Thị trường carbon vận hành hiệu quả giúp doanh nghiệp tạo nguồn thu từ giảm phát thải

Thực hiện cam kết tại Hội nghị COP26 (cuối năm 2021) về mục tiêu đưa phát thải ròng về ‘0’ vào năm 2050 đòi hỏi nguồn lực lớn để đổi mới công nghệ, chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Bên cạnh ngân sách nhà nước, thị trường vốn và tiền tệ, thị trường carbon có vai trò quan trọng trong huy động nguồn lực, biến kết quả giảm phát thải thành giá trị kinh tế, khuyến khích doanh nghiệp chủ động chuyển đổi xanh. Nghị định 29/2026 của Chính phủ về sàn giao dịch carbon trong nước cùng giai đoạn thí điểm 2025-2026, với quy mô hơn 511 triệu tấn CO2 tương đương tại 3 ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng, tạo cơ sở pháp lý cho thị trường carbon phát triển.

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tín dụng xanh và thị trường carbon có mối quan hệ bổ trợ. Tín dụng xanh cung cấp nguồn vốn cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải. Ngược lại, thị trường carbon vận hành hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp tạo nguồn thu từ kết quả giảm phát thải, cải thiện dòng tiền và nâng cao khả năng trả nợ, qua đó góp phần cải thiện chất lượng tín dụng ngân hàng.

Doanh nghiệp được hưởng lợi nhiều từ giảm phát thải trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Ảnh minh họa

Để dòng vốn xanh phát huy hiệu quả, vấn đề không chỉ là cấp vốn cho dự án được xác định là ‘xanh’, mà còn phải đo lường và kiểm chứng kết quả tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Việc đo lường, báo cáo, thẩm định kết quả giảm phát thải và giao dịch hạn ngạch, tín chỉ carbon sẽ cung cấp thêm dữ liệu để các tổ chức tín dụng đánh giá hiệu quả sử dụng vốn, giám sát dự án và quản trị rủi ro. Kết nối tín dụng xanh với thị trường carbon sẽ góp phần khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ, giảm phát thải và hướng tới tăng trưởng bền vững.

Tín dụng xanh bắt đầu triển khai từ năm 2017, đến nay hoạt động này đã mở rộng cả về quy mô tín dụng và mức độ tham gia của các tổ chức tín dụng. Đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt hơn 856.000 tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh ngày càng lớn, thị trường carbon được kỳ vọng mở thêm nguồn lực tài chính, giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng.

Ở giai đoạn 2017-2025, tín dụng xanh tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm, với sự mở rộng cả về quy mô và số lượng tổ chức tín dụng tham gia. Dòng vốn tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, chiếm trên 31%; năng lượng xanh chiếm gần 28%. Dư nợ tín dụng được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt hơn 6,2 triệu tỷ đồng, chiếm trên 31,33% tổng dư nợ toàn nền kinh tế…/.

PHẠM DUNG