Xây dựng lộ trình phát triển xe buýt điện được Đà Nẵng xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy hệ thống giao thông giảm phát thải và cải thiện chất lượng môi trường không khí. Theo định hướng đang được nghiên cứu, thành phố sẽ từng bước chuyển đổi phương tiện vận tải hành khách công cộng theo hướng sử dụng năng lượng sạch, đồng thời xem xét phát triển hạ tầng phục vụ xe buýt điện cùng các công trình kỹ thuật liên quan.
Bên cạnh mục tiêu giảm ô nhiễm môi trường, việc chuyển đổi còn hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải công cộng, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng thay cho phương tiện cá nhân. Đây được xem là cơ sở để đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện phát triển của thành phố trong từng giai đoạn.
Trước đó, vào đầu tháng 6/2026, thông tin từ Sở Xây dựng Đà Nẵng, từ ngày 1/6, tuyến xe buýt số 5 (Khu chung cư Hòa Hiệp Nam - Công viên Biển Đông) chính thức đưa vào khai thác phương tiện xe buýt điện (thay thế dòng xe chạy xăng). Tổng số phương tiện được bố trí trên tuyến là 9 xe, trong đó có 8 xe vận doanh và 1 xe dự phòng nhằm đảm bảo chất lượng phục vụ, tính ổn định và khả năng điều hành trong quá trình khai thác.
Đặc biệt, nhằm thúc đẩy phát triển giao thông xanh, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao chất lượng vận tải hành khách công cộng, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định 3284/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi xe buýt sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2050.
Kế hoạch đặt mục tiêu tổ chức triển khai hiệu quả lộ trình chuyển đổi và phát triển phương tiện sử dụng năng lượng xanh đối với hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, bảo đảm phù hợp với Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh của Thủ tướng Chính phủ và các kế hoạch đã được UBND thành phố Đà Nẵng (cũ), UBND tỉnh Quảng Nam trước đây ban hành. Đồng thời, hoàn thành việc chuyển đổi phương tiện xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh tại khu vực đô thị trên địa bàn thành phố, gồm địa giới hành chính thành phố Đà Nẵng cũ và khu vực thuộc các thành phố Tam Kỳ, Hội An cũ vào năm 2030.
Đà Nẵng đẩy mạnh triển khai phát triển giao thông theo hướng bền vững.
Để thực hiện mục tiêu trên, thành phố sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, ưu tiên xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư phương tiện và hạ tầng phục vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; rà soát, hoàn thiện hệ thống định mức, đơn giá đối với xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh; điều chỉnh thời gian thực hiện các hợp đồng cung cấp dịch vụ xe buýt phù hợp với thời gian khấu hao phương tiện nhằm tăng tính hấp dẫn, thu hút doanh nghiệp tham gia. Cùng với đó, thành phố sẽ phát triển hạ tầng phục vụ xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh thông qua việc quy hoạch, đầu tư hệ thống trạm sạc điện, nguồn cung năng lượng xanh;
Đồng thời nghiên cứu xây dựng các trạm sạc nhanh tại điểm đầu, cuối tuyến, trạm sạc công cộng; lồng ghép yêu cầu bố trí quỹ đất dành cho trạm sạc trong quy hoạch các đầu mối giao thông, bãi đỗ xe; xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật về hạ tầng dùng chung cho hệ thống xe buýt điện. Đối với phát triển mạng lưới vận tải, kế hoạch xác định ưu tiên các tuyến xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh kết nối với quy hoạch đường sắt đô thị của thành phố, gồm tuyến kết nối sân bay quốc tế Đà Nẵng - Hội An - Tam Kỳ - Chu Lai, các khu đô thị mới, trung tâm hội chợ triển lãm quốc gia và bảo tàng.
Thành phố cũng tiếp tục rà soát, hợp lý hóa mạng lưới tuyến xe buýt phù hợp với đặc điểm kỹ thuật của phương tiện sử dụng điện nhằm tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả khai thác. Kế hoạch cũng chú trọng công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, người dân, doanh nghiệp về lợi ích của việc chuyển đổi phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh;
Song song là huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa kết hợp ngân sách thành phố để đầu tư hạ tầng và phương tiện, sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí trợ giá vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn theo Nghị quyết số 15/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố.Theo lộ trình thực hiện, giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung chuyển đổi xe buýt hoạt động trong khu vực đô thị. Đối với các tuyến đang khai thác, sẽ hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, mở rộng mạng lưới xe buýt điện, đầu tư hệ thống trạm sạc và hoàn thành chuyển đổi 100% xe buýt sử dụng xăng, dầu diesel sang xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh chậm nhất vào năm 2030 tại khu vực đô thị.
Tỷ lệ chuyển đổi dự kiến đạt 40% trong năm 2026 và 100% vào năm 2027 đối với phương tiện hoạt động tại khu vực đô thị. Đối với các tuyến xe buýt mở mới, 100% tuyến hoạt động trong khu vực đô thị sẽ sử dụng phương tiện chạy điện hoặc năng lượng xanh. Riêng các tuyến ngoài khu vực đô thị hoặc kết nối đến khu vực miền núi, nông thôn có hạ tầng chưa đáp ứng điều kiện vận hành xe buýt điện, thành phố tạm thời cho phép đầu tư xe buýt sử dụng dầu diesel đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 5 trong giai đoạn 2026-2030; khi hạ tầng trạm sạc hoàn thiện sẽ khuyến khích doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi.
Hướng tới mục tiêu giai đoạn 2030-2050 chuyển đổi toàn bộ xe buýt sang sử dụng năng lượng xanh.
Giai đoạn 2030-2050, thành phố tiếp tục chuyển đổi toàn bộ số xe buýt còn lại, phấn đấu hoàn thành 100% việc thay thế xe buýt sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên phạm vi toàn thành phố vào năm 2050. Tỷ lệ chuyển đổi dự kiến đạt 64% vào năm 2030, 80% trong giai đoạn 2031-2035 và hoàn thành 100% trong giai đoạn 2036-2050. Đồng thời, tất cả các tuyến xe buýt đầu tư mới đều sử dụng phương tiện chạy điện hoặc năng lượng xanh.
UBND thành phố giao Sở Xây dựng là cơ quan chủ trì tham mưu, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp kết quả thực hiện. Cùng với đó, phối hợp các sở, ngành nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ liên quan đến phát triển phương tiện xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh. Các sở, ngành như Sở Tài chính, Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng UBND các xã, phường được giao nhiệm vụ phối hợp triển khai, bảo đảm thực hiện hiệu quả lộ trình chuyển đổi theo kế hoạch.
Lộ trình phát triển xe buýt điện đang được Đà Nẵng xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi hệ thống vận tải hành khách công cộng theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường và phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh.
Để hiện thực hóa định hướng này, thành phố tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các phương án về cơ chế hỗ trợ, phát triển hạ tầng kỹ thuật và lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế. Việc từng bước đưa xe buýt điện vào khai thác không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng không khí đô thị mà còn tạo động lực phát triển giao thông công cộng bền vững. Đây cũng là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng hình ảnh một đô thị xanh, thông minh và thích ứng với các mục tiêu phát triển bền vững trong những thập niên tới.
Hoàng Thanh