Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất và sinh hoạt ngày càng gia tăng, Tây Ninh đang tập trung nâng cấp, đầu tư hệ thống thủy lợi nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên nước. Không chỉ phục vụ tưới tiêu cho nông nghiệp, các công trình thủy lợi trên địa bàn còn được định hướng phát triển theo hướng đa mục tiêu, đáp ứng đồng thời nhu cầu dân sinh, phòng chống thiên tai và bảo vệ môi trường.
Tỉnh chú trọng đầu tư nâng cấp hồ chứa, kênh mương, trạm bơm và hệ thống điều tiết nước, qua đó bảo đảm nguồn nước ổn định cho các vùng sản xuất trọng điểm, đặc biệt trong mùa khô và thời điểm xảy ra hạn hán. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành công trình thủy lợi cũng được đẩy mạnh nhằm giảm thất thoát nước, tăng khả năng điều phối và sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có.
Nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động lồng ghép công tác thủy lợi với phát triển nông nghiệp bền vững, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp điều kiện nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc tối ưu hóa hệ thống thủy lợi không chỉ góp phần nâng cao năng suất sản xuất mà còn bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân, hạn chế nguy cơ thiếu nước cục bộ và giảm thiểu tác động do thiên tai gây ra. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp Tây Ninh hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh thông tin, giai đoạn 2018–2025, đơn vị tham mưu UBND tỉnh triển khai đầu tư, duy tu, sửa chữa 535 dự án thủy lợi với tổng kinh phí hơn 6.093 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn Trung ương hỗ trợ hơn 2.646 tỷ đồng, ngân sách tỉnh hơn 3.446 tỷ đồng.
Tây Ninh đẩy mạnh đầu tư, duy tu hệ thống công trình thuỷ lợi. (Ảnh: DT).
Nguồn lực này được phân bổ cho nhiều hạng mục quan trọng như nạo vét kênh mương, xây dựng cống, gia cố bờ bao và nâng cấp hệ thống đê điều. Cùng với đó, Ban Quản lý đầu tư và xây dựng thủy lợi 10 đã hoàn thành thi công 14 cống trên tuyến Quốc lộ 62. Các công trình này không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết, kiểm soát nguồn nước mà còn tăng cường khả năng phòng, chống ngập úng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước tác động của biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, từ năm 2020 đến 2025, định hướng đầu tư các công trình thủy lợi tại Tây Ninh có sự chuyển biến rõ nét theo hướng đa mục tiêu. Ngoài nhiệm vụ cấp nước và tiêu thoát nước, nhiều công trình còn đảm nhận chức năng ngăn mặn, kiểm soát triều cường, trữ nước ngọt và kết hợp phục vụ giao thông nông thôn. Hệ thống bờ bao, đê sông từng bước được nâng cấp, gia cố, qua đó góp phần bảo vệ diện tích đất sản xuất, giảm thiểu rủi ro cho khu dân cư trong mùa mưa lũ và triều cường.
Năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tiếp tục đặt mục tiêu đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng thủy lợi. Theo kế hoạch, toàn tỉnh sẽ triển khai 84 công trình thủy lợi với tổng mức đầu tư khoảng 750 tỉ đồng. Việc tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống thủy lợi không chỉ góp phần nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp mà còn tạo nền tảng quan trọng để Tây Ninh phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.
Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 đã được phê duyệt, Tây Ninh định hướng phát triển hệ thống thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, vừa phục vụ sản xuất nông nghiệp, vừa đáp ứng nhu cầu dân sinh và phòng, chống thiên tai.
Trong số đó, tỉnh sẽ đầu tư xây dựng thêm nhiều hồ chứa nước như Hưng Điền, Bầu Biển, Bình Hiệp, Thạnh An; xây dựng các cống kiểm soát mặn trên sông Vàm Cỏ nhằm hình thành vùng trữ ngọt, cải thiện môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.
Cùng với đó là kế hoạch phát triển hệ thống thủy lợi dọc tuyến biên giới, nâng cấp đê bao, xây dựng các công trình cấp nước và hàng chục hồ chứa mới, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nông nghiệp bền vững. Những giải pháp đồng bộ từ quản lý, điều tiết nguồn nước đến chuyển đổi sản xuất đang giúp Tây Ninh từng bước nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu. Thủy lợi không chỉ là “nguồn sống” của sản xuất nông nghiệp mà còn là động lực thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển kinh tế nông thôn.
Phát triển hệ thống thuỷ lợi góp phần đảm bảo an sinh xã hội của người dân Tây Ninh.
Đây cũng là một trong những giải pháp then chốt nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước, ổn định sinh kế cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời gian tới. Việc tối ưu hóa hệ thống thủy lợi đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Tây Ninh trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hạn hán và nhu cầu sử dụng nước ngày càng lớn.
Định hướng phát triển các công trình thủy lợi theo hướng đa mục tiêu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn tạo nền tảng bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống dân cư và tăng khả năng ứng phó với thiên tai. Khi hệ thống thủy lợi được đầu tư đồng bộ và vận hành hiệu quả, nguồn nước sẽ được phân bổ hợp lý hơn giữa các lĩnh vực, hạn chế tình trạng thiếu hụt cục bộ cũng như giảm lãng phí tài nguyên. Đồng thời, đây cũng là giải pháp hỗ trợ địa phương thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, phát triển các mô hình sản xuất thích ứng với điều kiện tự nhiên và nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích canh tác.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả lâu dài, Tây Ninh cần tiếp tục huy động nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thủy lợi, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý nguồn nước và nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm trong cộng đồng. Cùng với đó là việc đẩy mạnh phối hợp giữa các ngành, địa phương và người dân trong công tác bảo vệ công trình thủy lợi và khai thác tài nguyên nước bền vững. Với những giải pháp đồng bộ, Tây Ninh không chỉ nâng cao năng lực bảo đảm nguồn nước phục vụ phát triển mà còn tạo động lực quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững.
Mạnh Thắng