôi các mô hình nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu (ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn); tuyên truyền các văn bản quy định về bảo vệ môi trường trong nuôi trồng thủy sản. Tổ chức chia sẻ kết quả quan trắc, giám sát môi trường vùng nuôi trồng thủy sản với các tổ chức, cá nhân có nhu cầu nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại và nâng cao giá trị, phục vụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản.../.

Hồng Minh