Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, trước đây phần lớn diện tích rừng trồng của người dân trên địa bàn tỉnh được khai thác sau 5 - 6 năm, chủ yếu cung cấp gỗ nguyên liệu nên giá trị kinh tế chưa cao, phụ thuộc nhiều vào thương lái.
Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng siết chặt các quy định về nguồn gốc gỗ hợp pháp và quản lý rừng bền vững. Điều đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi phương thức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế để nâng cao giá trị rừng trồng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của rừng trồng, chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC đang tạo chuyển biến trong tư duy phát triển lâm nghiệp của người dân Thái Nguyên. Từ sản xuất nhỏ lẻ sang quản lý rừng theo tiêu chuẩn quốc tế, phát triển rừng gỗ lớn và hình thành vùng nguyên liệu hợp pháp, mô hình này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lâm nghiệp.
Thực hiện chủ trương phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã tích cực triển khai mô hình quản lý rừng theo tiêu chuẩn FSC. Là địa phương có diện tích rừng lớn, xã Văn Hán sở hữu nhiều tiềm năng phát triển kinh tế lâm nghiệp. Những năm gần đây, địa phương đã khai thác hiệu quả lợi thế này, đẩy mạnh phát triển rừng bền vững theo tiêu chuẩn FSC, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Với hơn 6ha rừng, nhiều năm nay gia đình ông Hoàng Văn Chung, xóm Cầu Mai, xã Văn Hán chủ yếu trồng keo. Với điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, cây keo sinh trưởng tốt, sau khoảng 6 - 7 năm có thể cho thu hoạch. Những năm gần đây, được chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động, gia đình ông Chung đã chuyển sang quản lý, phát triển rừng theo tiêu chuẩn FSC. Xóm Cầu Mai hiện có gần 130 hộ dân, trong đó hơn 60% số hộ phát triển rừng trồng theo tiêu chuẩn FSC.
Nhiều địa phương chuyển đổi sản xuất sang mô hình quản lý rừng theo tiêu chuẩn FSC (Ảnh: BM).
Tại xã Yên Trạch, địa phương có thế mạnh kinh tế rừng với tổng diện tích gần 6.500ha, trong đó hơn 4.100ha đã được cấp chứng chỉ FSC. Những năm gần đây, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, định hướng người dân chuyển từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn, áp dụng quy trình chăm sóc theo tiêu chuẩn FSC. Giai đoạn 2025-2030, xã Yên Trạch đặt mục tiêu mở rộng diện tích rừng FSC lên 4.800ha đến 5.200ha, duy trì tỷ lệ che phủ 50-52%. Chính quyền địa phương tiếp tục phối hợp với kiểm lâm và doanh nghiệp chuyển giao kỹ thuật, nâng cao chất lượng rừng trồng.
Giai đoạn 2026 - 2030, xã Thanh Thịnh xác định phát triển lâm nghiệp bền vững là nhiệm vụ trọng tâm; tập trung mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC, phát triển rừng gỗ lớn, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung.
Đến nay, tỷ lệ che phủ rừng của xã đạt 77,26%; duy trì ổn định hơn 3.628 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC; diện tích trồng rừng sau khai thác đạt 220 ha, bằng 110% kế hoạch năm, tạo nền tảng thực hiện mục tiêu trồng mới 1.000 ha rừng giai đoạn 2026 - 2030. Địa phương đang tiếp tục rà soát diện tích đủ điều kiện để mở rộng thêm khoảng 400 ha rừng đạt chứng chỉ FSC, đồng thời phối hợp với các hợp tác xã, doanh nghiệp triển khai các dự án phát triển rừng gỗ lớn và từng bước tiếp cận cơ chế phát triển tín chỉ carbon.
Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh Thái Nguyên đã có hơn 7.660ha rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC. Diện tích này tập trung tại các xã An Khánh, Phú Lạc, Quân Chu, Đại Từ, Phú Thịnh, Thành Công, Đại Phúc và phường Phúc Thuận.
Tính đến thời điểm hiện tại, tổng diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC trên địa bàn toàn tỉnh đạt trên 45.190ha. Thực tế cho thấy, giá trị kinh tế của rừng FSC thường cao hơn 20-30%, thậm chí có nơi tăng 50% so với rừng trồng thông thường. Không chỉ bán được giá cao, người trồng rừng còn được tiếp cận hợp đồng bao tiêu dài hạn, giảm rủi ro “được mùa, mất giá”.
Những cánh rừng gỗ lớn hình thành được quản lý hiệu quả tạo tiền để để Thái Nguyên phát triển lâm nghiệp bền vững.
Theo đánh giá của ngành chức năng, cùng với giá trị kinh tế, rừng FSC còn mang lại những lợi ích bền vững về môi trường. Việc không đốt thực bì, không sử dụng thuốc trừ cỏ độc hại, tăng cường che phủ rừng, bảo vệ sinh cảnh tự nhiên… đã góp phần giảm nguy cơ cháy rừng, xói mòn đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, tỉnh đang tập trung tuyên truyền, rà soát các diện tích rừng đủ điều kiện để kết nối doanh nghiệp tham gia, đồng thời định hướng từng bước tiếp cận thị trường tín chỉ carbon từ rừng - một lĩnh vực giàu tiềm năng trong tương lai.
Không chỉ tạo sinh kế ổn định cho hàng nghìn hộ trồng rừng, rừng FSC còn giúp Thái Nguyên nâng cao hình ảnh địa phương trong chuỗi cung ứng toàn cầu, mở ra cơ hội thu hút đầu tư chế biến sâu ngành gỗ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn./.
Thu Thùy