Theo UBND tỉnh Lào Cai, thời gian qua, kể từ khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào hoạt động, công tác quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác đã được các cấp, ngành quan tâm triển khai và đạt nhiều kết quả tích cực.
Trên địa bàn tỉnh Lào Cai hiện có 45 dự án khai thác, chế biến khoáng sản nhóm I, khoáng chất công nghiệp được cấp phép khai thác thuộc thẩm quyền quản lý của ngành Công Thương. Ngành khai thác và chế biến khoáng sản hiện đang tạo việc làm ổn định cho khoảng 17.500 lao động, với mức thu nhập bình quân đạt từ 7 - 10 triệu đồng/người/tháng.
Về chế biến khoáng sản, trên địa bàn tỉnh Lào Cai hiện có 18 nhà máy hóa chất - phân bón và nhiều cơ sở vật liệu xây dựng. Các sản phẩm chủ lực gồm: đồng tấm, vàng, bạc, axit sunfuric, phốt pho vàng - đỏ, phân DAP, supe lân, NPK, phân lân nung chảy, axit photphoric, bột đá CaCO3, đá xẻ, xi măng, gạch tuynel,...
Khai thác hiệu quả tài nguyên khoáng sản góp phần phát triển kinh tế-xã hội là nhiệm vụ quan trọng được tỉnh đẩy mạnh triển khai.
Mặc dù đạt được nhiều kết quả, song ở ở một số nơi vẫn còn tình trạng khai thác, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép; công tác kiểm tra, phát hiện, xử lý có lúc, có nơi chưa quyết liệt, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên, mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến môi trường, đời sống người dân.
Để khắc phục những tồn tại, hạn chế nêu trên và tiếp tục tăng cường công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu: Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tiếp tục chủ động tham mưu công tác quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn. Phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh, các Sở, ban, ngành và địa phương liên quan trong công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác, ngăn chặn hoạt động khai thác khoáng sản trái phép.
Chủ trì tham mưu tổ chức các đợt kiểm tra liên tỉnh tại các khu vực giáp ranh phức tạp về khoáng sản. Đề xuất cơ chế phối hợp, chế độ thông tin, báo cáo giữa các địa phương nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn. Có văn bản hướng dẫn, đôn đốc các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động khoáng sản trên địa bàn thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác. Nâng cao trách nhiệm trong công tác quản lý ranh giới mỏ, mốc giới khu vực được cấp phép và bảo vệ tài nguyên khoáng sản tại khu vực lân cận.
Sở Công Thương chủ trì và phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, quản lý nguồn gốc, xuất xứ đối với hoạt động chế biến, kinh doanh, tiêu thụ khoáng sản; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc tham mưu xử lý nghiêm các hành vi thu mua, tàng trữ, tiêu thụ khoáng sản không rõ nguồn gốc, khoáng sản khai thác trái phép. Tăng cường kiểm tra việc quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp trong hoạt động khai thác khoáng sản. Phối hợp xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng vật liệu nổ công nghiệp trái phép, sai mục đích hoặc để thất thoát, mất an toàn.
Các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản.
Sở Xây dựng phối hợp quản lý đối với hoạt động khai thác, vận chuyển, sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình xây dựng trên địa bàn. Rà soát các bến thủy nội địa, bãi tập kết vật liệu xây dựng, các cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng; kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm quy định về bến bãi tập kết, đồng thời chấm dứt tất cả các bến thủy nội địa hoạt động trái phép, tự phát.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Công an tỉnh tiếp tục tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây, ổ nhóm, đối tượng hoạt động khai thác khoáng sản trái phép có tổ chức; xử lý nghiêm các hành vi bảo kê, tiếp tay, bao che cho hoạt động khai thác khoáng sản trái phép. Chỉ đạo lực lượng Công an xã, phường tăng cường tuần tra, kiểm tra tại các khu vực trọng điểm, phức tạp về khoáng sản, nhất là khu vực giáp ranh, vùng sâu, vùng xa, khu vực có nguy cơ tái diễn khai thác trái phép.
Tăng cường công tác quản lý hoạt động vận chuyển khoáng sản; kiểm tra, xử lý nghiêm các phương tiện vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc, quá tải, vi phạm quy định của pháp luật và phương tiện không có đăng ký, đăng kiểm và các giấy tờ hợp pháp khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định của pháp luật lưu hành trên các sông, suối, hồ thuộc địa bàn tỉnh. Tiếp tục tuần tra, kiểm soát, phát hiện, xử lý nghiêm, xử lý dứt điểm việc khai thác cát, sỏi lòng sông, suối, hồ bằng tàu cuốc, xong trong quý II/2026.
Đối với các địa phương, Chủ tịch UBND các xã, phường chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và trước UBND tỉnh Lào Cai nếu để xảy ra tình trạng thăm dò, khai thác khoáng sản, sử dụng đất trái phép trên địa bàn mà không kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý; xử lý, kiểm điểm hoặc kiến nghị xử lý, kiểm điểm đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định.
Tăng cường quản lý đất đai, lòng sông, suối, bãi bồi, bến bãi tập kết và diện tích rừng trên địa bàn; kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp lợi dụng cải tạo mặt bằng, hạ cốt nền, làm ao, làm đường, san gạt đất để khai thác khoáng sản trái phép. Ban hành kế hoạch cụ thể về bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn; phân công nhiệm vụ rõ người, rõ trách nhiệm đối với từng cán bộ, công chức phụ trách địa bàn, lực lượng công an xã, dân quân và trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.
Tổ chức ký cam kết thực hiện bảo vệ khoáng sản chưa khai thác tới các cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn nơi gần khu vực có khoáng sản. Xây dựng đường dây nóng để người dân kịp thời phản ánh các vi phạm trong hoạt động khoáng sản./.
Hà Trang