Hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang thời gian qua đã góp phần cung cấp nguyên liệu phục vụ sản xuất, xây dựng hạ tầng và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cùng với nhu cầu sử dụng tài nguyên ngày càng gia tăng, công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực khoáng sản cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới nhằm bảo đảm khai thác đúng quy định, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên và hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường.
Trước thực tế đó, tỉnh Tuyên Quang đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản tại các mỏ được cấp phép; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến khai thác vượt công suất, vượt ranh giới mỏ, không thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường hoặc nghĩa vụ tài chính theo quy định. Công tác thanh tra được triển khai theo hướng thường xuyên, có trọng tâm, tập trung vào những khu vực tiềm ẩn nguy cơ xảy ra vi phạm.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng yêu cầu các doanh nghiệp khai thác khoáng sản thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về đất đai, môi trường, an toàn lao động và phục hồi môi trường sau khai thác. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát hoạt động khai thác từng bước được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên và minh bạch hóa hoạt động của các đơn vị được cấp phép.
Thông qua các giải pháp đồng bộ, Tuyên Quang hướng tới mục tiêu khai thác khoáng sản theo quy hoạch, bảo đảm cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Theo thống kê, toàn tỉnh Tuyên Quang hiện có hơn 400 mỏ, điểm mỏ và điểm khoáng sản với hơn 28 loại khoáng sản khác nhau như vàng, đồng, antimon, đất hiếm, đá vôi, cát sỏi... Trong đó, một số loại có trữ lượng tương đối lớn như quặng sắt, barit, kẽm.
Hoạt động khai thác khoáng sản tại Tuyên Quang thời gian qua được đánh giá đã có đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách, phát triển kinh tế xã hội và tạo việc làm. Tuy nhiên, tại một số nơi, một số thời điểm vẫn xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản trái quy định, thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng đến môi trường.
Tuyên Quang có nhiều mỏ khoáng sản với trữ lượng lớn.
Trước tình hình trên, UBND tỉnh vừa ban hành văn bản số 3607/UBND-KTN về việc tăng cường công tác quản lý; thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Theo đó Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, UBND các xã, phường tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sản trên địa bàn theo đúng quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Việc xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra phải bám sát tình hình thực tế, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị; không chồng chéo, trùng lặp, không gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp.
Tập trung kiểm tra các khu vực có hoạt động khoáng sản phức tạp; khu vực giáp ranh giữa các địa phương; khu vực thường xuyên xảy ra khai thác khoáng sản trái phép; khu vực nhạy cảm về môi trường, an ninh, trật tự. Nội dung kiểm tra cần chú trọng việc khai thác khoáng sản trái phép; khai thác không đúng nội dung giấy phép; việc thực hiện nghĩa vụ tài chính; việc chấp hành quy định về bảo vệ môi trường, đất đai, an toàn lao động, an toàn giao thông và các quy định pháp luật có liên quan.
Cùng với đó, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; tham mưu thu hồi, chấm dứt hiệu lực giấy phép hoạt động khoáng sản theo thẩm quyền và quy định của pháp luật; trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm thì chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để điều tra, xử lý theo quy định.
UBND tỉnh yêu cầu thủ trưởng các sở, ngành; chủ tịch UBND các xã, phường và các tổ chức, cá nhân được cấp phép hoạt động khoáng sản, thu hồi khoáng sản nghiêm túc triển khai thực hiện.
UBND tỉnh Tuyên Quang giao các Sở, ban ngành giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác khoáng sản. (Ảnh: NLB).
Các sở, ngành, UBND xã, phường và các tổ chức, cá nhân được cấp phép hoạt động khoáng sản, thu hồi khoáng sản phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra. Tập trung vào các khu vực có hoạt động khoáng sản phức tạp, khu vực giáp ranh, nơi thường xuyên xảy ra khai thác trái phép hoặc tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường và gây nguy cơ mất an ninh trật tự.
Đặc biệt, UBND xã, phường chịu trách nhiệm toàn diện về công tác quản lý, bảo vệ khoáng sản trên địa bàn. Chủ tịch UBND xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng khai thác, tập kết, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái quy định mà không có biện pháp ngăn chặn hiệu quả…
Việc tăng cường quản lý hoạt động khoáng sản không chỉ nhằm ngăn chặn các hành vi khai thác trái phép mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường ngày càng được đặt ra rõ nét, công tác thanh tra, kiểm tra thường xuyên giúp kịp thời phát hiện những bất cập trong quá trình khai thác, từ đó hạn chế nguy cơ thất thoát tài nguyên, suy giảm chất lượng môi trường và ảnh hưởng đến đời sống người dân tại khu vực có mỏ.
Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản, việc tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật không chỉ là trách nhiệm bắt buộc mà còn tạo điều kiện để hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra ổn định, lâu dài. Quá trình khai thác gắn với bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn lao động và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong sử dụng tài nguyên.
Trong thời gian tới, cùng với việc duy trì các đợt kiểm tra chuyên ngành, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình khai thác tại các mỏ, tăng cường giám sát việc chấp hành các quy định về môi trường, đất đai và tài nguyên nước.
Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm các hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh diễn ra đúng quy định, đúng quy hoạch và phù hợp với năng lực chịu tải của môi trường. Qua đó, nguồn tài nguyên khoáng sản được quản lý chặt chẽ hơn, phục vụ hiệu quả cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Mai Anh