TP. HCM kích hoạt các biện pháp tiêu thoát nước, phòng chống úng ngập

Theo Sở Xây dựng TP. HCM từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn thành phố ghi nhận 37 trận mưa có lượng mưa từ 10mm đến trên 80mm, trong đó có 10 trận mưa lớn với lượng mưa trên 50mm. Các đợt mưa thường kéo dài từ 1 - 2 giờ, tạo áp lực lớn lên hệ thống thoát nước và gây ngập cục bộ tại một số khu vực.

Hiện thành phố ghi nhận 26 tuyến đường ngập do mưa và 8 tuyến đường ngập do triều cường. Những tuyến đường ngập do mưa chủ yếu tập trung tại khu vực giao lộ Võ Văn Kiệt-Hồ Học Lãm (phường An Lạc), Ung Văn Khiêm (phường Thạnh Mỹ Tây), Phạm Văn Chiêu (phường An Hội Đông), Phan Huy Ích (phường An Hội Tây), Dương Văn Cam, Kha Vạn Cân, Đặng Thị Rành, (Khu vực Chợ Thủ Đức), Tỉnh lộ 43, Lê Thị Hoa (phường Tam Bình)... 

Trên địa bàn thành phố vẫn còn nhiều tuyến đường ngập do mưa lớn, triều cường (Ảnh: CH). 

Trong khi đó, 8 tuyến đường ngập do triều thuộc những khu vực ven sông, vùng trũng thấp, nhiều kênh rạch như: Trần Xuân Soạn (phường Tân Thuận), Huỳnh Tấn Phát (phường Phú Thuận), Phạm Hữu Lầu (phường Tân Mỹ), Đào Sư Tích (xã Nhà Bè), Nguyễn Văn Hưởng (phường An Khánh), Võ Nguyên Giáp (phường Phước Long), khu Decoimex mở rộng (phường Tam Thắng). 

Theo Sở Xây dựng TP. HCM, một trong những nguyên nhân khiến công tác chống ngập chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng là hệ thống thoát nước được đầu tư qua nhiều giai đoạn, thiếu đồng bộ giữa cống chính, cống nhánh và cửa xả. Nhiều tuyến đã được cải tạo nhưng các đoạn liền kề vẫn còn nhỏ hẹp hoặc xuống cấp, làm giảm khả năng tiêu thoát nước.

Việc đầu tư cải tạo kênh rạch còn mang tính cục bộ, trong khi tình trạng lấn chiếm kênh rạch, san lấp mặt nước và nâng nền cục bộ tại nhiều khu vực đã làm thay đổi hướng dòng chảy tự nhiên, gia tăng nguy cơ ngập tại các vùng thấp. Ngoài ra, tình trạng xả rác xuống hệ thống kênh rạch, cống thoát nước vẫn diễn ra ở nhiều nơi, gây tắc nghẽn dòng chảy và tái ô nhiễm nhanh sau khi nạo vét. 

Quá trình đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng diện tích bê tông hóa đã làm tăng lượng nước chảy tràn bề mặt, vượt năng lực thiết kế của nhiều công trình hiện hữu. Đây là những thách thức lớn đặt ra đối với công tác chống ngập của thành phố trong giai đoạn mới.

Để nâng cao năng lực ứng phó, TP. HCM sẽ rà soát, đánh giá các quy hoạch thoát nước trên địa bànđể đề xuất điều chỉnh quy hoạch thoát nước trong quy hoạch tổng thể và quy hoạch chuyên ngành, cập nhật, tích hợp các giải pháp mới vào quy hoạch tổng thể phòng chống lụt bão, tiêu thoát nước theo hướng tích hợp, liên lưu vực, nhằm xác định các hạng mục không còn phù hợp, các tuyến cần điều chỉnh quy mô, công suất và các hạng mục phải bổ sung theo các kịch bản biến đổi khí hậu;

Kiểm tra, xử lý kịp thời các điểm tắc nghẽn cục bộ, đảm bảo hệ thống thoát nước được kết nối liên phường, xã và hệ thống hạ tầng có liên quan; đảm bảo hoạt động đồng bộ xuyên suốt; Hoàn chỉnh Phần mềm Báo cáo ngập trực tuyến và hỗ trợ ra quyết định (Nền tảng FEDS) đưa vào khai thác, vận hành;

Đối với công tác thủy lợi: Tổ chức rà soát, đánh giá quy hoạch để xác lập không gian thoát lũ nhằm xác định hành lang thoát lũ tại các khu vực ven sông, suối, kênh rạch thoát nước; Xây dựng phương án phát triển công trình thủy lợi trên địa bàn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Xây dựng, nâng cấp hệ thống quan trắc, cảnh báo từ xa, từ sớm và áp dụng công nghệ số vào vận hành công trình, hệ thống công trình thủy lợi đảm bảo công tác vận hành điều tiết theo thời gian thực;

Xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu thủy văn, phối hợp liên vùng về vận hành hồ chứa nước (Điều tiết tích, xả lũ của các hồ chứa thượng nguồn lưu vực sông Sài Gòn, Đồng Nai - hồ Dầu Tiếng, hồ Trị An và các hồ chứa trên địa bàn Thành phố) nhằm đảm bảo an toàn công trình, chủ động giảm lũ cho hạ nguồn, tránh tổ hợp bất lợi (triều cường, mưa lớn kết hợp xả lũ); Triển khai các giải pháp nhằm ứng phó, hạn chế tình trạng sụt lún đất trên địa bàn như giảm khai thác nước dưới đất; ban hành danh mục, bản đồ phân vùng hạn chế khai thác nước dưới đất; nâng nền cục bộ,...

Thành phố triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiêu thoát nước, chống úng ngập. 

Đối với công tác thoát nước đô thị: Duy tu, sửa chữa các vị trí cống xuống cấp; nạo vét lòng cống, kênh rạch; lắp đặt và vận hành van ngăn triều tại các cửa xả; đấu nối cống, mở hướng thoát nước mới, đồng thời vận hành hiệu quả các trạm bơm hỗ trợ thoát nước để tăng cường khả năng tiêu thoát và kiểm soát triều. Kiểm tra biện pháp thi công dẫn dòng, kịp thời xử lý những trường hợp gây ngập; triển khai phương án điều tiết giao thông tại các vị trí ngập nặng để giảm thiểu tác động tiêu cực.

Thực hiện cuộc vận động "Người dân thành phố không xả rác ra đường và kênh, rạch...". Chính quyền địa phương tăng cường vận động người dân tham gia bảo vệ hệ thống thoát nước, không lấp bít miệng thu, đồng thời kiểm tra và có biện pháp chế tài, xử lý nghiêm đối với trường hợp cố tình xả rác làm tắc nghẽn hệ thống. 

Tổ chức ứng cứu khẩn cấp, triển khai ứng phó và trực cơ động: tổ chức trực mưa, vớt rác trước miệng thu trước, trong và sau cơn mưa. Tổ chức thực hiện và hoàn thành 09 dự án nhằm giải quyết 03/50 vị trí ngập nước từ 30cm trở lên, thời gian ngập quá 30 phút trên địa bàn.  

Trong đó, triển khai các công trình nhằm khép kín, phát huy hiệu quả kiểm soát triều, chống ngập dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP. HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) đảm bảo phòng, chống triều cường, ngập úng, bảo vệ an toàn cho khu vực thành phố trước hợp nhất; Trong đó, cần sớm hoàn thiện các đoạn đê bao xung yếu nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp của triều cường và nước biển dâng./. 

Lê Nga