Là loài chim cánh cụt lớn và nặng nhất thế giới, chim cánh cụt hoàng đế sống dựa hoàn toàn vào băng biển để sinh sống, săn mồi và sinh sản. Tuy nhiên, tình trạng nước biển ấm lên khiến các tảng băng tan sớm và thu hẹp diện tích đã gây ra sự sụt giảm nghiêm trọng về số lượng cá thể.
Chim cánh cụt hoàng đế phụ thuộc vào lớp băng biển cố định, loại băng bám chắc vào bờ, trong khoảng 9 tháng mỗi năm để sinh sản và nuôi con. Chim non nở ra và phát triển trên lớp băng này cho đến khi có bộ lông không thấm nước. Trong khi đó, chim trưởng thành cũng cần môi trường ổn định để thay lông hàng năm, trước khi có thể quay trở lại đại dương kiếm ăn.
Chim cánh cụt hoàng đế được đưa vào danh sách loài nguy cấp.
Tuy nhiên, kể từ năm 2016, lượng băng biển Nam Cực đã giảm xuống mức thấp kỷ lục do tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu. Khi băng tan sớm, toàn bộ đàn chim có thể bị cuốn xuống đại dương. Những con non chưa đủ lông chống nước dễ dàng chết đuối, còn những cá thể sống sót cũng có nguy cơ chết cóng do cơ thể bị ướt.
Theo đánh giá mới nhất của IUCN, quần thể chim cánh cụt hoàng đế có thể giảm một nửa vào những năm 2080 nếu xu hướng băng biển tiếp tục suy giảm. Hiện nay, số lượng cá thể trưởng thành ước tính khoảng 595.000, đã giảm 10% trong giai đoạn 2009 – 2018. Việc IUCN đưa loài chim cánh cụt hoàng đế từ nhóm "Sắp bị đe dọa" lên nhóm "Nguy cấp" cho thấy mối đe dọa đối với các loài phụ thuộc vào môi trường băng giá.
Ngoài chim cánh cụt hoàng đế, IUCN cũng đưa loài hải cẩu lông Nam cực vào danh mục "Nguy cấp" do số lượng đã giảm hơn 50% kể từ năm 1999. Nguyên nhân được xác định là do nhiệt độ đại dương tăng cao đẩy loài tôm krill - nguồn thức ăn chính của hải cẩu - xuống các tầng nước sâu hơn, gây ra tình trạng thiếu hụt thức ăn cho loài hải cẩu này. Ngoài ra, IUCN chuyển loài hải cẩu voi phương Nam từ diện "Ít lo ngại" sang diện "Dễ bị tổn thương" do bùng phát các mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm./.
Bùi Hạnh