Hoàn thiện mạng lưới cấp nước, đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt, sản xuất và dịch vụ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên tăng mạnh, việc đầu tư, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống cấp nước trở thành yêu cầu cấp thiết, nhằm bảo đảm nguồn nước ổn định, an toàn và đáp ứng yêu cầu của người dân, doanh nghiệp. Trước áp lực này, các đơn vị cấp nước trên địa bàn đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước sạch được cung cấp an toàn, liên tục.

Thông tin từ Công ty CP Nước sạch Thái Nguyên, trong 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng nước thương phẩm đạt gần 6 triệu mét khối, tăng hơn 6% so với cùng kỳ năm trước; số khách hàng sử dụng nước sạch tiếp tục tăng, với tổng số lên hơn 87 nghìn hộ; doanh thu nước máy đạt 76,5 tỷ đồng... 

Bên cạnh đó, việc cấp nước nông thôn cũng được Thái Nguyên chú trọng. Hiện nay, Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh đang quản lý 34 công trình cấp nước tập trung, phục vụ hơn 35 nghìn khách hàng tại 25 xã, phường trên địa bàn.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay nhiều công trình ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện vận hành còn khó khăn, việc duy trì cấp nước ổn định đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực, vật tư và phương án ứng phó thiên tai. Do đó cần tăng cường rà soát, đánh giá hiện trạng từng công trình, chủ động bố trí nguồn lực phù hợp và xây dựng phương án vận hành linh hoạt. Đồng thời, việc bảo trì, sửa chữa định kỳ và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý, vận hành cần được thực hiện thường xuyên, nhằm hạn chế gián đoạn nguồn nước khi xảy ra sự cố.

Trên cơ sở đó, việc chủ động nâng cao năng lực cấp nước, hoàn thiện hạ tầng và mở rộng mạng lưới được xác định là giải pháp quan trọng, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để Thái Nguyên triển khai các nhiệm vụ cụ thể trong giai đoạn tới. Do đó hướng tới bảo đảm nguồn nước ổn định, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Kế hoạch số 363/KH-UBND về việc nâng cao năng lực cấp nước và phát triển, hoàn thiện mạng lưới cấp nước đô thị, khu công nghiệp, giai đoạn 2026-2030.

Đẩy mạnh hoàn thiện mạng lưới cấp nước sạch góp phần nâng cao đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân, doanh nghiệp. 

Kế hoạch nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch của người dân, doanh nghiệp, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; từng bước mở rộng hệ thống cấp nước tập trung tới khu vực nông thôn lân cận đô thị, bảo đảm cấp nước ổn định, an toàn và chất lượng.

Mục tiêu đến năm 2030, 100% hộ gia đình tại đô thị được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn; dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt từ 98% trở lên; 100% khu công nghiệp đang hoạt động được cung cấp nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung. Tỷ lệ thất thoát, hao hụt nước sạch tại khu vực đô thị không quá 14%, khu vực công nghiệp không quá 10%. 100% đơn vị cấp nước xây dựng, thực hiện và định kỳ rà soát, cập nhật Kế hoạch cấp nước an toàn theo quy định; trong đó xác định phương án dự phòng nguồn nước, phương án cấp điện dự phòng và các giải pháp ứng phó sự cố nhằm bảo đảm cấp nước liên tục, an toàn.

Tỉnh ưu tiên phát triển hệ thống cấp nước tập trung, liên vùng, công suất lớn; tăng tính kết nối giữa các khu vực, sử dụng tiết kiệm tài nguyên nước và giảm thất thoát. Cùng với đó là hiện đại hóa nhà máy, mạng lưới và dịch vụ cấp nước; ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường và đẩy mạnh số hóa trong quản lý, vận hành, khai thác, kinh doanh nước sạch.

 Các đơn vị cấp nước được yêu cầu rà soát công suất hiện có, xây dựng lộ trình đầu tư nâng công suất trong giai đoạn 2026-2030; nâng cấp công nghệ xử lý, thay thế các tuyến ống cũ, xuống cấp; đầu tư đồng hồ tổng, đồng hồ khu vực và ứng dụng GIS, SCADA để quản lý mạng lưới, kiểm soát thất thoát nước. Đồng thời từng bước số hóa toàn bộ mạng lưới và công tác quản lý khách hàng. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao tính liên kết vùng và bảo đảm an toàn cấp nước.

Theo Kế hoạch, các đơn vị cấp nước nghiên cứu đầu tư các tuyến ống truyền tải liên vùng, hướng tới bảo đảm các khu vực được cấp nước từ tối thiểu 2 nguồn trở lên; ưu tiên các khu công nghiệp, cụm công nghiệp tập trung nhiều cơ sở sản xuất. Mạng lưới cấp nước mở rộng tới các khu vực ven đô, khu tái định cư và khu dân cư mới.

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh xác định 15 dự án cấp nước ưu tiên. Những dự án có quy mô lớn gồm: Nhà máy nước Yên Bình 2, công suất 54.000m³/ngày; Nhà máy nước Sông Công 2, Nhà máy nước Phú Bình 1 và Nhà máy nước Phổ Yên, công suất 50.000m³/ngày mỗi nhà máy; Nhà máy nước Tân Thái và Nhà máy nước Đồng Hỷ, công suất 35.000m³/ngày mỗi nhà máy. Để thu hút nguồn lực đầu tư, tỉnh sẽ công khai danh mục các dự án cấp nước cần đầu tư; xác định rõ nguồn nước, vùng phục vụ, nhu cầu công suất và yêu cầu về mạng lưới.

Thái Nguyên hướng tới mục tiêu mở rộng mạng lưới cấp nước tối thiểu 2 nguồn trở lên tới các khu vực ven đô, khu tái định cư và khu dân cư mới. (Ảnh: NT). 

Đồng thời nghiên cứu rút ngắn từ 30-40% thời gian thực hiện các thủ tục đầu tư, xây dựng, cấp phép thi công đối với các dự án, công trình cấp nước ưu tiên.

Các cơ quan chuyên môn của tỉnh được giao những nhiệm vụ cụ thể nhằm nâng cao năng lực và bảo đảm an toàn cấp nước. Sở Xây dựng chủ trì tham mưu quy hoạch, hoàn thiện mạng lưới và rà soát thỏa thuận dịch vụ cấp nước. Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát nguồn nước phục vụ các dự án. Sở Y tế tham mưu tiêu chuẩn chất lượng, tăng cường kiểm tra, giám sát nước sạch. Sở Tài chính tham mưu bố trí vốn, cơ chế tài chính và chính sách hỗ trợ đầu tư, nhất là tại khu vực khó khăn. Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh phối hợp xây dựng phương án cấp nước, rà soát nhu cầu và hạn chế đầu tư phân tán.

Đối với UBND các xã, phường, có trách nhiệm quản lý, giám sát hoạt động cấp nước trên địa bàn; ký thỏa thuận dịch vụ và phê duyệt kế hoạch phát triển cấp nước theo thẩm quyền. Chính quyền cơ sở rà soát khả năng đấu nối, chất lượng nước, kịp thời báo cáo, kiến nghị xử lý khi đơn vị cấp nước không đáp ứng yêu cầu. Đồng thời, chủ động đề xuất dự án cấp nước theo quy hoạch, thúc đẩy triển khai mạng lưới truyền tải, phân phối đến khu dân cư và các dự án. Định kỳ rà soát, điều chỉnh thỏa thuận dịch vụ; phối hợp bảo vệ công trình, nguồn nước và tiếp nhận, xử lý phản ánh liên quan đến cấp nước…

Việc triển khai kế hoạch nâng cao năng lực cấp nước giai đoạn 2026-2030 cho thấy Thái Nguyên đang từng bước đặt vấn đề bảo đảm nước sạch trong tổng thể chiến lược phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Khi đô thị mở rộng, các khu công nghiệp tiếp tục phát triển và nhu cầu sử dụng nước gia tăng, một hệ thống cấp nước ổn định, an toàn và có khả năng đáp ứng công suất lớn sẽ trở thành nền tảng quan trọng đối với phát triển bền vững.

Tuấn Anh