Lung Ngọc Hoàng được xem là một trong những vùng đất ngập nước tiêu biểu của Đồng bằng sông Cửu Long, đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng sinh thái. Trước những tác động của biến đổi khí hậu, nguy cơ ô nhiễm môi trường và áp lực từ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, Cần Thơ đang tăng cường nhiều giải pháp nhằm bảo vệ hệ sinh thái tại khu vực này.
Công tác tuần tra, kiểm soát được thực hiện thường xuyên để ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên thiên nhiên, khai thác trái phép và gây ảnh hưởng đến môi trường. Song song đó, các hoạt động phục hồi hệ sinh thái, trồng bổ sung cây bản địa, bảo vệ nguồn nước và phòng ngừa cháy rừng cũng được triển khai đồng bộ.
Thành phố đồng thời chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của khu bảo tồn, khuyến khích cộng đồng tham gia gìn giữ môi trường sống. Những giải pháp này không chỉ góp phần bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên mà còn tạo điều kiện để phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ tài nguyên và nâng cao giá trị bền vững của Lung Ngọc Hoàng.
Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng thuộc xã Phương Bình, cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 40 km. Đây là vùng sinh thái ngập nước, có tổng diện tích 2.800 ha. Khu được phân chia thành 3 phân khu, bao gồm phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái, phân khu hành chính dịch vụ và vùng đệm.
Lung Ngọc Hoàng là rừng ngập nước, chủ yếu là cây tràm, xà cừ, keo tai tượng, keo lai, cỏ dại và dây leo mọc chằng chịt. Tất cả có trên 330 loài thực vật, trong đó 237 loài tự nhiên và 93 loài gây trồng. Động vật có 206 loài chim, thú và 77 loài cá có các loài chim le le, cò trắng, bạc má, cà cuốc, cò ốc, giang sen, cò lạo xám và loài thú như dơi chó, rái móng, chồn mực, cáo mèo...
Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng là vùng sinh thái ngập nước.
Đây là một trong những khu bảo tồn quan trọng, bảo tồn tại chỗ, bảo tồn chuyển chỗ các loài động, thực vật; duy trì và phát triển nguồn gen; nhân nuôi bảo tồn những loài động thực vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng…
Ngoài ra, Lung Ngọc Hoàng có các khu vực sinh thái rõ rệt: Khu bảo vệ nghiêm ngặt là vùng lõi của Lung Ngọc Hoàng, cảnh quan còn hoang sơ, giàu đa dạng sinh học, nơi bảo tồn nguồn gen thực vật, động vật hoang dã đặc hữu theo diễn thế tự nhiên, hạn chế tối đa sự tác động của con người; Lung Ba Đìa, Lung Sen, địa điểm sinh sống, làm tổ của các loài chim hoang dã, động vật rừng, thủy sinh, thủy sản bản địa. Ngoài ra còn có Khu Phục hồi sinh thái dành cho việc thực nghiệm, phục hồi hệ sinh thái đầm lầy với các loài cây Gáo, Trâm, Còng, Ô môi, Đủng đỉnh…đã sưu tập được nhiều cây dược liệu quý, hiếm (thuốc Nam); Khu du lịch sinh thái Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng gồm các sản phẩm du lịch chủ đạo như du lịch nghỉ dưỡng sinh thái; du lịch tham quan, trải nghiệm, khám phá thiên nhiên vùng đất ngập nước; du lịch dã ngoại cuối tuần…
Nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường tại khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, TP.Cần Thơ đẩy mạnh triển khai Chương trình bảo vệ môi trường các di sản thiên nhiên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn thành phố. Qua đó, phát huy tầm quan trọng, ý nghĩa của Khu bảo tồn thiên nhiên, hệ sinh thái có tầm quan trọng về đa dạng sinh học của địa phương đối với phát triển bền vững. Theo lãnh đạo Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ, trong thời gian tới, thủ trưởng các sở, ban, ngành thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường chủ động, phối hợp chặt chẽ, tập trung chỉ đạo tổ chức triển khai các nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, toàn diện; có trọng tâm, trọng điểm.
Đồng thời lồng ghép hợp lý tùy tình hình thực tế của từng ngành, lĩnh vực, địa phương, kết hợp chặt chẽ việc thực hiện bảo vệ môi trường với thực hiện các quy định về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học trong công tác chuyên môn của cơ quan, đơn vị, địa phương.
Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương tuyên truyền, nâng cao năng lực, nhận thức và trách nhiệm của các cấp, ngành, các tổ chức, cá nhân về công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng. Nhất là các đơn vị phối hợp rà soát, đánh giá việc thực hiện cơ chế, chính sách bảo vệ môi trường Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, tiếp tục hoàn thiện các quy định về bảo vệ môi trường di sản thiên nhiên phù hợp với thực tiễn.
Xây dựng, ban hành quy chế và kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường Khu bảo tồn thiên nhiên; triển khai kế hoạch, biện pháp bảo vệ môi trường tại đây. Cũng như tăng cường thực hiện thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên, có biện pháp xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.
TP.Cần Thơ đẩy mạnh bảo tồn, bảo vệ hệ sinh thái tại Lung Ngọc Hoàng.
Các sở, ban, ngành thành phố có liên quan; Ủy ban nhân dân xã, phường; các tổ chức chính trị, xã hội, đoàn thể, Ban Quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng chủ trì, phối hợp tổ chức đánh giá hiệu quả quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng; điều tra, đánh giá, xác định mức độ suy thoái và đề xuất giải pháp phục hồi hệ sinh thái tại khu bảo tồn thiên nhiên.
Cùng với đó là điều tra, đánh giá các dự án đầu tư có nguy cơ tác động xấu đến môi trường tại khu bảo tồn thiên nhiên, các khu vực đất ngập nước, các hệ sinh thái tự nhiên có tầm quan trọng về đa dạng sinh học trên địa bàn thành phố; đồng thời, đầu tư trang thiết bị quan trắc môi trường, đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng.
Bảo vệ môi trường tại Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng không chỉ mang ý nghĩa gìn giữ một khu bảo tồn thiên nhiên giàu giá trị sinh học mà còn góp phần duy trì những chức năng sinh thái quan trọng đối với toàn vùng. Khi các cánh rừng và sinh cảnh tự nhiên được bảo vệ, nhiều loài động, thực vật có điều kiện sinh trưởng ổn định, đồng thời nguồn tài nguyên phục vụ nghiên cứu, giáo dục và du lịch sinh thái cũng được gìn giữ lâu dài.
Bên cạnh nỗ lực của các cơ quan chức năng, sự đồng hành của người dân địa phương, doanh nghiệp và du khách có ý nghĩa thiết thực trong việc hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường. Mỗi hành động như không xả rác, tuân thủ quy định khi tham quan, sử dụng hợp lý tài nguyên hay tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn đều góp phần giữ gìn màu xanh của khu bảo tồn.
Với những giá trị đặc biệt về cảnh quan và đa dạng sinh học, Lung Ngọc Hoàng sẽ tiếp tục là không gian sinh thái quý giá, góp phần nâng cao chất lượng môi trường, tạo động lực cho các hoạt động phát triển gắn với thiên nhiên và mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng địa phương.
Ngân Khánh