TP. HCM tăng cường quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học vùng đất ngập nước

TP. HCM đang sở hữu nhiều vùng đất ngập nước có giá trị cao về sinh thái và địa chất, với nhiều loài động, thực vật đặc hữu quý hiếm. Các vùng đất ngập nước còn đóng vai trò là những “lá phổi xanh” giúp điều hòa không khí, bảo vệ môi trường, mà còn là "vành đai xanh" ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nổi bật là hệ sinh thái tại rừng ngập mặn Cần Giờ - Khu dự trữ sinh quyển thế giới đầu tiên của Việt Nam, được UNESCO công nhận vào năm 2000. Rừng Cần Giờ nhận một lượng lớn phù sa từ sông Đồng Nai, cùng với ảnh hưởng của biển kế cận và các đợt thủy triều mà hệ thực vật nơi đây rất phong phú với trên 150 loài thực vật, trở thành nguồn cung cấp thức ăn và nơi trú ngụ cho rất nhiều loài thủy sinh, cá và các động vật có xương sống khác.

Hệ sinh thái tại các vùng đất ngập nước còn đóng vai trò trong bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.  

Trên toàn diện tích, dựa vào địa hình, điều kiện tự nhiên hoặc nhân tạo, có thể chia Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ thành 14 kiểu sinh cảnh chính, bao gồm: sinh cảnh rừng trồng, sinh cảnh rừng tự nhiên, sinh cảnh bãi bồi ven sông, sinh cảnh bãi biển, sinh cảnh đất cát ven biển, sinh cảnh đầm nuôi thủy sản, sinh cảnh ruộng lúa, sinh cảnh ao nuôi tôm, sinh cảnh khu dân cư, sinh cảnh vườn cây ăn trái, sinh cảnh núi đá, sinh cảnh ruộng muối, sinh cảnh nuôi chim yến và sinh cảnh mặt nước tự nhiên (sông, biển)... 

Trên địa bàn thành phố còn có khu đất ngâp nước Côn Đảo thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo được công nhận là khu Ramsar thứ 6 của Việt Nam vào năm 2014. Đây là một trong những khu bảo tồn đất ngập nước biển quan trọng nhất của quốc gia, nổi tiếng với hệ sinh thái độc đáo và phong phú. Rừng ngập mặn có khoảng 31 ha với 46 loài thực vật phân bố xung quanh Hòn Ba, dọc bờ biển phía tây Hòn Bảy Cạnh và dọc theo bờ biển phía Nam, phía Bắc của đảo Côn Sơn.

Các rạn san hô ở Côn Đảo thuộc loại cổ xưa nhất ở Việt Nam, phân bố tại khu vực nước nông xung quanh các đảo, chiếm tổng diện tích khoảng 1.000 ha. Trong đó, rạn san hô tại Côn Đảo được xem là một trong những hệ thống đa dạng sinh học nhất khu vực Biển Đông, với hơn 300 loài san hô có mặt, Ngoài ra, Vườn quốc gia còn có vùng đệm biển bao quanh các phân khu là 20.500 ha, được bao phủ bởi rừng ngập mặn và các bãi biển hoang sơ, nơi sinh sản quan trọng của nhiều loài rùa biển... 

Ngoài ra, hệ sinh thái đất ngập nước trên địa bàn thành phố còn có rừng ngập mặn ở Long Sơn - Vũng Tàu và các ao đầm của Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu… Tăng cường điều tra đa dạng sinh học và quản lý đất ngập nước trên địa bàn thành phố là chỉ đạo vừa được UBND TP. HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM nhằm triển khai thực hiện Thông tư số 83/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết một số điều của Luật Đa dạng sinh học, một số nghị định hướng dẫn thực hiện Luật Đa dạng sinh học và Luật Bảo vệ môi trường.

Theo đó, UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường: Tham mưu UBND thành phố: Công bố thủ tục hành chính nội bộ giữa các cơ quan nhà nước về công nhận di sản thiên nhiên cấp quốc gia thuộc thẩm quyền; xác lập, công nhận di sản thiên nhiên cấp quốc gia theo thẩm quyền; đề cử di sản thiên nhiên thuộc địa bàn để tổ chức quốc tế công nhận danh hiệu; Theo dõi, đôn đốc việc thực hiện thống kê, kiểm kê, quan trắc đất ngập nước; tham mưu UBND thành phố xây dựng các báo cáo về các vùng đất ngập nước (định kỳ 03 năm một lần gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường);

TP. HCM: Tăng cường công tác quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học tại vùng đất ngập nước. 

Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì tổ chức thực hiện các đề tài nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong thực hiện điều tra cơ bản đa dạng sinh học, thống kê và kiểm kê vùng đất ngập nước, quan trắc vùng đất ngập nước quan trọng, xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học trên địa bàn Thành phố.

Sở Tài chính bố trí kinh phí triển khai thực hiện hoạt động điều tra cơ bản đa dạng sinh học, thống kê và kiểm kê vùng đất ngập nước, quan trắc vùng đất ngập nước quan trọng, xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học trên địa bàn Thành phố. Hướng dẫn, kiểm tra Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo, UBND các xã, phường, đặc khu thực hiện hồ sơ thanh quyết toán theo đúng quy định.

Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo rà soát tham mưu trình Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quy chế quản lý khu bảo tồn, triển khai thực hiện điều tra cơ bản về đa dạng sinh học thống kê, kiểm kê và quan trắc các vùng đất ngập nước thuộc phạm vi quản lý theo quy định; Xây dựng báo cáo các vùng đất ngập nước thuộc phạm vi quản lý của Vườn Quốc gia Côn Đảo.

Trong khi đó, UBND các xã, phường, đặc khu thực hiện thống kê, kiểm kê vùng đất ngập nước trên địa bàn quản lý theo quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai thực hiện điều tra cơ bản về đa dạng sinh học, xây dựng báo cáo các vùng đất ngập nước trên địa bàn quản lý./.

Ngọc Trang