Thúc đẩy sản xuất nông nghiệp giảm phát thải, thân thiện môi trường

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét đến sản xuất nông nghiệp, tỉnh Lào Cai đang chủ động triển khai các giải pháp thúc đẩy trồng trọt theo hướng giảm phát thải, thân thiện với môi trường. Trọng tâm là chuyển đổi từ phương thức canh tác truyền thống sang các quy trình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm sử dụng hóa chất. Nhiều mô hình trồng trọt hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp thông minh đã được xây dựng và nhân rộng tại các địa phương.

Bên cạnh đó, Lào Cai chú trọng áp dụng các biện pháp kỹ thuật như sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, tưới nước tiết kiệm, luân canh cây trồng và quản lý dịch hại tổng hợp. Qua đó, không chỉ hạn chế phát thải khí nhà kính mà còn cải tạo đất, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái nông nghiệp. Các hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân được hỗ trợ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, từng bước thay đổi tư duy sản xuất theo hướng bền vững.

Song song, tỉnh tăng cường liên kết sản xuất – tiêu thụ nông sản sạch, xây dựng chuỗi giá trị gắn với truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường. Điều này giúp nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Việc thực hiện Đề án trồng trọt giảm phát thải không chỉ là nhiệm vụ môi trường mà còn là động lực để Lào Cai tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050”, nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo kế hoạch, tỉnh định hướng phát triển sản xuất trồng trọt theo hướng sinh thái, hiện đại, phát thải thấp, gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Lào Cai định hướng phát triển sản xuất trồng trọt theo hướng sinh thái, hiện đại. (Ảnh: BC). 

Việc triển khai đề án được kỳ vọng góp phần giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản địa phương. Mục tiêu đến năm 2035, lĩnh vực trồng trọt của tỉnh phấn đấu giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm 2020. Trong đó, khoảng 70% diện tích gieo trồng lúa áp dụng các biện pháp canh tác giảm phát thải; 60% diện tích cây trồng cạn ứng dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp.

Tỉnh định hướng xây dựng nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho 1- 2 sản phẩm trồng trọt chủ lực; đồng thời triển khai một số mô hình sản xuất có khả năng đo lường, báo cáo, thẩm định và thí điểm phát triển tín chỉ các-bon. Trong quá trình triển khai, tỉnh định hướng áp dụng các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải phù hợp với từng nhóm cây trồng. Đối với lúa, khuyến khích thực hiện các quy trình “một phải năm giảm”, “ba giảm ba tăng”, tưới ngập khô xen kẽ, hệ thống thâm canh lúa cải tiến; tăng sử dụng phân bón hữu cơ, sinh học, giảm thuốc bảo vệ thực vật hóa học và tận dụng rơm rạ sau thu hoạch.

Với cây chè và cây ăn quả, tỉnh tập trung mở rộng sản xuất theo hướng hữu cơ, tăng độ che phủ đất, tận dụng phế phụ phẩm và áp dụng các biện pháp sinh học. Cùng với đó, tỉnh định hướng tiếp tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo vùng sinh thái. Đến năm 2035, dự kiến chuyển đổi khoảng 2.500 ha đất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả và cây lâu năm có giá trị kinh tế cao.

Các vùng sản xuất tập trung như: chè hữu cơ, chuối, dứa, cây ăn quả ôn đới và cây có múi được định hướng phát triển gắn với tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và xuất khẩu chính ngạch. Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định và cơ sở dữ liệu phát thải trong lĩnh vực trồng trọt, kết nối với hệ thống quốc gia;

Đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ đối với các sản phẩm phát thải thấp, nhất là các thị trường có yêu cầu cao về tiêu chuẩn môi trường. Đặc biệt, Lào Cai sẽ phát triển nhãn hiệu “phát thải thấp” cho ít nhất 1 - 2 sản phẩm chủ lực năm 2035 và mở rộng lên 3 - 5 ngành hàng nông sản vào năm 2050.

Tỉnh Lào Cai phấn đấu mở rộng ngành hàng nông sản phát thải thấp. (Ảnh: TN). 

Tỉnh cũng sẽ thiết lập hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) cho các sản phẩm như lúa, chè, chuối, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải liên thông với hệ thống quốc gia. Hằng năm sẽ có chương trình truyền thông “tiêu dùng xanh” thúc đẩy sản phẩm nông nghiệp sạch, thân thiện với môi trường.

Bên cạnh việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật, Kế hoạch còn đề ra các giải pháp về đào tạo, chuyển đổi nhận thức, xúc tiến thương mại, hợp tác quốc tế và lồng ghép với chương trình OCOP, chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới.

Có thể khẳng định, thúc đẩy trồng trọt giảm phát thải, thân thiện môi trường là hướng đi tất yếu để Lào Cai phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn mới. Quan trọng hơn, trồng trọt xanh không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho người nông dân. Nông sản sạch, an toàn ngày càng được thị trường ưa chuộng, giúp nâng cao thu nhập và ổn định sinh kế. Việc gắn sản xuất với tiêu chuẩn môi trường và truy xuất nguồn gốc cũng góp phần xây dựng thương hiệu nông sản Lào Cai theo hướng uy tín, chất lượng cao.

Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục duy trì các mô hình trồng trọt giảm phát thải, đặc biệt đầu tư đồng bộ về cơ chế chính sách, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực, Lào Cai cũng sẽ phát huy hiệu quả hơn nữa các mô hình trồng trọt giảm phát thải. Sự kết hợp hài hòa giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế sẽ giúp tỉnh xây dựng nền nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Thanh Hải