Tín chỉ carbon rừng đang trở thành “đơn vị giá trị” mới của kinh tế xanh, mở ra nguồn lực tài chính cho mục tiêu Net Zero 2050. Khi thị trường carbon dần hình thành, rừng không chỉ là lá phổi của hành tinh, mà còn là nền tảng cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững quốc gia.
Phát triển thị trường carbon là một trong những giải pháp then chốt nhằm thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Tín chỉ carbon từ rừng sẽ đóng vai trò chủ lực khi chúng ta tiến hành giao dịch carbon giữa các bên có trách nhiệm phát thải và các đơn vị có khả năng hấp thụ. Không chỉ là nguồn thu mới, tín chỉ carbon còn nâng cao giá trị rừng, thúc đẩy bảo vệ tài nguyên, hạn chế phá rừng cháy rừng, và là công cụ huy động tài chính để tái đầu tư cho rừng cộng đồng, trồng rừng gỗ lớn, chuyển đổi sinh kế, cải thiện đời sống người dân.
Việt Nam, với gần 14,8 triệu ha đất rừng và hơn 4 triệu ha rừng tự nhiên, có tiềm năng hấp thụ hàng chục triệu tấn CO₂ mỗi năm. Chỉ cần 1 triệu ha rừng được đo đạc và chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế, lượng tín chỉ có thể mang lại doanh thu 50–100 triệu USD/năm. Đây là nguồn lực rất lớn cho phát triển lâm nghiệp bền vững và thực hiện cam kết giảm phát thải quốc gia (NDC).
TP. Huế đẩy mạnh khai thác lợi thế về tài nguyên rừng, thúc đẩy phát triển thị trường carbon.
TP. Huế đang sở hữu nhiều lợi thế để tham gia sâu vào thị trường carbon, qua đó gia tăng giá trị tài nguyên rừng và thúc đẩy phát triển theo hướng xanh, bền vững. Đến cuối năm 2025, toàn thành phố có hơn 305.673 ha đất có rừng; trong đó rừng tự nhiên hơn 205.201 ha, rừng trồng đã thành rừng hơn 77.097 ha, tỷ lệ che phủ đạt 57,15%.
Hơn 146.000ha rừng được quản lý theo phương án quản lý rừng bền vững và khoảng 15.000ha đã có chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Với quy mô này, rừng có khả năng tạo giá trị kinh tế nếu được quản lý bền vững, đo đếm minh bạch và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường.
Huế đang là một trong 6 tỉnh/thành tham gia thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và quản lý tài chính theo thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ (ERPA). Giai đoạn năm 2023 đến hết tháng 6/2026, tổng nguồn thu đạt 150,15 tỷ đồng, thành phố phê duyệt kế hoạch sử dụng tổng số tiền thu được và giải ngân 142,77 tỷ đồng, đạt 95,1%. Hơn 70% đối tượng hưởng lợi là đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa. Đây là kinh nghiệm quan trọng để bảo đảm lợi ích quay trở lại đúng những người trực tiếp bảo vệ rừng và tạo ra kết quả giảm phát thải.
Theo Chi cục Kiểm lâm TP. Huế, ngành lâm nghiệp thành phố đang đứng trước nhiều cơ hội để gia tăng giá trị rừng. Trong đó, trọng tâm là phát triển chứng chỉ tín chỉ carbon, xây dựng và mở rộng các mô hình rừng phòng hộ, rừng bản địa nhiều tầng tán, cũng phục hồi nâng cao chất lượng cao thông qua hoạt động khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, nuôi dưỡng và làm giàu rừng tự nhiên, nâng cấp chất lượng rừng trồng.
Đồng thời, ngành lâm nghiệp cần đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ hệ sinh thái rừng, đặc biệt là carbon rừng, song song với việc tăng cường năng lực cho cộng đồng và doanh nghiệp trong việc tiếp cận và tham gia thị trường carbon. Huế cũng đang sở hữu vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai với hệ sinh thái đất ngập nước đa dạng, trong đó có Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tam Giang - Cầu Hai được thành lập từ tháng 6/2020 với tổng diện tích hơn 2.000 ha. Tại đây, cỏ biển được đánh giá là một trong những nguồn tài nguyên có khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon đáng kể.
Mở rộng vùng trồng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững là nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai.
Theo UBND thành phố, những năm gần đây, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng tự nhiên hiện có; tăng cường quản lý, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng; ngăn chặn tình trạng chặt phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp và quản lý chặt việc chuyển mục đích sử dụng rừng theo đúng quy định. công tác quản lý rừng bền vững tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Đến nay, 100% đơn vị chủ rừng nhà nước đã xây dựng và thực hiện phương án quản lý rừng bền vững theo đúng quy định.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng được thành phố đẩy mạnh triển khai là từng bước chuyển đổi, mở rộng vùng trồng rừng gỗ lớn. Huế đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng diện tích rừng trồng sản xuất gỗ lớn các loài cây bản địa và keo đạt 20.000 ha; trong đó, tiếp tục duy trì diện tích rừng trồng gỗ lớn hiện có và phát triển mới giai đoạn 2026 - 2030 là 6.000 ha. Diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững đến hết năm 2030 đạt 25.000 ha; trong đó, tiếp tục duy trì diện tích được cấp chứng chỉ FSC hiện có và phát triển mới giai đoạn 2026 - 2030 là 10.000 ha.
Thành phố trồng mới 1.000 ha rừng keo gỗ lớn theo hướng thâm canh, lựa chọn giống có năng suất cao, phù hợp với điều kiện lập địa, chu kỳ sinh trưởng dài, đảm bảo tiêu chuẩn gỗ xẻ, gỗ nguyên liệu chế biến. Chuyển hóa 4.500 ha rừng keo từ rừng trồng gỗ nhỏ sang rừng trồng gỗ lớn nhằm nâng cao giá trị và kéo dài chu kỳ kinh doanh. Trồng mới hoặc trồng lại rừng (thay thế rừng trồng keo) khoảng 500 ha rừng sản xuất gỗ lớn các loài cây bản địa có giá trị kinh tế tại các khu vực có điều kiện sinh thái phù hợp nhằm góp phần phục hồi hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đang xây dựng Dự thảo Đề án “Quản lý, sử dụng tín chỉ các-bon phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Huế giai đoạn 2026 - 2035”. Trong đó, nhấn mạnh đến việc đánh giá tiềm năng; xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống MRV; triển khai dự án thí điểm; hoàn thiện cơ chế, chính sách; sau đó mở rộng quy mô và thương mại hóa tín chỉ.
Giai đoạn đầu thí điểm trong lâm nghiệp, trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và môi trường; giai đoạn 2029-2035 hướng tới hoàn thiện cơ chế tài chính, chia sẻ lợi ích và mở rộng dự án trên phạm vi toàn thành phố./.
Mạnh Dũng