Phát triển điện mặt trời mái nhà, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tỉnh Bắc Ninh được phân bổ mục tiêu phát triển 3.392 MW công suất điện mặt trời mái nhà đến năm 2035. Bám sát mục tiêu quy hoạch và chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, thời gian qua, Sở Công Thương Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Sở Công Thương đã tham mưu UBND tỉnh phê duyệt Đề án phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2035, làm cơ sở định hướng lâu dài cho việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại khu vực doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở y tế, hộ gia đình và các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh.

Cùng với đó, Sở đã định hướng, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng điện lớn nghiên cứu, đầu tư lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Theo đó, đợt 1 đã thông báo, khuyến khích 217 doanh nghiệp với tổng công suất định hướng tối thiểu 515 MW; đợt 2 là 200 doanh nghiệp, với tổng công suất tối thiểu khoảng 296,5 MW.

Bắc Ninh khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. 

Kết quả, toàn tỉnh đã có khoảng 314 MW điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đăng ký phát triển; trong đó khoảng 285 MW đã hoàn thành, đưa vào vận hành, ước tạo ra khoảng 112 triệu kWh điện sạch tại chỗ trong 6 tháng đầu năm 2026. Tổng giá trị tác động kinh tế quy đổi từ điện mặt trời mái nhà đạt khoảng 3.096 tỷ đồng. Đến nay, trên địa bàn Bắc Ninh đã có 58 doanh nghiệp đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất khoảng 205 MW, đạt khoảng 40% so với tổng công suất định hướng. 

Theo UBND tỉnh, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là chủ trương đúng đắn, phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng xanh, bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện của tỉnh tăng với tỷ lệ rất cao (công suất tiêu thụ 6 tháng năm 2026 đã tăng 32% so với năm 2025) nên việc phát triển điện mặt trời mái nhà là giải pháp rất quan trọng và cấp bách. 

Mặc dù là địa phương được đánh giá phát triển điện mặt trời mái nhà dẫn đầu cả nước từ năm 2025 đến nay với công suất lắp mới đạt gần 400MW nhưng so với nhu cầu, tiềm năng và chỉ tiêu định hướng trong quy hoạch điện VIII thì kết quả vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra.

Để đẩy nhanh tiến độ lắp đặt, sớm hoàn thành chỉ tiêu phân bổ, định hướng, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các doanh nghiệp sử dụng điện lớn đã được định hướng, phân bổ chỉ tiêu phải khẩn trương triển khai thực hiện hoàn thành việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà theo công suất tại các Thông báo của Chủ tịch UBND tỉnh (số 366/TBUBND ngày 02/12/2025 và số 414/TB-UBND ngày 27/6/2026).

Kết quả thực hiện là cơ sở để UBND tỉnh xem xét, đánh giá mức độ tham gia của doanh nghiệp về bảo đảm cung ứng điện, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển năng lượng xanh trên địa bàn tỉnh. Trường hợp các doanh nghiệp không hoàn thành mà không có lý do bất khả kháng, khách quan sẽ xem xét khi phê duyệt danh sách khách hàng thuộc diện ưu tiên cấp điện năm 2027.

Sở Công Thương tổng hợp các đơn vị chưa triển khai việc thực hiện tính đến ngày 31/7/2026 báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh; đồng thời có trách nhiệm gửi văn bản nhắc nhở các đơn vị chưa triển khai thực hiện việc lắp đặt tại 02 thông báo nêu trên xong trước ngày 25/8/2026.

Chủ tịch UBND các xã, phường, Giám đốc các cơ sở y tế (bao gồm cả các đơn vị đã được phân bổ chỉ tiêu tại Thông báo số 186/TB-UBND) trên địa bàn tỉnh khẩn trương chỉ đạo triển khai thực hiện lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Trường hợp không thực hiện được chỉ tiêu đã phân bổ mà không có lý do bất khả kháng sẽ xem xét đánh giá trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, địa phương năm 2026.

Sở Công Thương, UBND các xã, phường, cơ quan liên quan tập trung thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ cho hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn 2026 - 2030; khẩn trương triển khai việc đầu tư, lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong nhân dân.

Thực hiện triệt để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các thủ tục hành chính, nghiêm cấm các hành vi cản trở việc đầu tư, lắp đặt điện mặt trời mái nhà; tiếp tục duy trì thực hiện song song các thủ tục về đấu nối điện; chấp hành nghiêm việc miễn giấy phép xây dựng điện mặt trời áp mái theo quy định. Khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ sang mua bán điện trực tiếp khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Tỉnh Bắc Ninh yêu cầu các sở, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các mục tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà được được giao. 

Công ty Điện lực Bắc Ninh chủ trì, phối hợp với các đơn vị phân phối bán lẻ điện, cơ quan liên quan trên địa bàn tỉnh thực hiện rà soát toàn bộ các hệ thống điện mặt trời mái nhà đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp từ trung áp trở lên đã đưa vào vận hành có lắp đặt các thiết bị: chống phát ngược vào hệ thống điện quốc gia; thiết bị kết nối với hệ thống thu thập, giám sát dữ liệu, điều khiển của Cấp điều độ. 

Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện tại nhà ở riêng lẻ trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026 - 2030. Đối tượng được hỗ trợ là các hộ gia đình có nhà ở riêng lẻ trên địa bàn tỉnh, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đáp ứng các điều kiện theo quy định. Trường hợp lắp đặt đồng bộ hệ thống lưu trữ điện sẽ được xem xét hỗ trợ thêm.

Theo quy định, hộ gia đình được hỗ trợ 1 triệu đồng/kWp tổng công suất định mức của các tấm quang điện, nhưng không quá 3 triệu đồng. Đối với hệ thống lưu trữ điện lắp đặt đồng bộ, mức hỗ trợ là 1 triệu đồng/kWh tổng dung lượng lưu trữ, tối đa 3 triệu đồng. Như vậy, tổng mức hỗ trợ đối với cả hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện không vượt quá 6 triệu đồng cho mỗi hộ gia đình.

Để được hưởng chính sách, hệ thống điện mặt trời mái nhà phải có công suất từ 1 kWp trở lên; hệ thống lưu trữ điện phải có dung lượng từ 2 kWh trở lên và được lắp đặt đồng bộ. Hộ gia đình cũng phải có Thông báo phát triển nguồn điện hoặc Giấy chứng nhận đăng ký phát triển nguồn điện đối với trường hợp pháp luật quy định phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký.

Theo Nghị quyết, chủ hộ phải cam kết khai thác, sử dụng hệ thống đúng mục đích trong thời gian tối thiểu 3 năm kể từ ngày nhận kinh phí hỗ trợ. Đồng thời, hệ thống phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy, an toàn chịu lực công trình, bảo vệ môi trường và xử lý thiết bị sau sử dụng theo quy định. Hệ thống phải hoàn thành lắp đặt và đưa vào vận hành sau thời điểm Nghị quyết có hiệu lực./.

Lê Thanh