Tại Điện Biên, công tác kiểm soát nguồn phát thải đang được các cấp, ngành tập trung triển khai nhằm bảo vệ môi trường không khí và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Trước áp lực từ quá trình đô thị hóa, phát triển giao thông, xây dựng và sản xuất, địa phương đã tăng cường giám sát các nguồn gây ô nhiễm, đặc biệt tại khu vực đông dân cư, công trình xây dựng và cơ sở sản xuất kinh doanh.
Nhiều giải pháp đồng bộ được áp dụng như kiểm tra khí thải, hạn chế tình trạng đốt rác tự phát, yêu cầu che chắn vật liệu xây dựng và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về môi trường. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ không khí sạch cũng được chú trọng, góp phần thay đổi hành vi trong sinh hoạt và sản xuất.
Việc đẩy mạnh trồng cây xanh, cải thiện hạ tầng môi trường và ứng dụng công nghệ trong giám sát chất lượng không khí đang tạo chuyển biến tích cực. Những nỗ lực này không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, xây dựng môi trường sống xanh, sạch và an toàn cho cộng đồng. Theo định hướng của UBND tỉnh, việc kiểm soát ô nhiễm không khí được đặt trọng tâm vào các nguồn phát sinh chính như: công nghiệp, xây dựng, giao thông và sinh hoạt. Những cơ sở sản xuất, kinh doanh có phát sinh khí thải buộc phải lắp đặt và vận hành hệ thống xử lý đạt quy chuẩn, đồng thời kết nối truyền dữ liệu quan trắc tự động, liên tục về cơ quan quản lý.
Trường hợp vi phạm, xả thải vượt quy chuẩn sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định. Lãnh đạo tỉnh Điện Biên cho biết, tỉnh yêu cầu các cơ sở sản xuất phải tuân thủ nghiêm quy định về môi trường, đặc biệt là đầu tư hệ thống xử lý khí thải hiện đại. Kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó, công tác thẩm định, đánh giá tác động môi trường được siết chặt ngay từ khâu cấp phép.
Các dự án mới chỉ được triển khai khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về bảo vệ môi trường không khí. Tỉnh Điện Biên cũng tăng cường hậu kiểm, giám sát liên tục đối với các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, áp dụng cơ chế thanh tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Trong lĩnh vực xây dựng và khai thác khoáng sản, các biện pháp kiểm soát bụi được đẩy mạnh như che chắn công trình, phun nước giảm bụi, vệ sinh phương tiện vận chuyển.
Tỉnh Điện Biên áp dụng thanh tra, kiểm tra nghiêm ngặt trong hoạt động khai khoáng để bảo vệ môi trường tự nhiên. (Ảnh: TH).
Đồng thời, việc xử lý hành vi vi phạm về phát tán bụi, khí thải ra môi trường cũng được thực hiện nghiêm minh. Đối với nguồn phát thải từ sinh hoạt và nông nghiệp, tỉnh Điện Biên chú trọng giảm thiểu tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch - một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí cục bộ. Các mô hình thu gom, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp theo chuỗi giá trị đang được khuyến khích nhân rộng.
Trong lĩnh vực giao thông, Điện Biên tập trung điều tiết, phân luồng hợp lý nhằm giảm ùn tắc và phát thải. Hệ thống vận tải công cộng từng bước được phát triển, khuyến khích người dân chuyển đổi sang sử dụng phương tiện thân thiện môi trường. Đồng thời, tỉnh triển khai lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sạch và phát triển hạ tầng trạm sạc. Giảm phát thải từ giao thông là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân.
Một điểm nhấn quan trọng trong quản lý chất lượng không khí là nâng cao năng lực quan trắc và cảnh báo. Tỉnh Điện Biên đang đầu tư mở rộng mạng lưới quan trắc tự động, ưu tiên các khu vực đô thị, giao thông và công nghiệp trọng điểm. Dữ liệu quan trắc được kết nối, chia sẻ kịp thời, phục vụ công tác quản lý và cảnh báo sớm ô nhiễm. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như viễn thám, thiết bị bay không người lái và nền tảng số được đẩy mạnh nhằm giám sát hiệu quả các nguồn thải.
Sự tham gia của cộng đồng trong giám sát môi trường cũng được khuyến khích, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức được xác định là giải pháp nền tảng. Các chương trình truyền thông đa dạng, lồng ghép trong trường học và cộng đồng dân cư giúp người dân hiểu rõ tác hại của ô nhiễm không khí, từ đó thay đổi thói quen sinh hoạt, sản xuất theo hướng thân thiện môi trường.
Song song với đó, tỉnh Điện Biên tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý và lực lượng chuyên môn. Việc xã hội hóa nguồn lực, huy động sự tham gia của doanh nghiệp và hợp tác quốc tế cũng được chú trọng nhằm đầu tư cho công nghệ sạch và các giải pháp giảm phát thải.
Các hoạt động sản xuất nông nghiệp phải đảm bảo yếu tố môi trường, đặc biệt nghiêm cấm các hành vi đốt rác, đốt đồng sau thu hoạch. (Ảnh minh hoạ).
Đối với nông nghiệp, các địa phương tại Điện Biên triển khai nghiêm túc kế hoạch của UBND tỉnh ban hành. Đơn cử, tại xã Thanh Nưa, thực hiện Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí tỉnh Điện Biên giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, xã Thanh Nưa đẩy mạnh tuyên truyền người dân không đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời; phối hợp tổ chức vệ sinh môi trường định kỳ và kiểm tra các cơ sở sản xuất có nguy cơ phát sinh bụi, khí thải.
Nhờ đó, nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường được nâng lên, nhiều điểm tồn lưu rác thải tự phát từng bước được xử lý, tình trạng ô nhiễm cục bộ giảm rõ rệt. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục vận động người dân áp dụng các mô hình xử lý phụ phẩm nông nghiệp thân thiện môi trường, tăng cường giám sát nguồn phát thải từ hoạt động xây dựng, vận tải và sinh hoạt nhằm góp phần cải thiện chất lượng không khí bền vững trên địa bàn.
Bảo vệ môi trường không khí là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Với quyết tâm kiểm soát chặt các nguồn phát thải, Điện Biên đang từng bước nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Những giải pháp từ tăng cường thanh tra, giám sát đến đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức xã hội đã cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các tổ chức, cá nhân. Mỗi người dân cần chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, hạn chế các hành vi gây ô nhiễm và chung tay xây dựng môi trường sống xanh. Khi công tác kiểm soát nguồn thải được thực hiện hiệu quả và bền vững, Điện Biên sẽ không chỉ giữ gìn được bầu không khí trong lành mà còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội theo hướng tuần hoàn.
Đức Hoàng