Tỉnh Sơn La với lợi thế diện tích mặt nước rộng lớn từ các hồ thủy điện và hệ thống sông suối đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng thủy sản theo hướng bền vững. Thay vì phát triển tự phát, địa phương đã chú trọng quy hoạch vùng nuôi, kiểm soát sản lượng khai thác và bảo vệ môi trường sinh thái. Các mô hình nuôi cá lồng, nuôi thủy sản theo tiêu chuẩn an toàn sinh học được khuyến khích nhân rộng, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và chất lượng sản phẩm.
Đồng thời, công tác tái tạo nguồn lợi, thả giống và kiểm soát hoạt động đánh bắt tận diệt được tăng cường nhằm duy trì sự cân bằng sinh thái lâu dài. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân về bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen khai thác có trách nhiệm.
Nhờ những giải pháp đồng bộ này, ngành thủy sản Sơn La không chỉ phát triển ổn định mà còn tạo sinh kế bền vững, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương. Đáng chú ý, tại các xã vùng lòng hồ, nuôi cá lồng đã trở thành nguồn thu nhập ổn định của nhiều hộ dân. Từ hình thức sản xuất nhỏ lẻ, dựa vào kinh nghiệm, nhiều hộ dân đã chuyển sang đầu tư bài bản, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và chú trọng đầu ra sản phẩm.
Sơn La thả cá tái tạo nguồn lợi thuỷ sản vùng lòng hồ. (Ảnh: VT).
Việc lựa chọn phương thức nuôi bán công nghiệp, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương đã giúp người dân giảm chi phí, đồng thời bảo đảm chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, cá thương phẩm được thị trường ưa chuộng, đầu ra ổn định. Từ hiệu quả của mô hình nuôi cá lồng, nhiều hộ dân trong vùng đã học tập, từng bước thay đổi phương thức sản xuất và liên kết, thành lập HTX thủy sản Chiềng Bằng, với 33 thành viên, duy trì 238 lồng nuôi.
Mỗi năm, hợp tác xã cung cấp hơn 100 tấn cá ra thị trường, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh, mà còn mở rộng tiêu thụ sang các địa phương lân cận, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm. Còn tại xã Mường Khiêng, tận dụng hơn 1.030 ha mặt nước lòng hồ thủy điện Sơn La, nhân dân đã đầu tư phát triển nuôi cá lồng, gắn với áp dụng kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo hướng liên kết. Toàn xã hiện có trên 700 lồng cá và 2 HTX thủy sản đang hoạt động.
Lãnh đạo UBND xã, cho biết, địa phương thường xuyên phối hợp với cơ quan chuyên môn tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng quy trình nuôi an toàn; đồng thời hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, một số hộ đã tham gia liên kết, đưa sản phẩm vào hệ thống nhà hàng, siêu thị, góp phần nâng cao giá trị thủy sản. Theo thống kê, toàn tỉnh có trên 26.500 ha mặt nước có khả năng phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó diện tích lòng hồ thủy điện Sơn La và Hòa Bình chiếm phần lớn. Khai thác tiềm năng, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình liên kết.
Cùng với đó, công tác xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại được đẩy mạnh, tạo điều kiện để sản phẩm thủy sản mở rộng thị trường tiêu thụ. Đến nay, toàn tỉnh có 2.907 ha nuôi trồng thủy sản, với 7.091 lồng nuôi, sản lượng đạt trên 1.423 tấn; hình thành 15 chuỗi cung ứng thủy sản an toàn với hơn 2.000 lồng nuôi. Bên cạnh đó, công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản được chú trọng, hằng năm, các địa phương tổ chức thả cá giống xuống lòng hồ, sông, suối; tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng ngư cụ cấm, không khai thác tận diệt.
Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã thả trên 1 triệu con cá giống, góp phần phục hồi nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Bên cạnh đó, việc theo dõi môi trường nước, kiểm soát dịch bệnh trong nuôi trồng được tăng cường. Các cơ quan chuyên môn thường xuyên hướng dẫn kỹ thuật nuôi an toàn, hạn chế rủi ro, bảo đảm chất lượng sản phẩm. Nhằm phát triển thủy sản theo hướng bền vững, UBND tỉnh Sơn La vừa ban hành kế hoạch cơ cấu lại ngành Thủy sản, với mục tiêu chuyển dịch từ chiều rộng sang chiều sâu, tận dụng tối đa tiềm năng lòng hồ thủy điện để nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái.
Sơn La định hướng tận dụng tối đa tiềm năng lòng hồ thủy điện để nâng cao giá trị kinh tế. (Ảnh: BL).
Phấn đấu đến năm 2030, diện tích nuôi trồng thủy sản của tỉnh đạt 3.165 ha, với khoảng 7.212 lồng nuôi, sản lượng đạt 10.779 tấn; Tỷ lệ sản phẩm áp dụng quy trình VietGAP hoặc tương đương đạt khoảng 35%, giá trị sản xuất tăng bình quân trên 2,5%/năm...Lãnh đạo Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Sơn La, cho biết, Chi cục sẽ tiếp tục tham mưu Sở Tài nguyên và Môi trường khai thác hiệu quả diện tích mặt nước gắn với bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản; đẩy mạnh phát triển các mô hình nuôi an toàn, kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm.
Cùng với đó, tăng cường liên kết trong sản xuất, tiêu thụ; chú trọng xây dựng thương hiệu thủy sản đặc trưng, đáp ứng yêu cầu thị trường. Việc định hướng phát triển vùng nuôi tập trung, khuyến khích áp dụng công nghệ mới, cùng với tăng cường giám sát môi trường, kiểm soát dịch bệnh sẽ là nền tảng để ngành thủy sản Sơn La phát triển ổn định, bền vững.
Phát huy lợi thế đi đôi với bảo tồn nguồn lợi thủy sản là hướng đi đúng đắn của Sơn La trong bối cảnh phát triển hiện nay. Khi tài nguyên được quản lý hiệu quả và khai thác hợp lý, địa phương sẽ duy trì được nguồn lợi lâu dài, tránh tình trạng suy giảm và cạn kiệt. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng chuỗi giá trị thủy sản bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Bảo tồn và phát huy nguồn lợi thủy sản không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài của Sơn La. Khi khai thác đi đôi với tái tạo, tài nguyên sẽ được duy trì bền vững, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế ổn định. Với định hướng lâu dài và sự vào cuộc đồng bộ, Sơn La kỳ vọng xây dựng ngành thủy sản hiện đại, thân thiện môi trường, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh.
Thái Sơn